5402 Sayılı Kanun Madde 4: Temel İlkeler

Madde 4.- Madde ile, denetimli serbestlik ve yardım ile koruma hizmetlerinde göz önüne alınacak temel ilkelere yer verilmiştir.

Birinci ilke, "insan onuruna saygı ve dürüstlük"tür. Ülkemizin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerde ve Anayasada ifadesini bulan "kişi dokunulmazlığı", "kişinin maddî ve manevî varlığının korunması" ve "kişi hürriyeti ve güvenliği" gibi temel hak ve hürriyetlerin bir uzantısı olarak, denetimli serbestlik ve yardım ile koruma hizmetlerinde görev alanların, insan haklarına saygı, dürüstlük ve kararlılık çerçevesinde hareket edip, görevlerini yerine getirirlerken aşağılayıcı, onur kırıcı veya küçük düşürücü davranışlarda bulunamayacakları ifade edilmiştir.

İkinci ilke "gizlilik"tir. Kanunun uygulanmasında görev alanların; suçtan zarar gören, şüpheli veya sanık, hükümlü ya da bunların ailesi hakkında öğrenmiş olduğu bilgilerin gizliliğini korumakla yükümlü oldukları, ayrıca bu bilgilerin kanunun zorunlu kıldığı hâller dışında hiçbir kurum veya kişiye verilemeyeceği hükme bağlanmıştır. Suçtan zarar gören, şüpheli, sanık veya hükümlünün müdafii veya avukatlarının müvekkilleri ile savunma mesleği çerçevesindeki ilişkileri yönünden bu hüküm uygulanmayacaktır.

Düzenleme ile, Anayasanın 20 nci maddesinde düzenlenen "özel hayatın gizliliği ve korunması" ilkesine paralel bir hüküm getirilmiştir. Burada amaç, kişinin özel hayatı ve sır dünyasına saygı göstermek olduğu kadar, konuyla ilgisi olmayan üçüncü kişilerin haberdar olmasının önüne geçilmesi ve kişinin toplum önünde ifşa edilmemesinin sağlanmasıdır.

Üçüncü ilke, "tarafsızlık"tır. Bu ilke uyarınca, denetimli serbestlik ve yardım ile koruma hizmetlerinde görev alanların, görevleri ile ilgili belgeleri inceleme yetkileri bulunmakla birlikte, buradan elde ettikleri bilgilerle ilgili olarak soruşturmanın gizliliği ilkesine uymak, tarafsızlığına gölge düşürecek davranış ve ilişkilerden kaçınmak ve davanın taraflarına aynı mesafede bulunmak zorundadırlar. Buradaki belgelerle ifade edilmek istenen, denetimli serbestlik görevlilerinin denetim görevi ile doğrudan ilgisi bulunan ve dava dosyasında veya dava dosyası dışındaki belgelerdir. Böylece soruşturma kapsamındaki kişilerin veya davanın taraflarının, yapılan işlemlere güven duymaları ve işlemlerin sonucunda verilen kararlarında adil ve hukuka uygun olduklarına dair inançları sağlanmış olacaktır.