Ana Sayfa › Mevzuat › Hâkimler ve Savcılar Kanunu › Madde 10
2802 Sayılı Kanun Hâkim ve Savcı Yardımcılığı Dönemi
Hâkimler ve Savcılar Kanunu Madde 10: Hâkim ve Savcı Yardımcılığı Süresi ve Eğitim
2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu · Madde 10 · Son kontrol: 11 Kasım 2026
Madde Metni
MADDE 10- (Başlığı ile Birlikte Değişik: 23/6/2022-7413/1 md.)
Hâkim ve savcı yardımcılığı süresi üç yıldır.
Hâkim ve savcı yardımcılığı; temel eğitim dönemi, görev dönemi ve son eğitim döneminden oluşur. Temel eğitim ve son eğitim Türkiye Adalet Akademisi tarafından verilir. Görev dönemi ise yargı mercilerinde fiilen görev yapmak suretiyle geçirilir.
Hâkim ve savcı yardımcıları, atanmalarını müteakip temel eğitime alınır. Temel eğitim döneminde adli yargı hâkim ve savcı yardımcıları, adli yargı teşkilatının ihtiyaç durumu ile imkânlar ölçüsünde kendi istekleri göz önünde bulundurulmak ve Hâkimler ve Savcılar Kurulunun görüşü alınmak suretiyle, Adalet Bakanlığınca hâkimliğe veya savcılığa atanacak şekilde ayrılır.
(Ek fıkra:16/7/2026-7589/8 md.) Adli yargı hâkim ve savcı yardımcıları ile idari yargı hâkim yardımcılarına ilgisine göre; Anayasa ve insan hakları hukuku, ceza hukuku, özel hukuk, idare hukuku, vergi hukuku ve usul hukuku alanları ile duruşma yönetimi, karar ve gerekçeli karar yazımı, adalet hizmetlerinin yönetimi ve denetimi, uluslararası kuruluşlar ve sözleşmeler, sık karşılaşılan davalar ve kişisel gelişim konularında eğitim verilir.
Hâkim ve savcı yardımcıları, temel eğitim döneminin sonunda yazılı sınava tabi tutulur ve aldıkları puana göre en yüksek puandan başlamak üzere ayrı ayrı sıralanır. Eşitlik hâlinde hâkim ve savcı yardımcılığı yazılı yarışma sınavında puanı yüksek olana öncelik tanınır. Eşitliğin devam etmesi hâlinde kura çekilmek suretiyle sıralama belirlenir. Hâkim ve savcı yardımcıları bu sıralamaya göre, Adalet Bakanlığınca belirlenen ilk derece yargı yerleri arasından seçtikleri il veya ilçelere görev dönemini geçirmek üzere atanır.
Hâkim ve savcı yardımcıları görev döneminde bölge adliye veya bölge idare mahkemeleri ile Yargıtay veya Danıştayda da görevlendirilir.
Görev döneminde hâkim ve savcı yardımcılarının yetiştirilmesi amacıyla Adalet Bakanı tarafından tercihen istekli olanlar arasından, ilgili adalet komisyonları ve Türkiye Adalet Akademisi ile Hâkimler ve Savcılar Kurulunun görüş ve önerileri alınmak suretiyle, eğitici hâkim ve savcılar görevlendirilir. Bu görev; atama, terfi, müstemir yetki ve tevzi edilen iş sayısı gibi hususlar bakımından göz önünde bulundurulur. Eğitici sayısının birden fazla olduğu yerlerde, eğiticilerden biri koordinasyonu sağlamakla görevlendirilebilir. Eğitici hâkim ve savcılara Türkiye Adalet Akademisi tarafından eğitim verilir.
Hâkim ve savcı yardımcıları, eğitici hâkim veya savcıların görev yaptığı mahkeme ve savcılıklarda ve onların nezaretinde görev yapar. Eğitici olarak görevlendirilen hâkim ve savcılara, en fazla iki hâkim ve savcı yardımcısı verilebilir.
