Hukuk Anlatır icra ve iflas hukuku rehberi: ilamsız takip, ödeme emri, itirazın iptali, haciz ve konkordato

İcra ve İflas Hukuku Rehberi: Takip, İtiraz ve Haciz

Bu rehber, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu çerçevesinde bir alacağın devlet gücüyle tahsil edilmesi sürecini açıklar: hangi takip yolunun seçileceği, ödeme emri ve itiraz, itirazın kaldırılması ile itirazın iptali davası, haciz ve satış, şikâyet yolu, iflas ve konkordato. Kanun maddeleri ve süreler resmî kaynaklara bağlanmıştır. Hazırlayan: Av. Mete ŞAHİN · Yenimahalle, Ankara.

Genel Çerçeve

Cebri icra, bir alacağın veya ilamda belirlenen yükümlülüğün borçlunun isteği dışında devletin yetkili organları aracılığıyla yerine getirilmesidir. Süreç icra dairesinde yürür; dairenin işlemlerine karşı denetim icra hukuk mahkemesinde, Kanunda düzenlenen suçlar ile tazyik ve disiplin hapsi istemleri icra ceza mahkemesinde görülür.

Takip talebi verilmesi, alacağın haklı olduğunu kesinleştiren bir mahkeme kararı değildir. Takip, borçlunun itiraz etmemesi veya itirazın hukuken bertaraf edilmesiyle kesinleşir. Bu ayrım, sürecin tamamını anlamak için belirleyicidir.

Hangi Takip Yolu Seçilir?

Takip yolu, alacağın dayanağına göre belirlenir. Yanlış yolun seçilmesi süre ve masraf kaybına yol açar.

İlamsız takip (genel haciz yolu): Para ve teminat alacakları için, elde bir mahkeme kararı bulunmasa da başvurulabilen yoldur (İİK m. 42 vd.).
İlamlı takip: Mahkeme ilamına veya ilam niteliğindeki belgelere dayanır; borçluya ödeme emri yerine icra emri gönderilir (İİK m. 32 vd.).
Kambiyo senetlerine özgü haciz yolu: Çek, bono ve poliçeye dayanan alacaklar için öngörülmüş hızlandırılmış yoldur; ödeme emrine itiraz kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz, durdurma için icra mahkemesinden karar gerekir (İİK m. 167 vd.).
Rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip: Alacak ipotek veya taşınır rehniyle güvence altına alınmışsa kural olarak önce bu yola başvurulur.
Kiralanan taşınmazların tahliyesi: Kira alacağı veya sözleşmenin sona ermesi nedeniyle tahliye, icra dairesi aracılığıyla istenebilir (İİK m. 269 vd.).

Ödeme Emri ve İtiraz

Alacaklının icra dairesine verdiği takip talebi üzerine (İİK m. 58) borçluya ödeme emri tebliğ edilir (İİK m. 60). Genel haciz yolunda borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itiraz edebilir (İİK m. 62).

Süresinde yapılan itiraz, genel haciz yolunda takibi durdurur (İİK m. 66). İmzaya itiraz ayrıca ve açıkça yapılmalıdır; aksi hâlde imza kabul edilmiş sayılır. Borçlu kusuru olmaksızın süreyi kaçırmışsa gecikmiş itiraz yoluna başvurabilir (İİK m. 65). Kambiyo senetlerine özgü yolda itiraz ve şikâyet süreleri ile itirazın etkisi genel haciz yolundan farklıdır; bu yolda süreler kısa olduğundan tebliğ tarihi hemen not edilmelidir.

İtirazın Kaldırılması ve İtirazın İptali Davası

İtirazla duran takibin devamı için alacaklının iki seçeneği vardır ve bunlar farklı mahkemeler ile farklı sürelere tabidir.

İtirazın kaldırılması (İİK m. 68): Alacaklı, Kanunda sayılan belgelere dayanarak icra mahkemesinden itirazın etkisinin kaldırılmasını ister. Başvuru süresi, itirazın alacaklıya tebliğinden itibaren altı aydır. Kesin kaldırma ile imzanın inkârına bağlı geçici kaldırmanın şartları ayrıdır.
İtirazın iptali davası (İİK m. 67): Alacaklı, itirazın kendisine tebliğinden başlayarak bir yıl içinde görevli hukuk mahkemesinde dava açar. Alacağın varlığı genel ispat kurallarına göre incelenir; icra inkâr tazminatı ancak talep ve kanuni koşullar varsa gündeme gelir, her kabul kararı kendiliğinden tazminat doğurmaz.

Haciz, Satış ve Paylaştırma

Takip kesinleştikten sonra alacaklı haciz isteyebilir. Haciz isteme süresi kural olarak bir yıldır (İİK m. 78); bu süre içinde haciz istenmezse dosya işlemden kaldırılır, yenileme hâlinde yeniden harç doğabilir.

