6183 Sayılı Kanun Madde 48: Tecil, Tehir, Gecikme Zammı – Tecil

92, 93 ncü maddeler kamu idarelerine hüsnüniyet sahibi, fakat zor durumda olan borçluların borçlarını teminat karşılığında ve faiz alarak tecil etmek yetkisini vermektedir. Yukarda da işaret edildiği gibi kamu idarelerinin, kendilerine borçlu olanların borç ödendikten sonraki ekonomik durumları ile de alâkalanmaları mecburiyeti böyle bir tecil yetkisinin kamu idaresi mümessillerine tanınmasını zaruri kılmaktadır.

Tasarı Madde 92 (Değişik 48) :

Hükümet tasarısında, vâdesinde ödenemiyen borçlar için düşünülen tecil imkânı ödeme, haciz, paraya çevirme hallerinin âmme borçlusunu (fevkalâde) zor duruma düşürmesi haline inhisar ettirilmiştir.

Tecil müessesi mükellefler lehine düşünülmüş bir müessesedir, bir vergi borcunun tediyesi, haciz, paraya çevirme halleri her borçlu için dar veya geniş ölçüde bir zorluk tevlit edebilir. Bu itibarla (fevkalâde) kelimesinin kaldırılarak sadece (zor) duruma düşme halinin mütalâası yolunda yapılan bir teklif bu mucip sebeple kabul edilmemişse de, (fekalâde) kelimesinin muhafazasının da tecil müessesesinin çok istisnai hallere inhisar ettirilmesini ve müesseseden beklenen faydanın sağlanamamasını intaç edeceği düşünülerek, (fevkalâde zor durum) yerine (çok zor durum) ifadesi tercih edilmiş ve hüküm bu şekilde tadil edilmiştir.

Madde 6. — Bu maddeyle, 6183 sayılı Kanunun 48 inci maddesine birinci fıkrasından sonra gelmek üzere bir fıkra eklenerek çok zor durumda olduklarını ileri sürerek tecil talebinde bulunan mükelleflerden, durumlarına göre kendilerine normal bir tecil süresi verilemeyen ancak idarece tebliğ tarihinden itibaren 30 güne kadar verilecek sürede borcunu ödeyenlerin bu borçları ödendiği tarihe kadar faiz alınmak suretiyle tecil edilerek idarenin inceleme nedeniyle karar vermekte gecikmesinden doğan mağduriyetlerinin önlenmesi sağlanmaktadır.

Tasarının 6 ncı maddesinde tebliğ tarihine bir açıklık getirmek amacıyla «reddin tebliği» ifadesi maddeye eklenmiştir.

Madde 1. — Bu madde ile 6183 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin birinci fıkrası değiştirilerek vergi, resim, harç, ceza tahkik ve takiplerine ait muhakeme masrafı, vergi cezası, para cezası ve gecikme zammı alacakları dışındaki amme alacaklarının beş yıla kadar tecil edilerek mükelleflere bu borçlarını ödemede yeterli zamanın sağlanması öngörülmüştür.

Madde 10. - 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 48 inci maddesi uyarınca tecil edilen kamu alacaklarının gecikmeli olarak tahsil edilmesinin bedeli olarak tecil faizi uygulanmaktadır.

Gecikme zammı tatbik edilen kamu alacaklarının anılan maddeye göre tecil edilmesi halinde gecikme zammı tatbiki durmakta, ancak, yerine tecil süresine göre tecil faizi hesaplanmaktadır.

Tecil şartlarının sonradan ihlali halinde, tecil baştan itibaren hükümsüz sayılarak bu süre için de gecikme zammı tatbik edilmektedir. Uygulamada, gecikme zammına tabi olmayan diğer amme alacakları da tecil faizi alınarak tecil edilebilmektedir. Ancak bu mahiyetteki borçları tecil edilen bazı amme borçluları son taksiti ödemeyerek tecil şartlarını bilerek ihlal etmekte, böylece yapılan tecil baştan itibaren hükümsüz sayılmaktadır. Tecile konu olan borç gecikme zammına tabi olmadığından daha önce ödenen tecil faizlerinin iadesi talep edilmekte, yargı mercilerince de bu yönde kararlar verilmektedir.

Maddeye eklenen hüküm ile hakkın kötüye kullanılması mahiyetindeki bu uygulamanın önüne geçilmesi amaçlanmaktadır.

Madde 6- Madde ile 6183 sayılı Kanunun 48 inci maddesine, birinci fıkrasından sonra gelmek üzere bir fıkra eklenerek belli bir tutarın altında yer alan amme alacaklarının tecilinde teminat şartı kaldırılmakta, madde ile öngörülen tutarın üzerindeki amme alacaklarının tecilinde ise aşan kısmın yarısı olarak tayin edilmektedir. Böylece çok zor durumda olduğu halde teminat gösteremeyen amme borçlularına da tecil kapsamında borçlarını ödemeleri imkanı tanınmaktadır.

Teminat şartı aranılmayacak tecillerle ilgili olarak maddede yer alan tutarı on katına kadar arttırmaya, yarısına kadar indirmeye, yeniden kanuni tutarına getirmeye ve alacaklı amme idareleri itibarıyla bu hadler arasında farklı tutar belirlemeye Bakanlar Kurulu yetkili kılınmaktadır.

Maddenin mevcut dört ve beşinci fıkraları da değiştirilmektedir.

Dördüncü fıkrada yapılan değişiklik ile, haciz yapılmışsa mahcuz malın değeri tutarınca teminat yerine geçeceği kuralı korunmakta, ancak bu durumda hacizlerin hangi hallerde kaldırılacağı ve istenilmesi gereken teminat tutarına açıklık getirilmektedir. Yapılan düzenlemenin Kanunun teminata ilişkin hükümleri çerçevesinde teminat değişikliğine engel teşkil etmediği tabiidir.

Beşinci fıkrada yapılan değişiklikle ise, tecil yetkisini kullanacak ve bu yetkiyi devredecek olan makamların; tecil edilecek amme alacaklarını tür ve tutar olarak belirlemeye, amme borçlusunun faaliyetine devam edip etmediğini esas alarak tecil edilecek alacakları tespit etmeye, tecilde taksit zamanlarını ve diğer şartları tayin etmeye yetkili oldukları hususlarına yönelik açıklayıcı hükümler öngörülmektedir.