Görev döneminde hâkim ve savcı yardımcıları Türkiye Adalet Akademisinde iki kez ara eğitime alınır. Her ara eğitimin sonunda yazılı sınav yapılır.
Görev dönemini tamamlayan hâkim ve savcı yardımcıları son eğitime alınır. Son eğitim dönemini bitiren hâkim ve savcı yardımcıları, yazılı ve sözlü sınava tabi tutulur. Sözlü sınava girebilmek için son yazılı sınav puanı ile yazılı sınavlar nihai puanının ayrı ayrı en az yetmiş olması şarttır.
Yazılı sınavlar nihai puanı; temel eğitim döneminin sonunda yapılan sınavdan alınan puanın %10’u ile görev döneminde yapılan ara sınavlardan alınan puanların aritmetik ortalamasının %30’u ve son yazılı sınavdan alınan puanın %60’ının toplamından oluşur.
Temel eğitim ve ara eğitimler yazılı sınav sonuçlarına göre; son yazılı sınavdan tam puan alsa bile yazılı sınavlar nihai puanının yetmiş ve üzerinde olma ihtimali kalmayan hâkim ve savcı yardımcıları, on beş gün içinde yeniden ikinci ara eğitim yazılı sınavına alınır. Bu sınav sonucuna göre de yazılı sınavlar nihai puanının yetmiş ve üzerinde olma ihtimali kalmayanların, hâkim ve savcı yardımcılıklarına Adalet Bakanlığınca son verilir.
Son yazılı sınav puanı ile yazılı sınavlar nihai puanı en az yetmiş olmayanlar, en geç iki ay içinde yeniden son yazılı sınava alınır. Bu sınav sonucuna göre de başarılı olamayanlar hakkında ondokuzuncu fıkra hükümleri uygulanır.[25]
Hâkim ve savcı yardımcılığı sonunda başarılı sayılmak için yazılı sınavlar nihai puanının %50’si, sözlü sınav puanının %25’i ile görev ve eğitim dönemlerinde verilen puanların aritmetik ortalamasının %25’inin toplamının en az yetmiş olması şarttır.
Yazılı sınavlar; hâkim ve savcı yardımcılarına ders verenler arasından Türkiye Adalet Akademisi Başkanınca seçilen başkan ile dört asıl ve iki yedek üyeden oluşan yazılı sınav kurulu tarafından yapılır.
(Ek fıkra:16/7/2026-7589/8 md.) Yazılı sınavlarda eğitim verilen konulardan soru sorulur. Sınavlar, yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Mazereti sebebiyle yazılı sınavlara katılamayan hâkim ve savcı yardımcıları, mazeretlerinin ortadan kalktığı günden itibaren durumlarını en geç beş iş günü içinde Türkiye Adalet Akademisine bildirir. Yazılı sınav kurulunca mazereti haklı görülenlerin yazılı sınavı, Akademi tarafından belirlenen tarihte yapılır. Yazılı sınav sonuçları, yazılı sınav kurulunca tutanağa bağlanır ve Akademiye teslim edilir.
Sözlü sınav; Türkiye Adalet Akademisi Başkanının başkanlığında, Teftiş Kurulu Başkanı ve Personel Genel Müdürü ile hâkim ve savcı yardımcılarına ders verenler arasından ilgili bakan yardımcısınca seçilen iki asıl ve bir yedek üyeden oluşan sözlü sınav kurulu tarafından yapılır.
