CMK Madde 6: Görevsizlik Kararı Verilemeyecek Hâl

TASLAĞIN GEREKÇESİ

Madde 5. - Bu madde ile 4 üncü maddenin birinci fıkrasında yer alan ilkeye bir istisna getirilmektedir. Tasarının temel amaçlarından birisi, adil yargılama esas olmakla beraber, davaların sür'atle sonuçlandırılması olduğundan 181 inci maddeye göre iddianamenin kabulü kararı verildikten sonra, suçun yargılamasının madde itibarıyla alt dereceli bir mahkemenin yetkisinde olduğundan söz edilerek görevsizlik kararı verilemeyecek, madde itibarıyla yüksek dereceli mahkeme artık yargılamayı sürdürerek kovuşturma evresindeki işlemleri gerçekleştirerek davayı hükme ulaştıracaktır. Doğal olarak, iddianamenin iadesine bu nedenle karar verdiğinde görevli mahkeme de gösterilecektir.

KOMİSYONUN DEĞİŞİKLİK GEREKÇESİ

Tasarının 5 inci maddesi ile 6 ncı maddenin yer değiştirmesinin uygun olacağı düşünülmüştür. Çünkü mahkeme görev sorununu incelerken, öncelikle, görevsizlik kararı verebileceği bir hal varsa bu kararı vermek suretiyle davayı, görevli saydığı mahkemeye gönderecektir. Ancak mahkeme başta görevsizlik kararı vermemişse ya da görevli olmadığı iddianamenin kabulünden sonra ortaya çıkmışsa, artık, alt dereceli mahkemenin görevli olduğundan bahisle davadan el çekmeyecektir. Bu gerekçeyle tasarının 6 ncı maddesi redaksiyon yapılarak 5 inci madde, 5 inci maddesi redaksiyon yapılarak 6 ncı madde olarak yeniden düzenlenmiştir.

Madde 13- Maddeyle, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 6 ncı maddesi değiştirilmiştir.

5271 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasına göre, davaya bakan mahkeme, görevli olup olmadığına kovuşturma evresinin her aşamasında re'sen karar verebilir. 6 ncı maddesinin birinci fıkrasına göre ise, iddianamenin kabulünden sonra, yargılamanın alt dereceli bir mahkemeye ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilemez.

Kovuşturma evresinden önceki bir aşamada görevsizlik kararı verilemeyeceğine, kovuşturma evresi iddianamenin kabulü ile başlayacağına göre, 6 ncı madde uyarınca görevsizlik kararı verilebilmesi hiçbir şekilde mümkün olamamaktadır.

Her ne kadar, 4 üncü maddenin birinci fıkrasında, 6 ncı madde hükmünün saklı olduğu belirtilmekte ise de, bundan kastedilen, bu madde kapsamında hiçbir zaman görevsizlik kararı verilememesi değil, yargılamada belli bir aşamaya gelindikten sonra görevsizlik kararı verilememesidir. Oysa 6 ncı maddenin birinci fıkrası hükmü, üst dereceli mahkeme bakımından görevsizlik kararı verilmesi yolunu bütünüyle kapatmaktadır.

6 ncı maddenin birinci fıkrasının mevcut hali, kapsamlı bir soruşturma yapılarak iddianame düzenlenmesi ve buna bağlı olarak yargılamanın makul bir sürede sonuçlandırılması hedefinin önünde bir engel oluşturmaktadır. Çünkü davaya bakmak istemeyen mahkeme, iddianameyi kabul ettikten sonra, üst dereceli mahkemenin görevli olduğu gerekçesiyle 5 inci madde uyarınca görevsizlik kararı verdiği takdirde, üst dereceli mahkemenin de görevsizlik kararı vermek suretiyle görev uyuşmazlığı çıkarması ve asıl görevli mahkemenin merci tayini yoluyla belirlenebilmesi mümkün olmayacaktır. Bu durum, iddianamelerin gereği gibi incelenmeksizin kabul edilmesine ve bunun sonucu olarak, bir yandan yargılamanın uzamasına diğer yandan da madde bakımından yetkili olmayan bir mahkemenin davaya bakmak zorunda kalmasına yol açabilmektedir.

Bu nedenlerle Ceza Muhakemesi Kanununun 6 ncı maddesinin birinci fıkrası değiştirilmektedir. Böylece, doğrudan doğruya veya görevsizlik kararıyla iddianame kendisine gelen mahkeme, aşağı dereceli mahkemenin görevli olduğu görüşünde ise görevsizlik kararı verebilecektir. Bu durumda iddianameler daha dikkatle incelenerek kabul edilecektir.

Ancak, görevli olduğunu kabul ederek duruşmaya başlamasından sonra, duruşmada suçun hukuki niteliği değiştiği için alt dereceli mahkemenin görevine giren bir yargılamanın söz konusu olduğunu düşünen mahkeme, usul ekonomisi gereği, artık görevsizlik kararı vermeyip yargılamayı tamamlayacaktır. Böylece, 4 üncü maddenin birinci fıkrasında yer alan “6 ncı madde hükmü saklıdır” kuralı da gerçek işlevine kavuşmuş olacaktır.