5651 Sayılı Kanun Madde 8: İçeriğin Çıkarılması ve Erişimin Engellenmesi Kararları ile Yerine Getirilmesi

Madde 3- Madde ile, erişimi engellenebilecek suçlar düzenlenmiştir. Bu suçlar; Türk Ceza Kanununda yer alan çocukların cinsel istismarı, müstehcenlik, fuhuş, intihara yönlendirme ve kumar oynanması için yer ve imkan sağlama ile uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma suçlarıdır.

Elektronik ortamda yapılan ve içeriği yukarıdaki suçları oluşturan yayınlarla ilgili olarak erişimin engellenmesi kararı aşağıda belirtilen esaslara göre verilir:

1. İçerik veya yer sağlayıcısının yurt içinde bulunması halinde, erişimin engellenmesi kararı, sulh ceza hâkimi, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde ise, yetkili ve görevli kolluk kuvvetlerinin talebi üzerine veya re’sen Telekomünikasyon İletişim Başkanlığının yazılı emriyle verilir. Bu durumda Başkanlıkça verilen bu karara karşı ilgililer Kurum merkezinin bulunduğu yer sulh ceza hâkimine itirazda bulunabileceklerdir. Bu itiraz, ilgilinin ayrıca idari yargı yoluna başvurma hakkını ortadan kaldırmaz Keza, koruma tedbiri olarak hâkimce verilen erişimin engellenmesine ilişkin karara Ceza Muhakemesi Kanunu hükümlerine göre itiraz edilebilir.

Hâkim veya Başkanlık tarafından verilen erişimin engellenmesi kararının birer örneği, gereği yapılmak üzere içerik, yer ve erişim sağlayıcılarına tebliğ edilir. Hâkim tarafından verilen erişimin engellenmesi kararını yerine getirmeyen kişi hapis cezası ile cezalandırılır.

2. İçerik veya yer sağlayıcısının yurt dışında bulunması halinde veya içerik veya yer sağlayıcısı yurt içinde bulunsa bile çocukların cinsel istismarı, müstehcenlik ve fuhuş suçların içeriklerini taşıyan yayınlara ilişkin erişimin engellenmesi kararı, doğrudan Başkanlık tarafından verilir.

Başkanlıkça verilen erişimin engellenmesi kararı, erişim sağlayıcısına bildirilerek, gereğinin derhal yerine getirilmesi istenir. İdari tedbir olarak verilen erişimin engellenmesi kararının yerine getirilmemesi halinde, Başkanlık tarafından erişim sağlayıcısına, kararın yerine getirilmesi için üç güne kadar süre verilir. Bu süre içerisinde de içeriğe erişimin engellenmemesi halinde, Başkanlık tarafından erişim sağlayıcısına idari para cezası verilir. Buna rağmen kararın yerine getirilmemesi halinde, Başkanlığın talebi üzerine Telekomünikasyon Kurumu tarafından yetkilendirmenin iptaline karar verilebilir, verilen bu kararlara idari yargı yoluna başvurma hakkı mevcuttur.

Tasarının 3 üncü maddesi, aşağıdaki gerekçelerle Alt Komisyonca yeniden düzenlenmiş ve eklenen maddeler dolayısıyla, söz konusu madde, 8 inci madde olarak teselsül ettirilmiştir.

