Noterlik Kanunu Madde 109: Noterlikler Ortak Cari Hesabı

X - Onuncu kısım, şimdiye kadar uygulama alanına çıkmamış yeni hükümleri taşımaktadır. Bu hükümler, özellikle büyük şehirlerdeki noterler arasında mevcut gizli rekabetle buna sebebolan aşırı gelir farkını ortadan kaldırmak amacı ile getirilmişlerdir. Tamamen yeni olan bu hükümlerin üzerinde bir nebze durulması gerekli görülmüştür.

109 ncu madde, bir asliye mahkemesinin yargı çevresi içinde birden çok noterlik bulunması halinde, harca tabi değeri bir milyon lira ve daha fazla olan noterlik işlemlerinin bir takvim yılı içinde, ancak görevlendirilen noterliklerde yapılabileceğini hükme bağlamıştır. Maddenin ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkraları, görevlendirilecek noterliklerin ne şekilde tesbit olunacağını, ne suretle ilân edileceğini ve aynı noterliğin üst üste görevlendirilemiyeceğini göstermektedir. Son fıkra, bu işlerin görevlendirilen noterliklerden başka bir noterlikçe yapılamıyacağı hükmünü getirmiş olup, bunun müeyyidesi ise 159 ncu maddede yer almış bulunmaktadır.

Komisyonumuz, tasarının 109 ncu maddesinde yaptığı değişiklikle görevlendirmenin sınırını genişletmiş ve bir belediye hududu içinde birden çok asliye hukuk yargı çevresinin yer aldığı mahallerde görevlendirme sınırının bu mahkemelerin yargı çevresi değil, belediye sınırları olarak tesbit etmiştir.

Madde 6. — Altıncı maddeyle yapılan değişiklikte, mevcut 109 ve 110 uncu maddelerdeki hususlar birleştirilmekte ve 109 uncu madde kapsamına giren noterlik işlemlerini yapmak üzere noterliklerin bir takvim yılı için görevlendirilmesi ilkesi yerine, birden ziyade noterliklerin bulunduğu yerlerde görevli her noterin, söz konusu işlemlerden elde edecekleri geliri ortak hesaba yatırıp bölüşmeleri usulü getirilmekte ve böylelikle, bir kısım noterlerin nöbetçi olmadığı yıllarda bazı işlemleri yapamamalarından doğan aksaklıklar giderilmektedir.

Ayrıca, noterler arasında rekabet ortamı yaratmamak için harçtan muaf olup sadece damga vergisine tabi olan işlemlerden elde edilen noterlik gelirlerinin de ortak hesaba dahil edilmesi sağlanmakta ve harç veya damga vergisine tabi değeri 250 000 gösterge rakamının o yılki memur maaş katsayısı ile çarpımı sonunda bulunacak meblağı aşan noterlik işlemlerinden elde edilen her çeşit ücret ve noter hissesi tutarının, noter odası yönetim kurulunca belirlenecek oranı alıkonulduktan sonra kalanının ortak hesaba yatırılması öngörülmektedir.

Diğer taraftan, mer'i 110 uncu maddedeki gelirlerin ortak hesaba yatırılması için öngörülen üç günlük süre çoğu zaman yetersiz kaldığından bu süre beş iş gününe yükseltilmektedir.

Bu madde ile Kanunun 109 ve 110 uncu maddelerinde yapılan değişikliğe uygun olarak Onuncu Kısım başlığı da değiştirilmiştir.

5. Tasarının 6 ncı maddesi ile 1512 sayılı Noterlik Kanununun 10 uncu Kısım başlığı ve 109 uncu maddesi başlığı ile birlikte değiştirilmetkedir.

109 uncu madde noterler arasında rekabeti önlemek amacına matuftur. 250 000 rakamının memur maaş katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak meblağ, bu amacı bertaraf edici niteliktedir. Bu nedenle 109 uncu maddesinin birinci fıkrasındaki «250 000» rakamı «50 000»e indirilmek suretiyle noterler arasında taksim edilecek gelirin çoğaltılması ve rekabetin önlenmesi amaçlanmıştır.