DMK Madde 4: İstihdam Şekilleri

Madde 5- İşçi istihdamına ihtiyaç duyulmayan alanlarda çalışan geçici işçilerin sözleşmeli personel statüsüne geçirilmelerini sağlayabilmek için, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) bendinde değişiklik yapılmaktadır.

Ayrıca, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda istihdam türleri arasında sayılan işçi tanımına açıklık getirilmektedir.

4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları Kanununda değişiklik yapılarak sözleşmeli personele kamu görevlileri sendikalarına üye olabilme hakkı tanınmaktadır.

Madde 37- 1) PTT Genel Müdürlüğünce verilen hizmet sunumundaki yeniliklere paralel olarak gerek teknolojik, gerekse tüm dünyada öncelikli konular arasına giren çevreci yaklaşımlar nedeniyle 5584 sayılı Posta Kanununun 63 üncü maddesinin (V) numaralı fıkrasının ikinci cümlesinin sonunda yer alan "yakılır" ibaresinin "imha edilir" şeklinde değiştirilerek çevre ve hava kirliliğinin önlenmesi, ayrıca geri dönüşüm sağlanarak ülke ekonomisine katkıda bulunulması amaçlanmıştır.

2) Düzenleme ile, Türkiye Selüloz ve Kâğıt Fabrikaları İşletmesi Genel Müdürlüğü (SEKA)'nün özelleştirilmesi nedeniyle söz konusu Genel Müdürlük yerine Çevre ve Orman Bakanlığından bir temsilcinin Basın İlan Kurumu Genel Kurulunda yer alması öngörülmektedir.

3) 181 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 3 üncü maddesinde yapılan değişikliğe paralel olarak 209 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde değişiklik yapılmak suretiyle, Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık kurum ve kuruluşlarına açıktan vekil olarak atananlar ile bu kurum ve kuruluşlarda istihdam edilen tüm sözleşmeli personele döner sermayeden ek ödeme yapılması amaçlanmaktadır.

4) 213 sayılı Vergi Usul Kanununun ek 13 üncü maddesinin (4) numaralı fıkrasının (a) bendinde yer alan "Maliye Bakanlığı ile bağlı kuruluşlarının merkez ve taşra teşkilatı kadrolarında" ibaresi, Anayasa Mahkemesinin 5/7/2008 tarihli ve 26927 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 20/3/2008 tarihli ve E.2006/109, K.2008/82 sayılı Kararı ile iptal edilmiş ve iptal hükmünün, Resmi Gazetede yayımı tarihinden bir yıl sonra yürürlüğe gireceği belirtilmiştir. Düzenleme ile, Anayasa Mahkemesinin Kararında belirtilen gerekçeyi karşılayacak şekilde yeniden düzenleme yapılması amaçlanmaktadır.

5) Düzenleyici ve denetleyici kurumlarda, kurum başkanlarının bazı kanunların uygulanması bakımından statülerinin ne olduğu ve buna bağlı olarak da tabi oldukları düzenlemeler konusunda zaman zaman tereddütler oluşmaktadır. Esasen emeklilik açısından kurum başkanlarının bakanlık müsteşarı kadrosu emsal gösterilmek suretiyle tabi oldukları düzenlemelere işaret edilmektedir. 237 sayılı Kanuna ekli (2) sayılı cetvelde yapılması öngörülen bu değişiklikle, kurum başkanlarının, Taşıt Kanunu açısından da bakanlık müsteşarları ile aynı hükümlere tabi oldukları ve aynı haklardan yararlanmaları gerektiği hususunun açıklığa kavuşturulması amaçlanmaktadır.

6) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası uyarınca çalıştırılan sözleşmeli personelin istihdamına dair esas ve usuller 6/6/1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan ve yürürlüğü her yıl merkezi yönetim bütçe kanunları ile sağlanan "Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar" çerçevesinde uygulanmaktadır. Bu kapsamda son yıllara kadar az sayıda personel istihdam edilirken sözleşmeli personel kapsamının genişletilmesi nedeniyle, bu pozisyonlarda istihdam edilen personel sayısı hızla artış göstermiştir. Bu genişlemeye paralel olarak bu personelin istihdamında uygulanacak esas ve usullerin daha açık ve kapsayıcı şekilde yeniden düzenlenmesi ihtiyacı doğmuştur. Düzenleme ile, kurumlarda mali yılla sınırlı sözleşmeli personel pozisyonlarında çalışacakların pozisyon unvanları ve niteliklerinin belirlenerek standardizasyonun sağlanması ve bu konuda farklı kurumlara farklı unvanlarda personel pozisyonlarının vizelenmesinin önüne geçilerek sorunların en aza indirgenmesi, sözleşmenin fesih hallerinin açık ve net olarak düzenlenerek gerek idare ve gerekse sözleşmeli personel açısından belirsizliklerin ortadan kaldırılarak ihtilafların azaltılması, mevcut vizelenmiş pozisyonlardan gerekli görülenlerin belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde iptal prosedürünün açıklanması ile sözleşme usul ve esaslarının belirlenmesi hususlarında Bakanlar Kuruluna yetki verilmesi amaçlanmaktadır. Ayrıca, sözleşmeli personelin, hizmet sözleşmesi esaslarına aykırı hareket etmesi nedeniyle kurumlarınca sözleşmelerinin feshedilmesi veya sözleşme dönemi içerisinde Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen istisnalar hariç sözleşmeyi tek taraflı feshetmeleri halinde, fesih tarihinden itibaren bir yıl geçmedikçe kurumların sözleşmeli personel pozisyonlarında istihdam edilemeyeceği düzenlenmektedir.

Ayrıca düzenleme ile, stenografların özlük haklarına ilişkin hususlar belirlenmiştir.

7) Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü personelinden askeri kıt'a ve birlikler ile hava meydanlarında görev yapanlar, barış, olağanüstü haller ile kriz ve savaş dönemlerinde 24 saat esasına dayalı vardiya sistemi ile çalışmaktadır. Ancak, Milli Savunma Bakanlığı ile Türk Silahlı Kuvvetleri kıt'a ve kurumlarında görevli tüm askeri ve sivil personele, 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanun gereği ödenen tayın bedelinden Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü personeli yararlanamamaktadır. Düzenleme ile, söz konusu personele de bu ödemenin yapılması amaçlanmaktadır.

8) 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu ile "Telekomünikasyon Kurumu" ibaresi "Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu" olarak değiştirilmiş ve Kurumun "özel bütçeli" olacağı hükmüne yer verilmiştir. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (eski adıyla Telekomünikasyon Kurumu) 5018 sayılı Kanunda düzenleyici ve denetleyici kurum bütçeleri içinde yer almıştır. Dolayısıyla düzenleyici ve denetleyici kurum olarak örgütlenen Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu "özel bütçeli" değil düzenleyici ve denetleyici kurum niteliğindedir. Ayrıca, bu Kanunun 2 nci maddesinde harcırah ödemeleri bakımından bu Başkanlığı da kapsayacak şekilde düzenleme yapıldığından, 2813 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin onüçüncü fıkrasının harcırah ödemelerine dair düzenlemeler içeren ilk dört cümlesinin çıkarılması amaçlanmaktadır. Esasen bu düzenleme kısmen 2009 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde yer almaktadır.

9) Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, Atatürk Araştırma Merkezi ve Atatürk Kültür Merkezinin gelirlerini düzenleyen 2876 sayılı Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Kanununun 100 üncü maddesinde yapılan düzenleme ile, ayrı bütçeye sahip bu kurumların genel bütçeden doğrudan hazine yardımı almalarına imkan sağlanması amaçlanmaktadır.

10) 4/4/2007 tarihli ve 5620 sayılı Kanunla 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) fıkrasına göre istihdam edilebilecek sözleşmeli pozisyon unvanları genişletildiğinden, bu düzenlemeye paralel olarak 181 sayılı Sağlık Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 3 üncü maddesinde yer alan sözleşmeli personele ilişkin hükümlerin uyumlaştırılmasına yönelik gerekli değişikliğin yapılması amaçlanmaktadır.

11) Düzenleme ile, Başbakanlık Strateji Geliştirme Başkanı ile stenografların kadro karşılığı sözleşmeli olarak istihdamına imkan sağlanmaktadır.

12) a) Kanunun 29 uncu maddesi ile 8/5/1991 tarihli ve 3717 sayılı Kanunun 2 nci maddesi değiştirilerek sadece keşif veya icra işlerine gidenlere yol tazminatı ödenmesi öngörülmüş, bu kapsamda elde edilen gelirlerden diğer personele yapılan ödemelere son verilmiştir. Daha önce bu şekilde yapılan ödemeler 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 3 üncü maddesi uyarınca yapılan ödemelerden mahsup edilmekteydi. Düzenleme ile, bu kapsamda elde edilen gelirlerden diğer personele yapılan ödemelere son verilmiş olması nedeniyle mahsup ihtiyacı ortadan kalktığından 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 3 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan "8/5/1991 tarihli ve 3717 sayılı Kanunun 2 nci maddesi uyarınca yol tazminatının yarısı olarak bankalara yatırılan tutarlardan ödeme yapılanlara," ibaresinin madde metninden çıkarılması amaçlanmaktadır.

b) Düzenleme ile her ay için 5 TL sendika ödeneği verilmesine ilişkin mevcut hükmün değiştirilerek, her ay için 10 TL tutarında toplu görüşme primi verilmesinin sağlanması amaçlanmaktadır. Esasen bu düzenleme halen 2009 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun 29 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında yer almaktadır.

