Ana Sayfa › Mevzuat › Nüfus Hizmetleri Kanunu › Madde 49
5490 Sayılı Kanun Adres Kayıt Sistemi
Nüfus Hizmetleri Kanunu Madde 49: Adres Bilgisi ve Güncellenmesi
5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu · Madde 49 · Son kontrol: 18 Ekim 2026
Madde Metni
MADDE 49- (1) İl özel idaresi ve belediyeler sorumluluk alanlarındaki adres bileşenlerini adres standardına uygun olarak tanımlayıp bunlara değiştirilemeyecek sabit tanıtım numarası vererek mahallindeki bütün adresleri kapsayacak şekilde adres bilgilerini oluşturmakla yükümlüdür. Herhangi bir sebeple sabit tanıtım numarası dışında adres bileşenlerinde yapılan değişiklikler de il özel idaresi ve belediyelerce takip edilerek ulusal adres veri tabanına işlenir.
(2) Ulusal adres veri tabanı Genel Müdürlükte tutulur. Genel Müdürlük, ulusal adres veri tabanındaki yerleşim yeri adresi bilgilerini nüfus kütüklerindeki kişi kayıtları ile ilişkilendirerek elektronik ortamda, yedekleme sistemleri ile birlikte güncel olarak tutar.
(3) (Mülga: 9/5/2012-6304/13 md.; Yeniden düzenleme: 2/1/2017 - KHK-680/80 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7072/78 md.) Yerleşim yeri adresi yurt dışında olan Türk vatandaşlarının adres kayıtları, yaşadıkları ülkede kullanılan adres verilerine veya o ülke ve bağlı olduğu temsilcilik bilgisine göre tutulur.
Metin, Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi'nde (mevzuat.gov.tr) yayımlanan yürürlükteki metinden aynen alınmıştır. Resmî metin için Mevzuat Bilgi Sistemi'ne bakınız.
Madde Gerekçesi
Bu bölümde, maddenin kanunlaşma sürecine ait resmî TBMM belgesinden (TBMM 22. Dönem, S. Sayısı: 1123 – Nüfus Hizmetleri Kanunu Tasarısı (1/1177)) ilgili kısımlar, yalnız sayfa düzeni sadeleştirilerek metni değiştirilmeden aktarılmıştır. Gerekçede geçen madde numaraları tasarı numaralarıdır. Değişiklik gerekçeleri, değiştirici kanunun resmî gerekçesinden (TBMM sıra sayısı/teklif metni veya Mevzuat Bilgi Sistemi) aynen aktarılmıştır; eşleşme, bu maddedeki resmî değişiklik işareti (tarih–kanun/madde) ve değiştirici kanunun TBMM'de kabul edilen metniyle doğrulanmıştır. Gerekçeler teklif veya tasarı metnine ilişkindir; madde komisyonda veya Genel Kurulda değiştirilmiş olabilir. Maddede 680 sayılı KHK (2/1/2017) ile yapılan değişikliklerin gerekçesi bu sayfada yer almamaktadır (resmî gerekçe metni okunabilir biçimde bulunamadı, eşleşme doğrulanamadı veya değişiklik kanun hükmünde kararnameyle yapıldı). Uyuşmazlık hâlinde Resmî Gazete'de yayımlanan kanun metni esastır.
Hükümet Tasarısının Gerekçesi (Tasarı m. 49)
Madde 49.- Madde ile; il özel idareleri ve belediyeler sorumluluk alanlarındaki adres bileşenlerini adres standardına uygun olarak tanımlayıp bunlara sabit tanıtım numarası vererek mahallindeki bütün adresleri kapsayacak şekilde adres bilgilerini oluşturmakla yükümlü tutulmaktadır. Herhangi bir sebeple sabit tanıtım numarası dışında adres bileşenlerinde yapılan değişikliklerin de takip edilerek ulusal adres veri tabanına işlenmesi görevi de bu kurumlara verilmektedir.
