Nüfus Hizmetleri Kanunu Madde 5: Hukukî Mahiyeti

Madde 6.- Maddede nüfus kütüklerinin hukuki mahiyeti açıklanmakta ve kütüklerde tutulan kayıtlar ile yedeklerinden çıkarılan kayıt örneklerinin aynı hukuki değere sahip olduğu belirtilmektedir. Ayrıca kayıtlar arasında farklılık bulunduğunda hangi belgenin esas alınacağı açıklığa kavuşturulmaktadır.

MADDE 2- İlk “Genel Nüfus Yazımı” 1905 yılında gerçekleştirilmiştir. Yazımda mahalle veya köy esas alınarak nüfus aile kütükleri düzenlenmiştir. Nüfus aile kütüklerinde kişinin kayıtlı yer bilgilerine ulaşabilmek için de anahtar bilgi olarak; ilçe, cilt, hane/sayfa no, sıra no bilgileri kullanılmıştır.

Nüfus aile kütüklerinde evlenen kadının baba hanesindeki ilk kaydı kapatılıp, koca hanesinde yeni bir kaydı oluşturulmaktadır. Aynı şekilde boşanma, evliliğin feshi/iptali, evlat edinme, soybağı düzeltme gibi birçok nüfus olayında da aynı şekilde kişinin kaydı kapatılıp, yeni bir hanede nüfus kaydı tesis edilmektedir. Bunun sonucu olarak elektronik ve kâğıt ortamında bir kişiye ait birden fazla kayıt oluşmaktadır.

28/10/2000 tarihinde nüfus kütüklerinde kayıtlı sağ ve ölü tüm vatandaşlarımıza bir kimlik numarası verilerek, kayıtların bulunması, kişilerin anne, baba ve eş bağ işlemleri kimlik numarası üzerinden yürütülmeye başlanmıştır. Halen ilçe, cilt, aile sıra no, birey sıra no (İCAB) bilgileri sadece kâğıt ortamında tutulan nüfus aile kütüklerindeki kayıtlara erişim amacıyla kullanılmaktadır.

Kamu kurum ve kuruluşları da kişi bilgilerine Kimlik Paylaşımı Sistemi üzerinden kimlik numarası ile erişmektedir. Kimlik numarası ile kişilerin kaydına kolaylıkla ulaşılabildiğinden, hizmet sunumu açısından artık İCAB bilgilerinin kullanımı herhangi bir fayda sağlamamaktadır.

İdari yapıların değişmesi durumunda gerek kâğıt ortamında, gerekse elektronik ortamdaki nüfus aile kütüklerindeki bu bilgilerin güncellenmesi büyük zaman, emek ve işgücünü gerektirmektedir. Ayrıca, elektronik ortamlarda tutulan bilgiler ile kâğıt ortamında yer alan bilgiler de farklılaşmaya başlamıştır. 5490 sayılı Kanunun 5 inci maddesine eklenen fıkra ile elektronik ortamda kişiye ait tek bir kayıt tutulması esası getirilmektedir.

MERNİS veri tabanında elektronik ve kâğıt ortamında tutulan nüfus aile kütüklerinde aynı kişi ve olaylara ait birden fazla kayıt; veri tabanında karmaşık ve yönetilmesi zor bir yapının oluşmasına, olması gerekenden birkaç kat fazla veri tutulmasına, veri madenciliği çalışmalarının zorlaşmasına, istatistiki bilgilerin ve veraset ilamı hazırlanmasında zorluklar yaşanmasına, yazılım iş süreçlerinin karmaşıklaşmasına ve yazılım tarafından tespit edilemeyen durumlarda, İ kaydın taşınacağı yerin personelin seçimine bırakılmasından dolayı hata riskinin artmasına neden olmaktadır. Tek kayıt sistemi ile öncelikli olarak; MERNİS merkezi veri tabanında yer alan bir kişiye ait birden fazla kişi ve nüfus olaylarının tekleştirilerek tek kayda uygun yeni bir veri tabanı yapısı oluşturulması amaçlanmaktadır. Bununla birlikte, nüfus aile kütüklerinde kağıt ortamında i kurulan bağlar, yenileme yapılan haneler veya yersel yazımlar nedeniyle kişiler ve olaylar arasında bağ kurulamaması gibi elektronik ortama yansıtılamayan durumların da değerlendirilerek veri tabanının yapısının buna uygun şekilde oluşturulması, yapılacak çalışmalar ile bu durumlardan kaynaklanan kişiler arasındaki ve kişilerle olaylar arasındaki bağların tesis edilmesi hedeflenmektedir.