13) 497 sayılı Türkiye Bilimler Akademisinin Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 13 üncü maddesiyle öngörülen ve araştırma faaliyeti ile doğrudan ilgili harcamalar için ödenmekte olan araştırma desteğinin halihazır tutarı, sürdürülen araştırmalara ilişkin harcamalar için yeterli gelmemektedir. Düzenleme ile, araştırma desteğinin ihtiyaçları karşılayabilecek bir tutara çıkarılması amaçlanmaktadır. Esasen bu düzenleme halen 2009 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun 29 uncu maddesinin yedinci fıkrasında yer almaktadır.

14) Tütün ürünlerinin, otomatik makinelerle, telefon, televizyon ve internet gibi elektronik ortamlarda satışını düzenleyen 4207 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin onbirinci fıkrasında yer alan "yetkili satıcı olan yerlerin dışında" ibaresi, satıcı yetkili ise tütün ürünlerinin özellikle internet gibi elektronik ortamlarla satışını sağlayabilecektir. Ancak internet üzerinden alış-veriş yapanın kim olduğu belli olmayacaktır. Dolayısıyla satış çocuklara da kolayca yapılabilecektir. Düzenleme ile, bu sakıncaların önüne geçilmesi amaçlanmaktadır .

15) Muhtaç erbaş ve er ailelerinin birinci basamak resmi sağlık kuruluşlarında da ücretsiz tedavilerinin sağlanması ve buna bağlı olarak ilaç bedellerinin Devletçe karşılanması amaçlanmaktadır.

16) 29/6/2001 tarihli ve 4706 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinde, 6831 sayılı Orman Kanununun 2 nci maddesinin (B) bendi uyarınca Hazine adına orman sınırları dışına çıkartılan yerler hakkında yapılacak işlemler ile bu yerlerin tasarrufuna ilişkin düzenlemeler yer almaktaydı. Anılan madde, Anayasa Mahkemesinin, 4/10/2002 tarihli ve 24896 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 23/1/2002 tarihli ve E.2001/382, K.2002/21 sayılı Kararıyla iptal edilmiş, ancak bu Kararda; 4706 sayılı Kanunun yürürlük tarihi itibarıyla 2924 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi Hakkında Kanun gereğince Çevre ve Orman Bakanlığınca hak sahipliği, rayiç bedel tespiti ve satış işlemlerine başlanmış olup da tapuları henüz verilmemiş olan yerlere ait dosyaların, 4706 sayılı Kanuna göre işlem yapılmak üzere Maliye Bakanlığına devredileceği yönünde geçiş hükümleri içeren geçici 2 nci maddesi iptal edilmemiştir. Düzenleme ile, 4706 sayılı Kanunun geçici 2 nci maddesinin, Anayasa Mahkemesinin aynı Kanunun 3 üncü maddesine ilişkin iptal kararı uyarınca uygulanması imkanı kalmadığından yürürlükten kaldırılması amaçlanmaktadır.

17) Tütün mamullerinin tüketicilere satışını, izinsiz olarak veya Kurum düzenlemelerine aykırılık oluşturacak şekilde internet, televizyon, faks ve telefon gibi elektronik ticaret araçları ya da posta ile sipariş yöntemi kullanarak yapmak üzere satış sistemi kuran veya faaliyette bulunanlara verilecek olan cezayı düzenleyen 4733 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin (k) bendinde yer alan "izinsiz olarak veya Kurum düzenlemelerine aykırılık oluşturacak şekilde" ibaresi satıcı izinli ise tütün ürünlerinin özellikle internet gibi elektronik ortamlarla siparişinin yapılmasına imkan sağlayabilecektir. Ancak özellikle internet üzerinden yapılan siparişlerde, sipariş verenin kim olduğu belli olmayacaktır. Dolayısıyla çocuklar da kolayca sipariş verebileceklerdir. Düzenleme ile, bu sakıncaların önüne geçilmesi amaçlanmaktadır.