Haciz, mülkiyetin alacaklıya geçmesi anlamına gelmez. Kanun, borçlunun asgari yaşam koşullarını korumak için sınırlar koyar: haczedilemeyen mal ve haklar (İİK m. 82) ile kısmen haczedilebilen maaş, ücret ve benzeri gelirler (İİK m. 83). Maaş haczinde haczolunacak miktar, borçlu ve ailesinin geçimi için takdir edilen tutar düşüldükten sonra belirlenir ve dörtte birinden az olamaz; nafaka alacakları bakımından Kanunda ayrık düzenleme bulunur. Üçüncü kişilerdeki alacak ve haklar, haciz ihbarnameleriyle haczedilir (İİK m. 89).

Hacizden itibaren bir yıl içinde satış istenmelidir (İİK m. 106); süresinde satış istenmezse haciz kalkar (İİK m. 110). Taşınır ve taşınmaz satışları elektronik ortamda yapılır. İhalenin feshi, ihale tarihinden veya öğrenmeden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesinden istenir (İİK m. 134). Satış bedeli alacağı karşılamazsa alacaklıya aciz vesikası verilir (İİK m. 143); bu belge borç ikrarını içeren senet hükmündedir ve borçlu yeni mal edinirse takibe devam olanağı sağlar.

İcra Dairesi İşlemlerine Karşı Şikâyet

İcra dairesinin hukuka aykırı, olaya uygun düşmeyen veya bir hakkın yerine getirilmemesi niteliğindeki işlemlerine karşı icra mahkemesine şikâyet yoluna gidilir (İİK m. 16). Şikâyet kural olarak öğrenmeden itibaren yedi gün içinde yapılır; kamu düzenine aykırılık ve bir hakkın yerine getirilmemesi hâllerinde süreye bağlı değildir. Şikâyet bir dava değil, kendine özgü bir denetim yoludur.

İhtiyati Haciz

İhtiyati haciz, kural olarak rehinle güvence altına alınmamış ve vadesi gelmiş bir para alacağı için borçlunun mal ve haklarına geçici olarak haciz konulmasıdır (İİK m. 257 vd.). Vadesi gelmemiş alacaklarda ancak Kanunda sayılan özel koşullarda istenebilir. İhtiyati haciz kararına itiraz; karar huzurda verilmişse tefhimden, yokluğunda verilmişse haczin uygulanmasından veya öğrenmeden itibaren yedi gün içinde yapılır. İhtiyati haciz, alacağın kesin olarak tahsil edileceği anlamına gelmez.

Kira Alacağı ve Tahliye Takipleri

Ödenmeyen kira bedeli için icra dairesi aracılığıyla hem tahsil hem tahliye istenebilir (İİK m. 269). Ödeme emrine itiraz süresi yedi gün, konut ve çatılı iş yeri kiralarında ödeme süresi otuz gündür (TBK m. 315). Süresinde itiraz edilmez ve ödeme yapılmazsa icra mahkemesinden tahliye kararı istenebilir. Yazılı tahliye taahhüdüne dayanılarak da icra yoluyla tahliye istenebilir (İİK m. 272 vd.); taahhüdün geçerlilik şartları ayrıca değerlendirilir.

Kira ilişkisinin esasına ilişkin kurallar için Kira Hukuku Rehberi, yenileme dönemi artışı için kira zam oranı hesaplama aracı incelenebilir.

İflas ve Konkordato

Tacirler ve Kanunda sayılan diğer kişiler hakkında iflas yolu ile takip yapılabilir; iflas davaları ticaret mahkemesinde görülür. Borçlunun bütün alacaklıların alacağını ödemesi veya alacaklıların rıza göstermesi hâlinde iflasın kaldırılmasına karar verilir ve karar ticaret siciline tescil ve ilan edilir.

Mali durumu bozulan borçlunun alacaklılarıyla anlaşarak borçlarını yeniden yapılandırmasının yolu konkordatodur (İİK m. 285 vd.). Sermaye şirketleri ve kooperatifler bakımından eskiden uygulanan iflasın ertelenmesi kurumu 2016 yılındaki değişikliklerle uygulamadan kaldırılmış, yerini güçlendirilmiş konkordato hükümleri almıştır.

Ankara’da İcra Daireleri ve Görevli Mahkemeler

Ankara’da icra ve iflas daireleri ile icra hukuk ve icra ceza mahkemeleri adliye binalarında görev yapar. Hangi işin hangi adliyede görüleceği ve başvuru adresleri için Ankara Hukuk Rehberi ve Yenimahalle Hukuk Rehberi sayfaları incelenebilir.

Sık Sorulan Sorular

Ödeme Emrine İtiraz Süresi Kaç Gündür?

Genel haciz yolunda ödeme emrine itiraz süresi, tebliğden itibaren yedi gündür (İİK m. 62). Kambiyo senetlerine özgü haciz yolunda süreler ve itirazın etkisi farklıdır; orada itiraz takibi kendiliğinden durdurmaz. Tebliğ tarihinin doğru belirlenmesi bu nedenle kritiktir.

İtiraz Edersem Takip Durur mu?

