
İcra ve İflas Hukuku Rehberi: Takip, İtiraz ve Haciz
Bu rehber, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu çerçevesinde bir alacağın devlet gücüyle tahsil edilmesi sürecini açıklar: hangi takip yolunun seçileceği, ödeme emri ve itiraz, itirazın kaldırılması ile itirazın iptali davası, haciz ve satış, şikâyet yolu, iflas ve konkordato. Kanun maddeleri ve süreler resmî kaynaklara bağlanmıştır. Hazırlayan: Av. Mete ŞAHİN · Yenimahalle, Ankara.
Genel Çerçeve
Cebri icra, bir alacağın veya ilamda belirlenen yükümlülüğün borçlunun isteği dışında devletin yetkili organları aracılığıyla yerine getirilmesidir. Süreç icra dairesinde yürür; dairenin işlemlerine karşı denetim icra hukuk mahkemesinde, Kanunda düzenlenen suçlar ile tazyik ve disiplin hapsi istemleri icra ceza mahkemesinde görülür.
Takip talebi verilmesi, alacağın haklı olduğunu kesinleştiren bir mahkeme kararı değildir. Takip, borçlunun itiraz etmemesi veya itirazın hukuken bertaraf edilmesiyle kesinleşir. Bu ayrım, sürecin tamamını anlamak için belirleyicidir.
Hangi Takip Yolu Seçilir?
Takip yolu, alacağın dayanağına göre belirlenir. Yanlış yolun seçilmesi süre ve masraf kaybına yol açar.
- İlamsız takip (genel haciz yolu): Para ve teminat alacakları için, elde bir mahkeme kararı bulunmasa da başvurulabilen yoldur (İİK m. 42 vd.).
- İlamlı takip: Mahkeme ilamına veya ilam niteliğindeki belgelere dayanır; borçluya ödeme emri yerine icra emri gönderilir (İİK m. 32 vd.).
- Kambiyo senetlerine özgü haciz yolu: Çek, bono ve poliçeye dayanan alacaklar için öngörülmüş hızlandırılmış yoldur; ödeme emrine itiraz kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz, durdurma için icra mahkemesinden karar gerekir (İİK m. 167 vd.).
- Rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip: Alacak ipotek veya taşınır rehniyle güvence altına alınmışsa kural olarak önce bu yola başvurulur.
- Kiralanan taşınmazların tahliyesi: Kira alacağı veya sözleşmenin sona ermesi nedeniyle tahliye, icra dairesi aracılığıyla istenebilir (İİK m. 269 vd.).
Ödeme Emri ve İtiraz
Alacaklının icra dairesine verdiği takip talebi üzerine (İİK m. 58) borçluya ödeme emri tebliğ edilir (İİK m. 60). Genel haciz yolunda borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itiraz edebilir (İİK m. 62).
Süresinde yapılan itiraz, genel haciz yolunda takibi durdurur (İİK m. 66). İmzaya itiraz ayrıca ve açıkça yapılmalıdır; aksi hâlde imza kabul edilmiş sayılır. Borçlu kusuru olmaksızın süreyi kaçırmışsa gecikmiş itiraz yoluna başvurabilir (İİK m. 65). Kambiyo senetlerine özgü yolda itiraz ve şikâyet süreleri ile itirazın etkisi genel haciz yolundan farklıdır; bu yolda süreler kısa olduğundan tebliğ tarihi hemen not edilmelidir.
İtirazın Kaldırılması ve İtirazın İptali Davası
İtirazla duran takibin devamı için alacaklının iki seçeneği vardır ve bunlar farklı mahkemeler ile farklı sürelere tabidir.
- İtirazın kaldırılması (İİK m. 68): Alacaklı, Kanunda sayılan belgelere dayanarak icra mahkemesinden itirazın etkisinin kaldırılmasını ister. Başvuru süresi, itirazın alacaklıya tebliğinden itibaren altı aydır. Kesin kaldırma ile imzanın inkârına bağlı geçici kaldırmanın şartları ayrıdır.
- İtirazın iptali davası (İİK m. 67): Alacaklı, itirazın kendisine tebliğinden başlayarak bir yıl içinde görevli hukuk mahkemesinde dava açar. Alacağın varlığı genel ispat kurallarına göre incelenir; icra inkâr tazminatı ancak talep ve kanuni koşullar varsa gündeme gelir, her kabul kararı kendiliğinden tazminat doğurmaz.
Haciz, Satış ve Paylaştırma
Takip kesinleştikten sonra alacaklı haciz isteyebilir. Haciz isteme hakkı, ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl geçmekle düşer; itiraz veya dava hâlinde bunların yapılmasından hükmün kesinleşmesine kadar geçen süre hesaba katılmaz (İİK m. 78). Bu süre içinde haciz istenmezse dosya işlemden kaldırılır; yenileme hâlinde yeniden harç doğabilir.