18) a) Atatürk Araştırma Merkezi, Atatürk Kültür Merkezi, Türk Dil Kurumu ve Türk Tarih Kurumu 2876 sayılı Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Kanununun ilgili hükümleri gereğince tüzel kişiliğe sahip bilimsel hizmet ve faaliyetlerde bulunan kurumlardır. Düzenleme ile, tüzel kişiliğe sahip bu kurumların ayrı bütçeye sahip olmasına imkan sağlanmaktadır.

b) 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu ile "Telekomünikasyon Kurumu"nun adı "Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu" olarak; 3/4/2008 tarihli ve 5752 sayılı Kanunla da "Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkiler Piyasası Düzenleme Kurumu"nun adı "Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu" olarak değiştirildiğinden, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun eki (III) sayılı Cetvelde bu değişikliklere uygun olarak düzenleme yapılmaktadır.

c) Düzenleme ile, Şeker Kurumunun düzenleyici ve denetleyici kurumlar arasına dahil edilmesi amaçlanmaktadır.

19) Düzenleme ile, genel sağlık sigortası sistemine geçişin hızlandırılması amacıyla, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçici 12 nci maddesinde yer alan "Üç yıl içinde" ibaresi "1/1/2010 tarihine kadar" şeklinde değiştirilmektedir.

20) 5615 sayılı Kanunun 22 nci maddesi ile, Büyük Mükellefler Vergi Dairesi Başkanlığı mükelleflerinden tahsil edilen gelirlerden, büyükşehir belediyelerine 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 23 üncü maddesinin (b) bendi gereğince ayrılacak payın hesaplanmasında yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar bu mükelleflerin kanuni veya iş merkezlerinin (şubelerinin) bulunduğu yerlerde (şubeler adına ödenen vergi gelirleri dahil) büyükşehir belediyesine pay verileceği esası getirilmiştir. Ancak, 2/7/2008 tarihli ve 5779 sayılı İl Özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanunun 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ile 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 23 üncü maddesinin (b) bendi yürürlükten kaldırılmış, bu hükmün yerine büyükşehir belediyelerine genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamı üzerinden ayrılacak paylar Kanunun 2 nci maddesinin üçüncü fıkrası ile yeniden düzenlenmiştir. Düzenleme ile, yapılan atfın değiştirilmesi amaçlanmaktadır.

21) Düzenleme ile, 5664 sayılı Konut Edindirme Yardımı Hak Sahiplerine Ödeme Yapılmasına Dair Kanun uyarınca konut edindirme yardımı ödemelerine ilişkin listelerde yer almayan kişilerin başvurularının incelenmesi ve sonuçlandırılması için aynı maddede tanınan 2 aylık sürenin 8 aya çıkarılması amaçlanmaktadır. Esasen bu düzenleme halen 2009 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununun 29 uncu maddesinin onuncu fıkrasında yer almaktadır.

22) Ara bağlantı ücretlerinin seviyesi, Hazinenin bu ücretler üzerinden aldığı Hazine payı ve özel iletişim vergisi tutarlarını doğrudan etkilemektedir. 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanununun 18 inci maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesinde değişiklik yapılmasını öngören düzenleme ile, bütçe gelirlerinin tahmini ve yönetilmesi açısından önem arz eden söz konusu ücretlerin tespiti aşamasında, Maliye Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığının uygun görüşünün alınması amaçlanmaktadır.

MADDE 17- Madde ile, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (C) fıkrası yürürlükten kaldırılarak kamuda geçici personel statüsünde istihdama son verilmekte ve bir yıldan az süreli veya mevsimlik hizmetlerde çalıştırılması öngörülenler ile özelleştirilen kuruluşlardaki işçilerden iş akitleri feshedilenlerin de 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası kapsamında sözleşmeli personel olarak istihdamına imkân sağlanmaktadır.

Madde 2- Madde ile proje bazlı ve özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç duyulan işler, bir yıldan az süreli veya mevsimlik hizmetler, yabancı uyruklu personel istihdam edilmesini gerektiren hizmetlerde çalıştırılanlar ile özelleştirme uygulamaları sebebiyle iş akitleri sona erenlerin kamuda istihdamı gibi bazı özel durumların dışında; üç yıl sözleşmeli olarak görev yapan personelin bu sürenin sonunda memur kadrolarına atanmasını, memur kadrolarına atananların aynı yerde en az bir yıl daha görev yapmasını sağlayacak şekilde sözleşmeli personel istihdamı düzenlenmektedir. Ayrıca sözleşmeli personele uygulanacak disiplin hükümlerine ilişkin düzenleme yapılmaktadır.