6183 Sayılı Kanun Madde 21: Amme Alacaklarında Rüçhan Hakkı

44 ncü madde kamu alacaklarının diğer alacaklara olan rüçhaniyetini göstermektedir. Kamu alacağının âmme hizmetlerinin masraf karşılığı olması bu rüçhanlığın başlıca dayanağıdır. Yabancı mevzuatta da bu rüçhanlık tanınmış bulunmaktadır. Meselâ Amerikan mevzuatına göre her hangi bir mükellef ödemek mecburiyetinde olduğu bir vergiyi, talebe rağmen ödemeyi ihmal veya reddederse o mükellefin menkul, gayrimenkul malları ile buna mütaallik hakları, verginin (faiz ve zamları ve diğer bütün masrafları ile birlikte) baliğ olduğu miktar nispetinde Birleşik Amerika Devletleri lehine merhun addolunur. (Amerikan Gelir Vergisi, madde 3670). Belçika'da da Veraset Vergisi için müteveffanın malları üzerinde Devletin bir imtiyaz ve kanuni bir ipotek hakkı mevcuttur (Belçika Veraset Vergisi, madde 84).

Bu tasarıda bu derece ağır hükümlere gidilmemekle beraber rehinler karşılanmış olacak müstesna, kamu alacakları için paraya çevirmeden evvel fiilen haciz konulmuş olmak şartiyle bir rüçhan hak tanınmıştır.

Kamu alacağı o malın aynına taallûk ediyorsa nevama mal borçlu durumda olduğundan bu münasebetle doğan kamu alacağı rehinli alacağa da tercih olunmaktadır. (Bina Vergisi, Gümrük Vergisi gibi).

Borçlunun iflâsı, mirasın reddi veya terekenin resmî tasfiyeye tâbi tutulması hallerinde kamu alacakları hakkında İcra ve İflâs Kanununun sıra hükümlerinin tatbikı kabul olunmuştur.

Tasarı Madde 44 (Değişik 21) :

Hükümet tasarısında, bir hususi alacaktan dolayı icra tarafından konulmuş olan hacizden sonra âmme alacağı için de paraya çevirmeden evvel haciz konulduğu takdirde mahcuz malın paraya çevrilmesinde âmme alacağının diğer hacizli alacaklardan evvel, rehinli alacaklardan sonra gelmesi teklif edilmekte idi. Bu hal birçok külfetlere girerek alacağı için haciz koydurmuş olan hususi alacaklıyı müşkül duruma düşüreceğinden, bu takdirde âmme idaresinin kendisinden evvel gelen hacze tekaddümü değil, fakat o hacze iştirak ettirilmesi kabul edilmiş ve mahcuz malın paraya çevrilmesinde kendi alacağı için garameye girmesi muvafık görülmüştür.

Hükümet tasarısında âmme alacağının o malın aynına taallûk etmesi halinde düşünülen ve bugün İcra ve İflâs Kanunumuzda da mevcut olan ruçhan hükmü, İcra ve İflâs Kanunundaki metne uygun bir şekilde ifade edilerek (Malın aynına taallûk etmek) gibi bir ifadenin kasdettiği mânaya vuzuh verilmiştir.

Borçlunun iflâsı, mirasın reddi veya terekenin resmî tasfiyeye tâbi tutulması hallerinde âmme alacakları hakkında İcra ve İflâs Kanununun 206 ncı maddesindeki sıraya göre muamele yapılacaktır. Mezkûr maddenin 5 nci sırasında (Devlet Hazinesinden doğrudan doğruya veya bilvasıta tahsil olunan vergi ile Devlet tekliflerinden olan mütenevvi resimler) denilmektedir. Tasarı metninde bu hükme atıf yapılırken âmme alacakları şeklinde ifade kullanılmış olduğundan Devletten başka, il özel idareleri ile belediyelerin akitten, haksız fiil ve haksız iktisaptan doğanlar dışındaki alacakları, yani âmme alacakları hakkında da aynı sıra hükmü tatbik edilecektir.

Genel bütçeye gelir kaydedilen vergi, resim, harç ile vergi cezaları ve bunlara bağlı zam ve faizler için tatbik edilen hacizlerde, amme alacaklarına tanınan rüçhan hakkının genel bütçe vergi gelirleri açısından korunması amacıyla 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 268 inci maddesinin birinci fıkrasının son cümlesi hükmünün uygulanmamasına, 6183 sayılı Kanuna göre takip edilen amme alacaklarına, 6183 sayılı Kanunun 21 inci maddesiyle hacze iştirak anlamında öncelik verilmekle birlikte bu alacakların borçlunun iflası, mirasın reddi ve terekenin resmi tasfiyeye tabi tutulması hallerinde var olan öncelik hakkının 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununa paralel olarak, imtiyazlı alacaklar içinde de amme alacağının özelliği dikkate alınarak ilk sırada yer alması yönünde 6183 sayılı Kanunun 21 inci maddesinde yapılan düzenlemenin çerçeve 4 üncü madde olarak metne eklenmesi ve müteakip maddelerin teselsül ettirilmesi suretiyle,

MADDE 45- Tasarıyla, maddenin ikinci fıkrasında yapılan değişiklikle rehinli alacakların hakları mahfuz tutulmuş olup, rehinle temin edilmiş alacak ödendikten sonra ikinci fıkrada belirtilen diğer kamu alacaklarının öncelikli olarak ödenmesi hükme bağlanmaktadır.