Ana Sayfa › Mevzuat › Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun › Madde 16
5953 Sayılı Kanun
5953 Sayılı Kanun Madde 16: Askerlikte ve Gebelikte Ücret
5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun · Madde 16 · Son kontrol: 11 Kasım 2026
Madde Metni
Madde 16 – (Değişik: 4/1/1961 - 212/1 md.)
Talim veya manevra dolayısiyle silah altına alınan gazeteci bu müddet zarfında ücret hakkını muhafaza eder. Ancak, yedeksubay olarak veya sair suretlerle askeri hizmet karşılığı aylık alan gazetecinin almakta bulunduğu bu aylık kendi işinden aldığı ücretten az ise, işveren, gazeteciye yalnız aradaki farkı ödemekle mükelleftir.
Kısmi veya umumi seferberlik dolayısiyle silah altına alınan gazeteci hakkında üç ay için bu maddenin birinci fıkrası hükümleri uygulanır.
İlk muvazzaf askerlik hizmeti için silah altına alınan gazeteciye normal askerlik müddetince son aldığı ücret yarı nispetinde ödenir.
İşverenle gazeteci arasındaki iş akdinin muayyen bir müddet için akdedilmiş olup olmadığına bakılmaksızın, gazetecinin bu maddenin birinci fıkrasında gösterilen haller dolayısiyle silah altında bulunduğu müddetçe iş akdi, işveren tarafından feshedilemez. Gazeteci bu maddenin ikinci veya üçüncü fıkrasında gösterilen haller dolayısiyle silah altına alındığı takdirde, gazetecinin durumu bu fıkralardan hangisine temas etmekte ise, işveren iş akdini ancak o fıkrada gösterilmiş bulunan süre geçtikten sonra feshedilir. Bu gibi hallerde de gazeteci ile işveren arasındaki iş akdinin muayyen bir müddet için akdedilmiş olup olmadığına bakılmaz. Akdin feshi bu kanunda yazılı hükümlere tabidir.
Gazeteci ile işveren arasındaki mukavele esasen muayyen bir süreyi ihtiva edip de bu süre gazetecinin silah altında bulunduğu sırada kendiliğinden bitiyorsa işveren mukavelenin bu suretle sona ermesinden itibaren bu maddede yazılı olan ücretleri gazeteciye ödemekle mükellef tutulamaz.
Bu maddede yazılı bulunan hükümler işveren tarafından gazeteciye askerlik halinde ücret verilmesi hakkında daha elverişli hak ve menfaatler sağlayan mukavele, teamül veya örfü adetten doğan haklara halel getirmez.
Kadın gazetecinin hamileliği halinde, hamileliğin 7 nci ayından itibaren doğumun ikinci ayının sonuna kadar izinli sayılır. Bu müddet zarfında müessese gazeteciye son aldığı ücretin yarısını öder. Doğum vuku bulmaz veya çocuk ölü dünyaya gelirse, bu halin vukuundan itibaren bir ay müddetle bu ücret ödenir. Gazetecinin sigortadan veya bağlı bulunduğu teşekküllerden alacağı yardım, bu ödemeye tesir etmez.
Metin, Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi'nde (mevzuat.gov.tr) yayımlanan yürürlükteki metinden aynen alınmıştır. Resmî metin için Mevzuat Bilgi Sistemi'ne bakınız. Metinde bağlantı verilen terimler Hukuk Sözlüğündeki açıklamalara yönlendirir; resmî metin değiştirilmemiştir.
Madde Gerekçesi
Bu bölümde, maddenin kanunlaşma sürecine ait resmî yasama belgesinden (TBMM 9. Dönem, S. Sayısı: 214 – Basın meslekinde çalışanlarla çalıştıranlar arasındaki münasebetlerin tanzimi hakkında kanun tasarısı ve Çalışma Komisyonu raporu (1/343)) ilgili kısımlar, yalnız sayfa düzeni sadeleştirilerek metni değiştirilmeden aktarılmıştır. Bu bölüm, taranmış resmî belgeden optik karakter tanıma (OCR) ile okunmuş ve sayfa görüntüleriyle satır satır karşılaştırılarak düzeltilmiştir; basılı metindeki dizgi hataları olduğu gibi korunmuştur. Esas olan resmî belgedir. Madde sonradan değiştirildiği için gerekçe yürürlükteki metinle farklılık gösterebilir (bkz. Değişiklik ve Yürürlük Notları). Uyuşmazlık hâlinde Resmî Gazete'de yayımlanan kanun metni esastır.
