6183 Sayılı Kanun Madde 10: Teminat ve Değerlenmesi

16 ncı madde teminatın neler olabileceğini ve nasıl değerleneceğini hükme bağlamaktadır. Vergi Usul Kanununun 377 nci maddesi ihtilâflı işlerde Temyiz Komisyonunun icrayi geciktirme mevzuuda istiyebileceği temiat hakkında hükümleri ihtiva etmektedir.

Nelerin teminat olabileceği bu tasarı ile yeniden ve umumi mahiyette hükme bağlanmış olduğundan tasarının kaldırılan hükümler maddesinde mezkûr 377 nci maddenin teminat olarak alınacak mallar hakkındaki hükümlerinin de kaldırılması cihetine gidilmiştir. Temyiz Komisyonunca icranın durdurulması halinde de bu tasarı ile derpiş edilen teminat alınacaktır.

Tasarı madde 16 (Değişik 10) :

Teminatları gösteren bu maddenin 2 numaralı fıkrasındaki (Hükümetçe tâyin edilecek bankalar tarafından verilen teminat mektupları) ifadesinden (Hükümetçe tâyin edilecek) kaydı çıkarılmıştır. Bankalar Kanunu, bankaların verecekleri teminatı esasen durumları ile mütenasip olarak takyit etmiş olduğundan, bankalar arasında fark gözetici böyle bir kayda lüzum görülmemiştir.

Malûm olduğu üzere 6183 sayılı Âmme Alacakları tahsil usulü hakkındaki Kanunun 13 ncü maddesinde sayılan hallerin mevcudiyeti halinde Âmme alacaklarının teminat altına alınması için ihtiyati haciz müessesesini vaz'etmektedir.

İcra İflâs Kanunun 257 ve mütaakıp maddeleri alacaklının haklarını korumak için aynı şekilde ihtiyati haciz müessesesini vaz'etmiş bulunmaktadır. Yine malûm olduğu üzere hususi hukuk sahasındaki ihtiyati haciz 10 günlük muayyen müddet içerisinde icrai hacze kalbedilmediği takdirde hiç bir hükme hacet kalmaksızın ortadan kalkmaktadır.

Yukarda zikri geçen 13 ncü maddede ihtiyati haczin müddeti bakımından bir sarahat olmamakla beraber bu tedbirin de âmme alacağının kabili tahsil hale gelmesine kadar devam edeceği anlaşılmaktadır.

Vergi ihtilaflarının tetkiki ve bir karara bağlanması tatbikatta bir kaç sene gibi uzun zaman devam etmekte bulunduğundan bu ihtiyati haciz tedbiri tatbikatta bir nevi müddetsiz bir tedbir olarak işlemekte ve mahiyeti hilâfına devamlı bir haciz hali arz etmektedir.

Gerek âmme alacakları gerek şahıs alacakları fevkâlade hallere munhasır bir istisnai tedbir olması itibariyle bu müessesenin bir taraftan alacaklıyı himaye ederken diğer taraftan da borçluyu vâzıı kanunun kasdı hilâfına lüzumundan fazla mağdur etmemelidir.

Aşağıda arz edeceğimiz sebepler 6183 sayılı Kanunun 13 ncü maddesiyle vaz'edilen ihtiyati haczin kaldırılması için aranan ve aynı kanunun 10 ncu maddesinde sayılan teminatların tatbikatta temini güç ve borçluyu müddetsiz mağdur etmektedir.

1. 6183 sayılı Kanunun 16 ncı maddesinde ihtiyati haczin kaldırılması aynı kanunun 10 ncu maddesinin 5 ,nci bendindeki menkul mallar hariç bu maddede sayılan teminatların gösterilmesi haline inhisar ettirilmiştir. Bu maddenin 1 - 4 bentleri yukarda arz edildiği veçhile âdeta müddetsiz hal iktisabeden ihtiyati hacizde temini güç veya büyük meblâğlar tutan faizleri ödemeyi icabettirmektedir.

2. Aynı maddenin 5 inci bendinde ise ilgililerin gösterecekleri gayrimenkul tâbiri, borçlunun şahsı adına kayıtlı olması tatbikatta şart kabul edilmektedir. Bu vaziyette mevcut parasına veya üçüncü şahıstaki istihkakına ihtiyati haciz vaz'olunan borçlunun şahsı adına borç miktarını karşılıyacak değerde gayrimenkulü tapuda kayıtlı değil ise bu bende göre teminat göstermek suretiyle ihtiyati haczin kaldırılması imkânsızlaşmaktadır.