Genel haciz yolunda süresinde yapılan itiraz takibi durdurur (İİK m. 66). Alacaklı, takibe devam edebilmek için elindeki belgeye göre itirazın kaldırılması (İİK m. 68, altı ay) veya itirazın iptali davası (İİK m. 67, bir yıl) yoluna başvurur.

Maaşımın Ne Kadarı Haczedilebilir?

Maaş, ücret ve benzeri gelirler kısmen haczedilebilir. Borçlu ve ailesinin geçimi için icra müdürünce takdir edilen miktar düşüldükten sonra haczolunacak tutar, bunların dörtte birinden az olamaz (İİK m. 83). Nafaka alacakları bakımından Kanunda ayrık düzenleme bulunur.

Haciz Ne Kadar Sürede İstenmelidir?

Takibin kesinleşmesinden sonra haciz isteme süresi kural olarak bir yıldır (İİK m. 78). Bu süre içinde haciz istenmezse dosya işlemden kaldırılır; dosyanın yenilenmesi mümkün olmakla birlikte yeniden harç doğabilir.

İhalenin Feshi Ne Kadar Sürede İstenir?

İhalenin feshi, ihale tarihinden ya da fesih sebebinin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde icra mahkemesinden istenir (İİK m. 134). Talep, satışın kesinleşmesini etkileyen sıkı bir süreye tabidir.

Aciz Vesikası Ne İşe Yarar?

Aciz vesikası, haciz yoluyla takipte alacağın karşılanamadığını gösteren belgedir (İİK m. 143). Borcu sona erdirmez; borç ikrarını içeren senet hükmündedir ve alacaklı borçlunun yeni mal edindiğini öğrenirse takibe devam edebilir. Belgeye bağlanan alacak için faiz istenemeyeceği yönünde özel düzenleme bulunur.

Tebligat ve Sürelerin Hesaplanması

İcra takibinde hemen her süre, bir belgenin tebliğ edildiği tarihe bağlıdır. Ödeme emrine itiraz, şikâyet, ihalenin feshi ve itirazın kaldırılması sürelerinin tamamı tebliğ ya da öğrenme tarihinden işlemeye başlar. Bu nedenle tebligat parçasındaki tarihin okunaklı biçimde kayda geçirilmesi, dosyanın en kritik adımıdır.

Tebligat, 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre yapılır. Kanunda sayılan kişi ve kurumlara tebligatın elektronik yolla yapılması zorunludur; elektronik tebligatın ne zaman yapılmış sayılacağı Kanunun ilgili maddesinde ayrıca düzenlenmiştir. Sürenin son gününün resmî tatile denk gelmesi hâlinde süre, tatili izleyen ilk iş günü mesai bitiminde sona erer.

Süre hesabında tereddüt yaşanıyorsa Ödeme Emri Süreleri Hesaplama ve Tarih ve Süre Hesaplama araçları kullanılabilir. Araçların sonucu bilgilendirme niteliğindedir; dosyadaki tebligat parçası esastır.

Takip Masrafları, Harç ve Faiz

Takip açılırken başvurma harcı ile peşin harç yatırılır; tahsilat gerçekleştiğinde tahsil harcı doğar. Tebligat, haciz ve satış işlemleri için ayrıca masraf avansı alınır. Bu kalemler kural olarak borçluya yüklenir; ancak takibin haksız çıkması hâlinde alacaklı bakımından sonuç değişir.

Faiz: Takip talebinde faiz türü ve başlangıç tarihi açıkça gösterilmelidir. Sözleşmede kararlaştırılmış bir oran yoksa kanuni faiz uygulanır.
Vekâlet ücreti: Takipte alacaklı vekille temsil ediliyorsa Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca icra vekâlet ücreti doğar.
İcra inkâr tazminatı: Yalnız itirazın iptali davasında, talep ve kanuni koşullar birlikte varsa gündeme gelir (İİK m. 67).

Harç ve faiz tutarları için Yargı Harcı Hesaplama, Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizi Hesaplama ve Avukatlık Ücreti Hesaplama (AAÜT) araçları kullanılabilir.

Sözlükten İlgili Terimler

Bu rehberde geçen kavramlar hukuk sözlüğünde kanun maddesi dayanağıyla tek tek açıklanmıştır.

707 terimlik hukuk sözlüğünün tamamını görüntüleyin.

İlgili Rehberler

İlgili Hesaplama Araçları

Temel Mevzuat ve Resmî Kaynaklar

Hukuki Bilgilendirme Sınırı

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık veya vekillik hizmeti değildir. Takip yolunun seçimi, süreler ve belgelerin niteliği somut olaya göre değişir. Kesin bir değerlendirme için dosyanızın ayrıca incelenmesi gerekir.

Kaynak kontrolü: 21 Eylül 2026 — bu rehberdeki kanun maddeleri, süreler ve resmî kaynak bağlantıları bu tarihte denetlenmiştir.

Bu rehber Av. Mete ŞAHİN tarafından hazırlanmıştır · Ankara Barosu sicil no: 42455 · İletişim.