CMK Madde 196: Sanığın Duruşmadan Bağışık Tutulması

Madde 202. - Maddenin birinci fıkrasında, mahkemece sorgusu yapılmış olmak koşuluyla sanığın, kendisinin veya bu hususta sanık tarafından yetkili kılındığı hâllerde avukatının istemi ile duruşmada hazır bulunmaktan vareste tutulabileceği kabul edilmiştir.

Maddenin ikinci fıkrasına göre, sanığın kendisine ifadesini esas mahkemesi huzurunda vermek isteyip istemediği sorulduktan sonra istinabe suretiyle sorgusu yapılabilir. Ancak üst sınırı beş yıl veya daha fazla hürriyeti bağlayıcı cezayı gerektiren suçlarda istinabe suretiyle sorgu yapılamaz.

Sanığın istinabe yoluyla sorgusunun yapılabileceği hâllerde sorgu için belirlenen gün, Cumhuriyet savcısı ile avukata bildirilir; ancak bunların sorgu sırasında hazır bulunmaları zorunlu değildir.

186 ncı maddenin gerekçesinde de belirtildiği gibi sorgunun istinabe yoluyla yapılmasının neden olacağı sakıncaların giderilmesi veya en aza indirilebilmesi için, olanak bulundukça esas hakkında hükmü verecek mahkemece görüntülü olarak izlenip gerekli soruların da sorulabileceği video marifetiyle yayın yönteminden yararlanılması uygun görülmüştür.

Böylece Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6 ncı maddesinde konu edilen "adil yargılanma hakkı" ilkesiyle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin bu konudaki kararı gözetilerek, hâkimlerin hüküm vermeden önce sanığı bizzat görmeleri sağlanmaya çalışılmıştır.

Maddenin son fıkrasında ise, sorgusu yapılmış olmak koşuluyla duruşmaya getirilmemesine karar verilebilecek sanıklara ilişkin 1412 sayılı Kanunun 226 ncı maddesinin son fıkrasındaki hükme yer verilmiştir.

MADDE 147- Madde ile, 5271 sayılı Kanunun 196 ncı maddesinde yapılan değişiklikle duruşmalarda görüntülü ve sesli iletişim tekniğiyle sorgu yapılması uygulamasının O(SEGBİS) kapsamının genişletilmesi doğrultusunda (düzenlemeler yapılmaktadır. Buna göre, hâkim veya mahkemenin zorunlu gördüğü durumlarda, sanığın üzerine atılı suç bakımından herhangi bir sınırlama olmaksızın ve rızası aranmaksızın aynı anda görüntülü ve sesli iletişim tekniğinin (SEGBİS) kullanılması suretiyle sorgusunun yapılabileceği veya duruşmalara katılmasına karar verilebileceği öngörülmektedir.

Anayasa Mahkemesi, 18/11/2015 tarihinde 2013/2653 Esas sayılı Kararında, ifade alma ve sorgu işlemlerinde kullanılan sesli ve görüntülü aktarma usulünün, yüz yüzelik ilkesini karşıladığını, bu usulün kullanımının, ceza infaz kurumunda veya mahkemenin yargı çevresi dışında bulunan kişilerin bir an önce hâkim önüne çıkarılması ve haklarında makul sürede karar verilebilmesi olanağını sağladığını belirtmiştir.

Düzenlemeyle, sanığın duruşmada hazır bulunmasının, tarafların güvenliklerini tehlikeye düşürmesine veya davanın makul sürede sonuçlandırılmasına engel olması ya da buna benzer başka sebeplerin varlığı ile mahkemece zorunlu görülmesi halinde, yurt içinde bulunan sanığın sorgusunun SEGBİS kullanılmak suretiyle yapılabilmesi veya duruşmalara katılmasına karar verilebilmesi öngörülmektedir. Böylelikle, SEGBİS*in uygulanma alanının genişletilmesi amaçlanmaktadır.