Ana Sayfa › Mevzuat › Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun › Ek Madde 1
5953 Sayılı Kanun
5953 Sayılı Kanun Ek Madde 1: Çalışma Müddeti ve Fazla Mesai
5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun · Ek Madde 1 · Son kontrol: 11 Kasım 2026
Madde Metni
Ek Madde 1 – (Değişik: 12/2/1954 - 6253/2 md; Değişik: 4/1/1961 - 212/1 md.)
5953 sayılı Kanunun birinci maddesindeki gazeteci tabirinin şümulü içinde bulunan kimselerden müessese, matbaa, idarehane ve büro gibi yerlerde hizmetlerinin mahiyeti itibariyle müstemirren çalışanlar için günlük iş müddeti, gece ve gündüz devrelerinde sekiz saattir.
Yukarıki fıkra hükmünün dışında kalarak, gündüz veya gece devresindeki çalışma müddetinin daha fazla hadlere artırılması ve ulusal bayram, genel tatiller ve hafta tatilinde çalışılması bu kanuna göre (Fazla saatlerde çalışma) sayılır.
Pazar gününden başka bir gün hafta tatili yapan gazeteci, pazar günü fazla mesai yapmış sayılmaz.
Her bir fazla çalışma saati için verilecek ücret, normal çalışma saati ücretinin % 50 fazlasıdır.
Ancak, günlük normal çalışma müddetine ilaveten bu madde gereğince tatbik edilecek fazla çalışmaların saat 24 den sonraya tesadüf eden saatlerinde ücret bir misli fazlasiyle ödenir.
Fazla saatlerin hesabında, yarım saatten az olan müddetler yarım saat, fazlası ise bir saat sayılır.
Fazla saatlerde çalışma, ücretlerini parça başına veya yapılan iş miktarına göre alan gazetecilere yaptırıldığı takdirde dahi bu kimselerin fazla saatlere tekabül eden ücretleri bu maddedeki esaslara göre ödenir.
Fazla çalışmalara ait ücretin, mütaakıp ücret tediyesiyle birlikte ödenmesi mecburidir. (İptal ikinci cümle: Anayasa Mahkemesinin 19/9/2019 tarihli ve E.:2019/48; K.:2019/74 sayılı Kararı ile)
Fazla mesai günde üç saati geçemez.
Metin, Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi'nde (mevzuat.gov.tr) yayımlanan yürürlükteki metinden aynen alınmıştır. Resmî metin için Mevzuat Bilgi Sistemi'ne bakınız. Metinde bağlantı verilen terimler Hukuk Sözlüğündeki açıklamalara yönlendirir; resmî metin değiştirilmemiştir.
Madde Gerekçesi
Değişiklik gerekçeleri, değiştirici kanunun resmî gerekçesinden (TBMM sıra sayısı/teklif metni veya Mevzuat Bilgi Sistemi) aynen aktarılmıştır; eşleşme, bu maddedeki resmî değişiklik işareti (tarih–kanun/madde) ve değiştirici kanunun TBMM'de kabul edilen metniyle doğrulanmıştır. Gerekçeler teklif veya tasarı metnine ilişkindir; madde komisyonda veya Genel Kurulda değiştirilmiş olabilir. Uyuşmazlık hâlinde Resmî Gazete'de yayımlanan kanun metni esastır.
Değişiklik Gerekçesi: 6253 sayılı Kanun m. 2 (12/2/1954)
5953 sayılı Kanunda mesai müddetinden bahis yoktur. Halbuki bir mevkutede çalışan gazetecileri işine göre ikiye ayırabiliriz:
a) Mesai müddeti ile bağlı olmıyarak çalışanlar (muhabirler, muharrirler);
b) Hizmetinin mahiyeti itibariyle müessese dâhilinde müstemirren çalışanlar.
(a) grupundaki gazeteciler için mesai müddeti tatbikı güçtür. Fakat (b) grupunda çalışanlar ki, kanunun birinci maddesinde yazılı mesul müdür, yazı işleri müdürü, istihbarat şefi, mütercim, müsahhih, ressam, istihbarat telsizcisi ve radyocu, gazete müdürü, idare müdürü gibi gazeteciler müessese dâhilinde müstemirren çalışırlar. Bu bakımdan bu gazeteciler için müddet tâyini kabildir ve tatbikatta iyi neticeler verir.
Dünyanın her tarafında olduğu gibi çalışma müddetini sekiz saat olarak almak, sekiz saatten fazla mesai için bir ücret tanımak çok haklı olur. Ancak saat 24 ten sonraya isabet eden hizmetlerin bir saatini iki saat saymak halen mevkutelerde basın teknisiyenleri için kabul edilen teamüle de uygundur.