Haciz, mülkiyetin alacaklıya geçmesi anlamına gelmez. Haczedilemeyen mal ve haklar ile kısmen haczedilebilen gelirler farklı düzenlemelere tabidir (İİK m.82–83). İş Kanunu kapsamındaki işçilerin aylık ücretlerinde 4857 sayılı Kanun m.35’teki dörtte bir üst sınırı da dikkate alınır. Nafaka alacakları ve özel kanun hükümleri ayrıca incelenir. Üçüncü kişilerdeki alacak ve haklarda İİK m.89’daki haciz ihbarnamesi usulü gündeme gelir.
Hacizden itibaren bir yıl içinde satış istenmelidir (İİK m. 106); süresinde satış istenmezse haciz kalkar (İİK m. 110). Taşınır ve taşınmaz satışları elektronik ortamda yapılır. İhalenin feshi, ihale tarihinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesinden şikâyet yoluyla istenir. Satış ilanının tebliğ edilmemesi, satılan malın esaslı niteliklerinde hata veya ihaledeki fesadın sonradan öğrenilmesi hâllerinde süre öğrenme tarihinden başlar; ancak ihale kararının elektronik satış portalında ilanından itibaren bir yılı geçemez (İİK m. 134). Satış bedeli alacağı karşılamazsa alacaklıya aciz vesikası verilir (İİK m. 143); bu belge borç ikrarını içeren senet hükmündedir. Alacaklı belgeyi aldığı tarihten itibaren bir yıl içinde yeniden takibe girişirse yeni bir ödeme emri tebliğine gerek olmaz.
İcra Dairesi İşlemlerine Karşı Şikâyet
İcra dairesinin hukuka aykırı, olaya uygun düşmeyen veya bir hakkın yerine getirilmemesi niteliğindeki işlemlerine karşı icra mahkemesine şikâyet yoluna gidilir (İİK m. 16). Şikâyet kural olarak öğrenmeden itibaren yedi gün içinde yapılır; bir hakkın yerine getirilmemesi veya sebepsiz sürüncemede bırakılması hâllerinde ise her zaman şikâyet edilebilir (İİK m. 16/2). Uygulamada kamu düzenine aykırı işlemlere karşı şikâyetin de süreye bağlı olmadığı kabul edilir. Şikâyet bir dava değil, kendine özgü bir denetim yoludur.
İhtiyati Haciz
İhtiyati haciz, kural olarak rehinle güvence altına alınmamış ve vadesi gelmiş bir para alacağı için borçlunun mal ve haklarına geçici olarak haciz konulmasıdır (İİK m. 257 vd.). Vadesi gelmemiş alacaklarda ancak Kanunda sayılan özel koşullarda istenebilir. Kendisi dinlenmeden verilen ihtiyati haciz kararına borçlu; haczin uygulanmasında hazır bulunmuşsa uygulamadan, bulunmamışsa haciz tutanağının kendisine tebliğinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye itiraz edebilir. Menfaati ihlal edilen üçüncü kişiler için süre, ihtiyati haczi öğrenmeden itibaren yedi gündür (İİK m. 265). İhtiyati haciz, alacağın kesin olarak tahsil edileceği anlamına gelmez.
Kira Alacağı ve Tahliye Takipleri
Ödenmeyen kira bedeli için icra dairesi aracılığıyla hem tahsil hem tahliye istenebilir (İİK m. 269). Ödeme emrine itiraz süresi yedi gün, konut ve çatılı iş yeri kiralarında ödeme süresi en az otuz gündür (TBK m. 315). Süresinde itiraz edilmez ve ödeme yapılmazsa icra mahkemesinden tahliye kararı istenebilir. Yazılı tahliye taahhüdüne dayanılarak da icra yoluyla tahliye istenebilir (İİK m. 272 vd.); taahhüdün geçerlilik şartları ayrıca değerlendirilir.
Kira ilişkisinin esasına ilişkin kurallar için Kira Hukuku Rehberi, yenileme dönemi artışı için kira zam oranı hesaplama aracı incelenebilir.
İflas ve Konkordato
Tacirler ve Kanunda sayılan diğer kişiler hakkında iflas yolu ile takip yapılabilir; iflas davaları ticaret mahkemesinde görülür. Borçlu, bütün alacaklıların taleplerini geri aldıklarına dair beyanı veya bütün alacakların ödendiğine dair belgeyi sunarsa ya da konkordato tasdik edilirse mahkeme iflasın kaldırılmasına karar verir; iflasın kaldırıldığı ilan edilir (İİK m. 182).
