CMK Madde 158: İhbar ve Şikâyet

Madde 160. - Tasarının soruşturmaya ilişkin İkinci Kitabının Birinci Kısmının Birinci Bölümünün bu maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında, suçlara ait ihbar ve şikâyetlerin hangi mercilere yapılacağı, üçüncü ve izleyen fıkraları ise ihbar veya şikâyetin yapılmasına ilişkin usul kuralları göstermektedir.

İhbarlar Cumhuriyet savcılığına, kolluk makam ve memurlarına ve sulh ceza hâkimlerine, vali ve kaymakamlara, yurt dışında işlenip Türkiye'de takibi gereken yani Türk Ceza Kanununun 3 ilâ 7 nci maddelerinde belirtilen suçlar hakkında Türkiye'nin elçilik veya konsolosluklarına yapılabilecektir.

İhbarlar sözlü veya yazılı olabilirler. Sözlü yapıldığında hemen tutanağa bağlanacaktır. İhbarı alan ve yukarıda belirtilen bu merciler ihbarı hemen, yerine göre yasal veya adlî mercilere vereceklerdir.

Şikâyet usulünü dördüncü ve beşinci fıkralar göstermektedir:

Suç soruşturması ve kovuşturması şikâyete bağlı ise şikâyet, Cumhuriyet savcılığına, mahkemeye veya yukarıda gösterilen idarî mercilere yapılabilecektir. Şikâyet yazı ile yapılabileceği gibi sözlü olarak da ifade edilebilir. Bu ikinci hâlde şikâyet, başvurulan merci tarafından bir tutanağa bağlanacaktır.

Maddenin beşinci fıkrasıyla, soruşturması ve kovuşturması şikâyete bağlı suçlarda önceden usulüne uygun bir şikâyet bulunmasa da hak düşümü süresi içinde olmak koşuluyla mahkemeye yazı ile veya duruşma tutanağına geçirilecek beyanla yapılacak şikâyetin, şikâyet yokluğunu ortadan kaldıracağı kabul edilmiştir.

Maddenin son fıkrası, soruşturması ve kovuşturması şikâyete bağlı suçlarda ihbarın şikâyet hükmünde olduğunu beyan ile bu husustaki Yargıtay içtihadını kanun hükmü hâline getirmiştir.

Tasarının 160 ıncı maddesinin başlığı "ihbar ve şikâyet" olarak değiştirilmiş, birinci fıkrada; şikayet, ihbar ile aynı esaslara bağlanmış, sulh ceza hâkimlerine ihbarda bulunulacağına ilişkin hüküm çıkarılmış, ikinci fıkrada; yeniden düzenleme yapılmış ve elçilik ve konsolosluklara yapılacak ihbar ve şikayetler bu fıkradan çıkarılarak üçüncü fıkra olarak düzenlenmiş, eklenen dördüncü fıkra ile; kamu kurum ve kuruluşlarına yapılan ihbar ve şikayetlerin takipsiz kalmaması için Cumhuriyet başsavcılığına intikalini sağlayan hükümler getirilmiş, birinci ve üçüncü fıkralardaki sözlü ihbar ve şikayet beşinci fıkra olarak düzenlenmiş, suçun soruşturma ve kovuşturmasının şikayete bağlı olduğunun daha sonra anlaşılması halinde doğabilecek hak kaybını önlemek amacıyla yeni altıncı fıkra eklenmiş, yapılan bu düzenleme karşısında tasarının beş ve altıncı fıkraları metinden çıkarılmış ve 158 inci madde olarak kabul edilmiştir.

MADDE 145- Madde ile, 5271 sayılı Kanunun 158 inci maddesine eklenen fıkrayla soyut ve dayanaksız ihbar ve şikayetler için savcıların soruşturma yapılmasına yer olmadığı kararı verebilmesi ve bu kararların ayrı bir sisteme kaydedilerek kişilerin lekelenmeme hakkının korunması öngörülmektedir.