6183 Sayılı Kanun Madde 47: Ödemenin Mahsup Edileceği Alacaklar

71 ilâ 92 nci maddelerden ibaret olan bu bölümde normal ödeme şekilleri ve mükelleflere kolaylık temini için bu tasarı ile ihdas edilen özel ödeme şekillerinden bahsedilmektedir.

80 nci madde ödemenin ispat şeklini, 81 nci madde kamu alacağına karşı zorla ve rızaen yapılan ödemelerin alacakların taaddüdü halinde hangi alacaklara, hangi sıraya göre mahsup edileceğini hükme bağlamaktadır. Şimdiye kadar mevzuatımızda böyle bir hükmün bulunmaması tatbikatta ihtilâflara yol açmıştır.

Tasarı Madde 81. (Değişik 47) :

Maddenin b işaretli fıkrasında, rızaen yapılan ödemelerden aynı tarihte zaman aşımına uğrıyacak borçlar için yapılacak mahsupların, borç miktarları ile mütenasip olmasını temin edecek şekilde olması hakkında hüküm sevkedilerek, mahsubun borçlar arasında keyfî bir şekilde yapılmaması sağlanmıştır.

Madde 22. – 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 47 nci maddesinde amme alacağına karşılık rızaen yapılan ödemeler ile cebren yapılan tahsilatların mahsup sırası düzenlenmiştir.

Yürürlükte olan madde hükmü tahsil edilen paranın önce borçlunun asli nitelikli borçlarına, arta kalanının da gecikme zammı gibi fer'i borçlarına mahsup edilmesini gerektirmektedir.

Vadelerinden sonra ödenen vergi, resim, harç ve ceza mahiyetinde olmayan diğer asli amme alacaklarına gecikme zammı uygulanması ve asıl alacakla birlikte tahsil edilmesi gerekmektedir.

Yapılan tahsilatlar ise her zaman borcun tamamını karşılamamaktadır.

Mevcut hüküm kısmen yapılan ödemelerde alacağın asılına mahsubunu öngördüğünden, gecikme zammı gibi fer'i alacaklara, yapılan tahsilattan pay ayrılamamaktadır.

Tahsil edilememiş gecikme zammına geç ödeme sebebiyle ayrıca gecikme zammı da uygulanamaması borçluların bu borçlarını daha da geç ödemelerini özendirmektedir.

Yapılan düzenleme ile rızaen yapılan ödemelerde, öncelikle tahsilatın ödeme süresi geçmemiş borçlara mahsubu öngörülmek suretiyle borçlunun bu borçlarına gecikme zammı uygulanması önlenmektedir.

Ödeme süresi geçmiş borçlara karşılık yapılan ödemelerde ise alacaklı amme idaresinin ekonomik kaybının önlenmesi amacıyla, vadesi önce gelen ve teminatsız olan alacakların asıl ve fer'ilerine, ödemenin alacak aslı ve fer'ilerini tamamen karşılamaması halinde alacağın aslı ve fer'ilerine orantılı olarak mahsup edilecektir.

Bu şekilde bir uygulama ile bir yandan gecikme zammı uygulanmayan amme alacaklarının da biran önce tahsili sağlanmış olacak, diğer yandan da tahsil dairelerinin takipli dosya sayıları azalmış olacaktır.

Bu sayede, tahsil edilen asıl alacaklarla birlikte gecikme zammı gibi fer'i alacaklar da birikmeden tahsil edilmiş olacaktır. Diğer taraftan borçlunun borcunu zamanında ödemesi teşvik edilerek ileride ödeyemeyeceği bir borç yükü ile karşı karşıya kalmaması sağlanacaktır.

Ancak, amme alacağının zaman aşımına uğramasının söz konusu olduğu durumlarda bu sıraya bakılmaksızın zaman aşımına uğrayacak alacağa mahsup yapılabilecek ve hazine kaybı da önlenecektir.

Amme alacağına karşılık cebren tahsil edilen paralar ise önce parayı tahsil eden dairenin, artarsa aynı amme idaresinin takibe iştirak etmiş olan diğer alacaklı tahsil dairelerinin takip konusu alacak aslı ve fer'ilerine orantılı olarak mahsup edilecektir.