Mali durumu bozulan borçlunun alacaklılarıyla anlaşarak borçlarını yeniden yapılandırmasının yolu konkordatodur (İİK m. 285 vd.). Sermaye şirketleri ve kooperatifler bakımından eskiden uygulanan iflasın ertelenmesi kurumu 7101 sayılı Kanunla 2018 yılında kaldırılmış (İİK m. 179 değiştirilmiş, m. 179/a–179/c yürürlükten kaldırılmıştır), yerini yeniden düzenlenen konkordato hükümleri almıştır.
Ankara’da İcra Daireleri ve Görevli Mahkemeler
Ankara’da icra ve iflas daireleri ile icra hukuk ve icra ceza mahkemeleri adliye binalarında görev yapar. Hangi işin hangi adliyede görüleceği ve başvuru adresleri için Ankara Hukuk Rehberi ve Yenimahalle Hukuk Rehberi sayfaları incelenebilir.
Ankara’daki icra takipleri, itiraz ve haciz süreçlerine ilişkin bilgiler, Av. Mete ŞAHİN’in Yenimahalle ve Ankara İcra Avukatı sayfasında yer alır.
Sık Sorulan Sorular
Ödeme Emrine İtiraz Süresi Kaç Gündür?
Genel haciz yolunda ödeme emrine itiraz süresi, tebliğden itibaren yedi gündür (İİK m. 62). Kambiyo senetlerine özgü haciz yolunda süreler ve itirazın etkisi farklıdır; orada itiraz takibi kendiliğinden durdurmaz. Tebliğ tarihinin doğru belirlenmesi bu nedenle kritiktir.
İtiraz Edersem Takip Durur mu?
Genel haciz yolunda süresinde yapılan itiraz takibi durdurur (İİK m. 66). Alacaklı, takibe devam edebilmek için elindeki belgeye göre itirazın kaldırılması (İİK m. 68, altı ay) veya itirazın iptali davası (İİK m. 67, bir yıl) yoluna başvurur. İş, ticaret, tüketici ve kira uyuşmazlıklarında itirazın iptali davasından önce arabulucuya başvurulması dava şartı olabilir (7036 sayılı Kanun m. 3/1; TTK m. 5/A; 6502 sayılı Kanun m. 73/A; 6325 sayılı Kanun m. 18/B).
Maaşımın Ne Kadarı Haczedilebilir?
Uygulanacak sınır gelirin türüne göre değişir. İİK m.83 genel kısmi haciz rejimini düzenler; 4857 sayılı İş Kanunu kapsamındaki işçilerin aylık ücretlerinde ise m.35 uyarınca kural olarak dörtte birden fazlası haczedilemez. Nafaka alacakları ve özel kanun hükümleri ayrıca incelenir. Bu nedenle bütün maaş, ücret ve emekli aylıkları için tek bir oran sonucu çıkarılmamalıdır.
Haciz Ne Kadar Sürede İstenmelidir?
Haciz isteme hakkı, ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl geçmekle düşer; itiraz veya dava hâlinde bunların yapılmasından hükmün kesinleşmesine kadar geçen süre hesaba katılmaz (İİK m. 78). Bu süre içinde haciz istenmezse dosya işlemden kaldırılır; dosyanın yenilenmesi mümkün olmakla birlikte yeniden harç doğabilir.
İhalenin Feshi Ne Kadar Sürede İstenir?
İhalenin feshi, ihale tarihinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesinden şikâyet yoluyla istenir. Satış ilanının tebliğ edilmemesi, satılan malın esaslı niteliklerinde hata veya ihaledeki fesadın sonradan öğrenilmesi hâllerinde süre öğrenme tarihinden başlar; ancak ihale kararının elektronik satış portalında ilanından itibaren bir yılı geçemez (İİK m. 134). Talep, satışın kesinleşmesini etkileyen sıkı bir süreye tabidir.
Aciz Vesikası Ne İşe Yarar?
Aciz vesikası, haciz yoluyla takipte alacağın karşılanamadığını gösteren belgedir (İİK m. 143). Borcu sona erdirmez; borç ikrarını içeren senet hükmündedir. Alacaklı belgeyi aldığı tarihten itibaren bir yıl içinde yeniden takibe girişirse yeni bir ödeme emri tebliğine gerek olmaz. Belgede yazılı alacak için faiz istenemez; borç, belgenin düzenlenmesinden itibaren yirmi yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. İflasta verilen aciz vesikasında ise müflis yeni mal edinmedikçe yeniden takip yapılamaz (İİK m. 251).