Maddenin birinci fıkrasında, erişimin engellenmesi tedbirinin hangi suçlarla ilgili olarak uygulanabileceği sayma yöntemiyle belirlenmiştir. İnternet ortamında yapılan ve konusu suç oluşturan içeriğe sahip yayınlarla mücadelenin etkinliğini sağlama bakımından başlangıçta katalog içerisinde yer alan suçların sayısı mümkün olduğunca sınırlı tutulmuştur. Katalog içerisinde yer alan suçların belirlenmesinde, özellikle çocukların ve gençlerin internet ortamında yapılan ve konusu suç oluşturan içeriğe sahip zararlı yayınlardan korunması, çocukların istismar edilmesi suretiyle oluşturulmuş müstehcen içeriklere yer veren internet ortamındaki yayınlara, Türkiye’den erişimin engellenmesi amacı etkili olmuştur. Anayasanın uluslararası sözleşmeler hükümlerine paralel olarak güvence altına aldığı özellikle düşünce açıklama özgürlüğünü kısıtlama bağlamında eleştirilere maruz kalmamak amacıyla, kapsam, internet ortamında yapılan, çocukların ve gençlerin olumsuz olarak etkilenebileceği ya da çocukların cinsel yönden istismar edilmesi suretiyle oluşturulmuş yayınlarla sınırlı tutulmuştur. Ayrıca, bu madde hükümlerine göre erişimin engellenmesi kararının verilebilmesi için, internet ortamında yapılan yayının içeriğinin söz konusu suçlardan birini oluşturduğu hususunda yeterli şüphenin varlığı koşul olarak aranmıştır. Alt Komisyonca maddenin birinci fıkrasında yapılan değişiklik Komisyonumuzca da benimsenmiş; ayrıca söz konusu birinci fıkraya, 25/7/1951 tarihli 5816 sayılı Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında Kanunda yer alan suçların bir kısmının internet ortamındaki yayın yoluyla da işlenebileceği göz önünde bulundurularak, (b) bendi eklenmiştir.

Madde 36- 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanunun 8 inci maddesinin birinci fıkrasında sayılan suçlarla ilgili olarak bir suç soruşturması ve kovuşturması kapsamında hâkim veya mahkeme tarafından ikinci fıkra uyarınca erişimin engellenmesi kararı verilebilir. Birinci fıkrada yer alan suçları oluşturan yayınların içerik veya yer sağlayıcısının yurt dışında bulunması ya da içerik veya yer sağlayıcısı yurt içinde bulunsa bile çocukların cinsel istismarı (madde 103, birinci fıkra) müstehcenlik (madde 226) ve fuhuş (madde 227) suçlarıyla ilgili olarak suç soruşturma ve kovuşturması olmasa bile Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanı tarafından dördüncü fıkra uyarınca erişimin engellenmesi kararı verilebilmektedir. Ayrıca, 14/3/2007 tarihli ve 5602 sayılı Şans Oyunları Hasılatından Alınan Vergi, Fon ve Payların Düzenlenmesi Hakkında Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (ç)

bendinde tanımlanan kurum ve kuruluşların, kendi görev alanına giren suçların internet ortamında işlendiğini tespit etmeleri hâlinde, bu yayınlarla ilgili olarak erişimin engellenmesi kararı alabilmeleri ve aldıkları kararları uygulanmak üzere Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna göndermeleri hali ondördüncü fıkrada düzenlemektedir.

Cumhuriyet savcısı tarafından kovuşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilmesi durumunda yapılacak işlemler maddenin yedinci fıkrasında, beraat kararı verilmesi halinde yapılacak işlemler ise maddenin sekizinci fıkrasında düzenlenmiştir.

Başkan tarafından erişimin engellenmesi kararı verilebilmesine yönelik hüküm, somut norm denetimi kapsamında müstehcenlik suçu bakımından erişimin kademeli olarak engellenip engellenmeyeceğine ilişkin herhangi bir düzenlemeye yer verilmemiş olması nedeniyle itiraz konusu kuralla idareye kapsam ve sınırları belirsiz şekilde erişimin engellenmesi yetkisi tanınmış olması, kuralın anlaşılır, açık ve net olma zorunluluğunu karşılamaması nedenleriyle Anayasa Mahkemesinin 15/11/2017 tarihli ve 2015/76 esas sayılı kararıyla iptal edilmiştir.

Maddede yapılan değişiklikle, 8 inci maddenin ikinci, dördüncü ve ondördüncü fıkraları kapsamında verilen erişimin engellenmesi kararlarının, öncelikle ihlalin gerçekleştiği yayın, kısım, bölüm ile ilgili olarak (URL, vb. şeklinde) içeriğe erişimin engellenmesi yöntemiyle verilebilmesi sağlanmakta ancak, teknik olarak ihlale ilişkin içeriğe erişimin engellenmesi yapılamadığı veya ilgili içeriğe erişimin engellenmesi yoluyla ihlalin önlenemediği durumlarda, internet sitesinin tümüne yönelik olarak erişimin engellenmesi şeklinde karar verilebileceği düzenlenmektedir. Böylelikle erişimin engellenmesinin kademeli olarak gerçekleştirilmesi sağlanarak tedbirin ölçülü olarak uygulanması amaçlanmaktadır.