Maddede ayrıca ulusal adres veri tabanının tutulmasına ilişkin usul ve esaslar da belirlenmekte ve ulusal adres veri tabanındaki bilgilerin kurumların kullanımına Adres Paylaşım Sistemi çerçevesinde açılması hüküm altına alınmaktadır.
Değişiklik Gerekçesi: 6304 sayılı Kanun m. 13 (9/5/2012)
Madde 12- Çoğunluğunu 21 Avrupa ülkesinin oluşturduğu yaklaşık 155 farklı ülkede toplam 3.734.000 vatandaşımız bulunmaktadır. Yurt dışında yaşayan vatandaşlarımıza sağlıklı ve etkin şekilde kamu hizmeti sunulabilmesi için bu kişilerin yerleşim yeri adresi kayıtlarının eksiksiz ve güncel şekilde tutulması önemli bir işleve sahiptir. 5490 sayılı Kanunun 49 uncu maddesinin üçüncü fıkrası ile yurt dışında olan Türk vatandaşlarının adres kayıtlarının yaşadıkları ülkenin ve şehrin adı itibarıyla tutulması kuralı vatandaşlarımıza ulaşılabilmesi bakımından yeterli olamamıştır. Mevcut düzenlemedeki ülke ve
DİLEK 201
şehir adı itibarıyla kayıt tutulması sistemi vatandaşlarımızın adreslerinin tam olarak bilinmesine engel teşkil etmektedir. Bu nedenle, 5490 sayılı Kanunun 49 uncu maddesinin üçüncü fıkrası yürürlükten kaldırılmakta ve yurt dışında yaşayan vatandaşlarımızın yurt içinde yaşayan vatandaşlarımız gibi açık adres esasına göre kayıt altına alınması yöntemi benimsenmektedir.
Kaynak: TBMM 24. Dönem, S. Sayısı: 201 – Kanun Tasarısı madde 12 gerekçesi (kabul edilen 6304 sayılı Kanunun 13. maddesine karşılık gelir).
Değişiklik Gerekçesi: 7072 sayılı Kanun m. 78 (1/2/2018)
MADDE 80- Madde ile, yabancı ülkelerde yaşayan vatandaşların adres kayıtlarının, varsa öncelikle yaşadıkları ülkede kullanılan açık adres verilerine göre, bunun mümkün olmaması halinde ise o ülke ve bağlı olduğu temsilcilik bilgisine göre tutulacağı hüküm altına alınmaktadır. Böylece yurt dışında yaşayan vatandaşlarımızın tamamının adres kayıt sistemine dahil edilmesi amaçlanmaktadır.
Kaynak: TBMM 26. Dönem – Kanun Teklifi metni – Kanun Teklifi madde 80 gerekçesi (kabul edilen 7072 sayılı Kanunun 78. maddesine karşılık gelir). Kabul edilen metin, teklif/tasarı metninden önemli ölçüde farklıdır; gerekçe teklif/tasarı metnine ilişkindir. Bu gerekçe, taranmış resmî belgeden optik karakter tanıma (OCR) ile okunmuştur; yazım farklılıkları olabilir, esas olan resmî belgedir.
Madde Künyesi
- Kanun5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu
- MaddeMadde 49
- BölümSekizinci Kısım – Adres Kayıt Sistemi
- Kanundaki BaşlıkAdres bilgisi ve güncellenmesi
- DurumYürürlükte
- Resmî KaynakMevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Resmî GerekçeBu sayfada (TBMM S. Sayısı 1123, değişiklik gerekçesi)
- Son Kontrol18 Ekim 2026
Kanunda Gezinme
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır. Mevzuat metinleri her ay resmî kaynakla karşılaştırılarak güncellenir; uyuşmazlık hâlinde Resmî Gazete'de yayımlanan metin esastır. Somut olayınız için bir avukata danışınız.