Çalışma Komisyonu Raporundaki Açıklama
Madde 16 : Tasarıda 15 nci madde olarak yer almıştır. Tasarıdaki şekle göre iki fıkra olarak tedvin edilen maddenin ilk fıkrasında talim, manevra, kısmi ve umumi seferberlik hallerini aynı mahiyette telâkki eden görüşe komisyonumuz iştirak etmemiş gerek tasarıya meyhaz olan yabancı memleketler mevzuatında bir iş karşılığı olmaksızın iş verenin gazeteciye ücret ödemesini âmir olan askerlik halinin manevra ve talim devrelerine inhisar ettirilmiş olması gerekse memleketin realiteleri ve geçmiş yıllardaki örnekler muvacehesinde bunların ayrı ayrı mütalâa edilmesinin lüzumlu olduğu kanaatine varılmıştır.
Kısmî ve umumi seferberlik hali ile muvazzaflık hizmetinin gerek süre gerek mahiyet bakımından birbirlerinden büyük farklarla ayrılmış oldukları, bu devrelerdeki askerlik hizmeti esnasında iş verenin gazeteciye bir iş karşılığı olmaksızın ödeyeceği ücret miktar ve zamanının tâyininde bunaltıcı hükümlerinden tevakki edilmesi lâzımgeleceği kanaatine varılmıştır. Bu itibarla talim ve manevra zamanında ödenecek ücretin devam ve miktarındaki ölçülerin, nekadar süreceği kestirilemiyecek olan kısmî ve umumi seferberlik hallerinde de aynen tatbikına imkân bulunamıycağı düşünülerek kısmî ve umumi seferberlik hallerinde ancak bu hükümlerin üç ay için uygulanmasının daha âdilâne olacağı ve bu suretle İş Kanunundaki hükümlerle de bir tenazur tesis edilebileceği düşünülmüştür.
Muvazzaflık askerlik hizmeti esnasındaki ücret meselesinde etraflı görüşmeler cereyan etmiş olup gerek memur statüsünde ve gerekse İş Kanununda muvazzaf askerlik hizmetleri esasında bu Kanunda derpiş edilen iki yıldan az olmamak üzere aldıkları aylığın üçte birinin ödeneceği şeklinde bir kayıt olmadığı gibi mütalâalar ileri sürülmüştür. Buna mukabil gazetecilik meslekinin hususiyetleri ve esasen mevcut teamül dolayısiyle devam etmekte olan fiilî durumun Kanunla teyidinden başka bir mahiyet taşımıyan bu hükmün kabulünde mahzur olmıyacağı ancak « mukaveleden başka türlü bir sarahat yoksa kaydının fıkra metnine ithaliyle gazete sahibine de bidayette mukavele ile sağlıyabileceği bir hakkın tanınmasının doğru olacağı mülâhazasiyle 16 ncı madde arzetmiş bulunduğumuz mucip sebepler karşısında prensipleri daha iyi ifadelendirecek şekilde 7 fıkra halinde tâdilen tanzim ve kabul edilmiştir.
Yazılı Resmî Gerekçesi Bulunamayan Değişiklik: 212 sayılı Kanun m. 1 (4/1/1961)
212 sayılı Kanun, Ahmet Yıldız'ın kanun teklifi (esas no. 2/209) üzerine Millî Birlik Komitesinde görüşülerek 70. Birleşimde (4.1.1961) kabul edilmiştir. Teklifin yazılı gerekçesi ve Sosyal İşler Komisyonu raporu tutanaklara basmayazı olarak eklenmemiştir; teklifin gerekçesi Komitenin 69. Birleşiminde (3.1.1961) teklif sahibi tarafından sözlü olarak açıklanmıştır. Bu nedenle değişikliğe ait yazılı resmî gerekçe bulunamamıştır.
Kaynak: Millî Birlik Komitesi Tutanak Dergisi, 69. Birleşim (3.1.1961) · Millî Birlik Komitesi Tutanak Dergisi, 70. Birleşim (4.1.1961).
Madde Künyesi
- Kanun5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun
- MaddeMadde 16
- Kanundaki BaşlıkAskerlikte ve gebelikte ücret
- DurumYürürlükte
- Resmî KaynakMevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Resmî GerekçeBu sayfada (TBMM S. Sayısı 214)
- Son Kontrol11 Kasım 2026
Kanunda Gezinme
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır. Mevzuat metinleri her ay resmî kaynakla karşılaştırılarak güncellenir; uyuşmazlık hâlinde Resmî Gazete'de yayımlanan metin esastır. Somut olayınız için bir avukata danışınız.