Maddenin yedinci ve sekizinci fıkralarında yapılan değişiklikle, kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veya beraat kararı üzerine erişimin engellenmesi kararının kendiliğinden hükümsüz kaldığı hallerde karara konu internet adresinin Kuruma bildirileceği düzenlenmektedir. Böylelikle uygulamada yaşanan sorunların önüne geçilmesi amaçlanmaktadır.

Madde 30- Yasa dışı bahis ve kumar siteleri organizatörleri her yaştan ve her ekonomik durumdan kişiyi suç ağına çekmekte ve böylelikle toplumsal huzur ve yaşamımıza zarar vermektedir.

Madde ile 5651 sayılı Kanunun 8 inci maddesinde değişiklik yapılarak; erişimin engellenmesi kararı verilecek katalog suçlara 7258 sayılı Kanun kapsamında işlenen suçların eklenmesi amaçlanmaktadır. Ayrıca, kumar oynanması için yer ve imkân sağlama ve 7258 sayılı Kanunda yer alan suçlara ilişkin yayınlara erişimin içerik veya yer sağlayıcısının yurt dışında ya da yurt içinde bulunmasına bakılmaksızın re’sen BTK Başkanı tarafından engellenebilmesi düzenlenmektedir. Böylelikle mevcut durumda kolaylıkla erişilebilen yasa dışı bahis ve kumar siteleri ile etkin bir şekilde mücadele edilmesi amaçlanmaktadır.

Madde 4- 5651 sayılı Kanunun 8 inci maddesinde internet ortamında yapılan ve içeriği maddede yer alan; çocukların cinsel istismarı, fuhuş, kumar ve uyuşturucu kullanılmasını kolaylaştırma gibi suçları oluşturan yayınlarla mücadele kapsamında erişimin engellenmesi kararı verilebileceği düzenlenmektedir. Erişimin engellenmesi kararları erişim sağlayıcılar tarafından mevcut teknik imkan

ve kabiliyetler çerçevesinde yerine getirilmektedir. Yapılan düzenleme ile, suç oluşturan kısmi içeriğin çıkarılmasının mümkün olduğu durumlarda, erişimin engellenmesi kararı yerine içeriğin çıkarılması kararının verilmesi imkanı sağlanarak aynı internet sitesinde yer alan ve suç oluşturmayan içerikler yönünden ifade ve haber alma özgürlüğü daha da güvenceli hale getirilmektedir. Bu çerçevede içeriğin çıkarılması kararları, erişim sağlayıcılar tarafından değil içerik ve yer sağlayıcılar tarafından yerine getirilebileceğinden bu kararların içerik ve yer sağlayıcılara gönderilmesine yönelik düzenleme yapılmaktadır.

Madde 32- İnternetin dağınık ve dinamik yapısı nedeniyle içerik veya yer sağlayıcının nerede bulunduğunun tespitinde yaşanan sorunların ve buna bağlı olarak ortaya çıkan yetki tartışmasının giderilmesi ve katalog suçlarla daha etkin mücadele edilebilmesi amacıyla yurt içi yurt dışı ayrımı kaldırılarak Başkanın engelleme yetkisinde yeknesaklık sağlanmış olacaktır. (Örneğin; yurt dışındaki bir intihara yönlendirme içeriğine müdahale edebilen Başkan, yurt içindeki intihara yönlendirme içeriğine de müdahale edebilecektir.) Maddeye, eklenen (ç) bendiyle, Milli İstihbarat Teşkilatının faaliyetleri ve personeline yönelik suç teşkil eden içerikler katalog suçlar kapsamına dahil edilmiştir.