Tebligat ve Sürelerin Hesaplanması
İcra takibinde hemen her süre, bir belgenin tebliğ edildiği tarihe bağlıdır. Ödeme emrine itiraz, şikâyet, ihalenin feshi ve itirazın kaldırılması sürelerinin tamamı tebliğ ya da öğrenme tarihinden işlemeye başlar. Bu nedenle tebligat parçasındaki tarihin okunaklı biçimde kayda geçirilmesi, dosyanın en kritik adımıdır.
Tebligat, 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre yapılır. Kanunda sayılan kişi ve kurumlara tebligatın elektronik yolla yapılması zorunludur; elektronik tebligatın ne zaman yapılmış sayılacağı Kanunun ilgili maddesinde ayrıca düzenlenmiştir. Sürenin son gününün resmî tatile denk gelmesi hâlinde süre, tatili izleyen ilk iş günü mesai bitiminde sona erer.
Süre hesabında tereddüt yaşanıyorsa Ödeme Emri Süreleri Hesaplama ve Tarih ve Süre Hesaplama araçları kullanılabilir. Araçların sonucu bilgilendirme niteliğindedir; dosyadaki tebligat parçası esastır.
Takip Masrafları, Harç ve Faiz
Takip açılırken başvurma harcı, ilamsız takiplerde ayrıca alacak tutarının binde beşi oranında peşin harç yatırılır (492 sayılı Harçlar Kanunu m. 29); tahsilat gerçekleştiğinde tahsil harcı doğar. Tebligat, haciz ve satış işlemleri için ayrıca masraf avansı alınır. Bu kalemler kural olarak borçluya yüklenir; ancak takibin haksız çıkması hâlinde alacaklı bakımından sonuç değişir.
- Faiz: Takip talebinde faiz türü ve başlangıç tarihi açıkça gösterilmelidir. Uygulanacak faiz, alacağın kaynağına, özel kanunlara, sözleşmeye ve temerrüt koşullarına göre belirlenir. Sözleşmede oran bulunmaması, her alacakta aynı faiz oranının uygulanacağı anlamına gelmez.
- Vekâlet ücreti: Takipte alacaklı vekille temsil ediliyorsa Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca icra vekâlet ücreti doğar.
- İcra inkâr tazminatı: Yalnız itirazın iptali davasıyla sınırlı değildir. İtirazın iptali veya itirazın kaldırılması gibi kanunda öngörülen yollarda, talep ve ilgili hükmün koşulları varsa gündeme gelebilir (İİK m.67,68).
Harç ve faiz tutarları için Yargı Harcı Hesaplama, Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizi Hesaplama ve Avukatlık Ücreti Hesaplama (AAÜT) araçları kullanılabilir.
Sözlükten İlgili Terimler
Bu rehberde geçen kavramlar hukuk sözlüğünde kanun maddesi dayanağıyla tek tek açıklanmıştır.
- Cebri İcra
- Takip Talebi
- Ödeme Emri
- İtirazın Kaldırılması
- İtirazın İptali Davası
- Haciz
- Haciz İsteme Süresi
- E-Haciz
- İhtiyati Haciz
- Şikâyet (İcra)
- İcra Hukuk Mahkemesi
- İcra Ceza Mahkemesi
- Aciz Vesikası
- Kambiyo Senetlerine Özgü Haciz Yolu
- Tahliye (İcra)
- Rehin
1.089 terimlik hukuk sözlüğünün tamamını görüntüleyin.
İlgili Rehberler
- Kira Hukuku Rehberi
- İş Hukuku Rehberi
- Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi
- Ceza Hukuku Rehberi
- Ankara Hukuk Rehberi
- Yenimahalle Hukuk Rehberi
İlgili Hesaplama Araçları
- Ödeme Emri Süreleri Hesaplama
- Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizi Hesaplama
- Yargı Harcı Hesaplama
- Tarih ve Süre Hesaplama
- Miras Payı ve Ortaklığın Giderilmesi Hesaplama
- Tüm Hesaplama Araçları
Temel Mevzuat ve Resmî Kaynaklar
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
- 7201 sayılı Tebligat Kanunu (Mevzuat Bilgi Sistemi) · Adalet Bakanlığı mevzuat metni
- Resmî Gazete
Hukuki Bilgilendirme Sınırı
Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık veya vekillik hizmeti değildir. Takip yolunun seçimi, süreler ve belgelerin niteliği somut olaya göre değişir. Kesin bir değerlendirme için dosyanızın ayrıca incelenmesi gerekir.
Kaynak kontrolü: 10 Kasım 2026 — bu rehberdeki kanun maddeleri, süreler ve resmî kaynak bağlantıları bu tarihte denetlenmiştir.
Bu rehber Av. Mete ŞAHİN tarafından hazırlanmıştır · Ankara Barosu sicil no: 42455 · İletişim.