Kaynak: TBMM 9. Dönem, S. Sayısı: 75 (12.2.1954 tarihli 42. Birleşim tutanağına ekli) – Kanun Teklifi gerekçesi (genel gerekçeden ilgili kısım; madde gerekçesi bulunmamaktadır). Metin, taranmış resmî belgeden okunmuş ve sayfa görüntüleriyle karşılaştırılarak aktarılmıştır; basılı metindeki yazım ve dizgi özellikleri olduğu gibi korunmuştur. Esas olan resmî belgedir.
Değişiklik Gerekçesi: 6253 sayılı Kanun m. 2 (12/2/1954) – Komisyon Raporundaki Değişiklik Açıklaması
Ek madde 1 : (Saffet Gürol) Teklif olunan madde esas itibariyle kabul edilmekle beraber gayrivazıh ve kifayetsiz bulunarak komisyonca yeniden tanzim olunmuş ve birinci fıkrasında, gazeteci tâbirinin şümulü dâhilinde bulunan kimselerden müessese, matbaa, idarehane ve bürc gibi yerlerde hizmetlerinin mahiyeti itibariyle müstemirren çalışanlar için günlük iş müddeti, gece ve gündüz devrelerinde, sekiz saat olarak kabul olunmuş ve 5953 sayılı Kanunun 1 nci maddesinde sayılan gazetecilerden yazı işleri müdürü (gece sekreteri), istihbarat şefi, mütercim, ressam, istihbarat telsizciliği ve radyoculuğu gibi işlerde çalışanların müstemirren çalışanlar tefrik ve tavsifinin şümulüne girebilecek neviden işlerde çalıştıkları misal olarak zikrolunmuştur.
Maddenin diğer fıkraları, meslekin hususiyeti gözetilmek şartiyle, İş Kanununun (fazla saatlerle çalışma) ya ve ücretlerine mütenazır hükümlerden ibarettir.
Maddenin son fıkrası olarak teklif olunan ceza müeyyidesinin ek bir ceza maddesinin fıkrasını teşkil eylemesi daha uygun görülerek maddeden ayrılmıştır.
Kaynak: TBMM 9. Dönem, S. Sayısı: 75 (12.2.1954 tarihli 42. Birleşim tutanağına ekli) – komisyon raporunun bu maddeye ilişkin kısmı aynen aktarılmıştır. Metin, taranmış resmî belgeden okunmuş ve sayfa görüntüleriyle karşılaştırılarak aktarılmıştır; basılı metindeki yazım ve dizgi özellikleri olduğu gibi korunmuştur. Esas olan resmî belgedir.
Yazılı Resmî Gerekçesi Bulunamayan Değişiklik: 212 sayılı Kanun m. 1 (4/1/1961)
212 sayılı Kanun, Ahmet Yıldız'ın kanun teklifi (esas no. 2/209) üzerine Millî Birlik Komitesinde görüşülerek 70. Birleşimde (4.1.1961) kabul edilmiştir. Teklifin yazılı gerekçesi ve Sosyal İşler Komisyonu raporu tutanaklara basmayazı olarak eklenmemiştir; teklifin gerekçesi Komitenin 69. Birleşiminde (3.1.1961) teklif sahibi tarafından sözlü olarak açıklanmıştır. Bu nedenle değişikliğe ait yazılı resmî gerekçe bulunamamıştır.
Kaynak: Millî Birlik Komitesi Tutanak Dergisi, 69. Birleşim (3.1.1961) · Millî Birlik Komitesi Tutanak Dergisi, 70. Birleşim (4.1.1961).
Bu Maddeyle İlgili İçtihatlar
Sitedeki içtihat arşivinde bu maddeye dayanan 2 karar var.
- Basın İşçisinin Fazla Mesaisinde 225 Yerine 240 Saatlik Bölen Esas Alınmalıydı
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi · E. 2026/288 · K. 2026/2141 · 09.03.2026 - Spor Kanalı Program Yönetmeni Basın İş Kanunu'na Tabi Sayıldı: İkramiye ve Prim Hükmü Onandı
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi · E. 2024/6223 · K. 2024/10040 · 26.06.2024
Madde Künyesi
- Kanun5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun
- MaddeEk Madde 1
- Kanundaki BaşlıkÇalışma Müddeti ve fazla mesai
- DurumYürürlükte
- Resmî KaynakMevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Resmî GerekçeBu sayfada (değişiklik gerekçesi)
- Son Kontrol11 Kasım 2026
Kanunda Gezinme
‹ Madde 30 · Ek Madde 2 ›
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır. Mevzuat metinleri her ay resmî kaynakla karşılaştırılarak güncellenir; uyuşmazlık hâlinde Resmî Gazete'de yayımlanan metin esastır. Somut olayınız için bir avukata danışınız.