Gayeden uzaklaşmadan yani âmme alacağını, borçluyu mağdur etmeden de teminat altına almak mümkündür. Şöyleki;

6183 sayılı Kanunun 10 ncu maddesinin 5 inci bendinde zikredilen gayrimenkul mallar; borçlu adına kayıtlı olduğu gibi, 3 üncü şahıslar adınada kayıtlı olabilir, bu halde: 3 ncü şahısların muvafakati ile alacaklı âmme idareleri bu gayrimenkuller üzerine haciz varakalarına müsteniden haciz vaz'edebilecekleri gibi, istenildiği takdirde 3 ncü şahıslar tarafından, borçlunun borcuna karşılık olmak üzere tapuda alacaklı âmme idaresi lehine ipotek de yapabilirler. Aynı zamanda her iki halde de lüzum görüldüğü takdirde bu üçüncü şahıslar esas âmme borçlusuna müteselsil kefil olarak alınabilirler.

Bu şekilde yapılacak bir tadil ile âmme alacağı bugünkü mevzuattakinden daha çok teminat altına alındığı gibi, borçlu da uzun müddet mağdur edilmekten kurtarılmış olacaktır.

İşte bu görüş ve kanaat ile 6183 sayılı Kanunun 10 ncu maddesinin 5 nci bendinin değiştirilmesi uygun görülmüştür.

6183 sayılı Kanunun 10 ncu maddesini tadil eden teklif; bu maddenin 5 numaralı bendinin, üçüncü şahıslarında ilgililer lehine teminat gösterebilmelerini ve bu suretle borçlu bulunan ilgilinin ticari selâmete kavuşabilmesi için hem bir destek ve hem de bir fırsat verebilmesini temin gayesiyle değiştirilmesini derpiş etmektedir. Komisyonumuzca da borcun ödenebilmesini sağlamak için ticaret erbabı arasında dayanışmayı ve binnetice borçluya ödeme kolaylığı temin eden ve keza alacaklıyı da faydalandıran bu teklif, madde tedvin şekli daha uygun görüldüğünden Maliye Komisyonununun değişiklik yaparak kabul ettiği şekliyle kabul edilmiştir.

Madde 7.- a) 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 10 uncu maddesinde yapılan değişiklikle, özel finans kurumlarınca verilen süresiz teminat mektuplarının da bu Kanun kapsamında teminat olarak kabul edilmesi öngörülerek teminat alınacak belgelerin sayısı artırılmakta ve Devlet iç borçlanma senetlerinin hangi değerler üzerinden teminat olarak kabul edileceği belirlenmektedir. Söz konusu hüküm, daha önce bütçe kanunlarında yer almakta iken ilgili mevzuatına taşınmaktadır.

b) Maddede sayılan kişi ve kuruluşların Devlete ait olan ve 6183 sayılı Kanun kapsamına giren borçlarına karşılık olarak, mülkiyeti bu idarelere ait olan ve üzerinde herhangi bir takyidat bulunmayan gayrimenkullerinin genel ve katma bütçeli kamu idarelerince ihtiyaç duyulması halinde Maliye Bakanlığınca satın alınması imkanı getirilmektedir. Söz konusu hüküm, daha önce bütçe kanunlarında yer almakta iken ilgili kanununa taşınmaktadır.

Çerçeve 7 nci maddesi,

- (a) bendi ile düzenlenen 6183 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin (3) numaralı bendinde yer alan "senetleri ve" ibaresi, "senetleri veya" şeklinde değiştirilmesi,

suretiyle;

Madde 22- Sigortacılık sektöründe uygulaması yaygınlaşan ve Türkiye’de yerleşik sigorta şirketleri tarafından kefalet sigortası kapsamında düzenlenen kefalet senetlerinin 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun uygulamalarında teminat olarak kabul edilebilmesi amacıyla bu düzenleme yapılmaktadır.

Diğer taraftan, 1/11/2005 tarihinde yürürlüğe giren 5411 sayılı Bankacılık Kanununda bankaların; mevduat, katılım, kalkınma ve yatırım bankası olarak kurulabileceği düzenlenmiştir. Ayrıca, özel finans kurumları “Katılım Bankası” ismini alarak bu Kanun kapsamına alınmış ve banka olarak işlev göreceği hüküm altına alınmıştır. Dolayısıyla, 5411 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra özel finans kurumu adı altında faaliyette bulunan bir kuruluş kalmadığından, 6183 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı bendinin önerilen şeklinde özel finans kurumlarına yer verilmemiştir.