(Ek fıkra:16/7/2026-7589/8 md.) Sözlü sınavda hâkim ve savcı yardımcısının;
a) Eğitim konularına ilişkin mevzuat, içtihat ve uygulama bilgisi,
b) Mesleki yeterliliği, hukuki meseleleri kavrama, çözme ve ifade etme yeteneği,
c) Özgüveni, temsil kabiliyeti ve davranışlarının mesleğe uygunluğu,
ç) Türkçeyi etkin bir şekilde kullanma becerisi ile genel kültür ve yetenek düzeyi,
değerlendirilir. Sözlü sınav, bu fıkrada belirtilen hususların her biri yirmibeşer puan üzerinden değerlendirilerek yapılır. Sözlü sınav kurulunun her bir üyesi tarafından verilen puanlar ayrı ayrı tutanağa geçirilir. Sözlü sınav puanı, üyelerin yüz üzerinden verdikleri puanların aritmetik ortalamasıdır. Sözlü sınav sonuçları, sözlü sınav kurulunca tutanağa bağlanır ve Akademiye teslim edilir. Mazereti sebebiyle sözlü sınava katılamayan hâkim ve savcı yardımcıları, mazeretlerinin ortadan kalktığı günden itibaren durumlarını en geç beş iş günü içinde Türkiye Adalet Akademisine bildirir. Sözlü sınav kurulunca mazereti haklı görülenlerin sözlü sınavı, Akademi tarafından belirlenen tarihte yapılır.
Hâkim ve savcı yardımcılığı sonunda başarılı olamayanlar, talepleri hâlinde Adalet Bakanlığınca merkez veya taşra teşkilatında genel idare hizmetleri sınıfında bir kadroya atanabilir, aksi hâlde bunların hâkim ve savcı yardımcılığına Adalet Bakanlığınca son verilir.
Hâkim ve savcı yardımcılığı süresini tamamlamadan görevden ayrılanlar ile bu süreyi tamamlayıp, mesleğe kabul edildikten sonra hâkim ve savcı yardımcılığı süresi kadar çalışmadan görevden ayrılanlar, bu süre zarfında kendilerine ödenen aylık, ödenek, tazminatlar ile her türlü ödemenin, mecburi hizmetin eksik kalan kısmı ile orantılı miktarını iki kat olarak ödemek zorundadırlar.
Hâkim ve savcı yardımcılığı dönemleri, hâkim ve savcı yardımcılarının hâkimliğe veya Cumhuriyet savcılığına atanacak şekilde ayrılması, görev yerlerinin tespiti, eğitici hâkim ve savcıların belirlenmesi ve görevleri ile bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer hususlar Hâkimler ve Savcılar Kurulunun görüşü; görev döneminin Yargıtay ve Danıştayda geçirilmesine ilişkin hususlar ise Yargıtay ve Danıştayın görüşleri alınmak suretiyle Adalet Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle; eğitimlerin uygulama esasları ile yazılı ve sözlü sınavlara ilişkin diğer hususlar Türkiye Adalet Akademisince çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.[26]
Değişiklik ve Yürürlük Notları
[25] 16/7/2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunun 8 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan “onaltıncı” ibaresi “ ondokuzuncu ” şeklinde değiştirilmiştir.
[26] 16/7/2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunun 8 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan “sözlü sınavlara ilişkin hususlar Türkiye Adalet Akademisince çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.” ibaresi “sözlü sınavlara ilişkin diğer hususlar Türkiye Adalet Akademisince çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.” şeklinde değiştirilmiştir.
Metin, Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi'nde (mevzuat.gov.tr) yayımlanan yürürlükteki metinden aynen alınmıştır. Resmî metin için Mevzuat Bilgi Sistemi'ne bakınız. Metinde bağlantı verilen terimler Hukuk Sözlüğündeki açıklamalara yönlendirir; resmî metin değiştirilmemiştir.
Madde Gerekçesi
Bu bölümde, maddenin kanunlaşma sürecine ait resmî yasama belgesinden (Millî Güvenlik Konseyi, S. Sayısı: 548 – Hâkimler ve Savcılar Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu (1/262)) ilgili kısımlar, yalnız sayfa düzeni sadeleştirilerek metni değiştirilmeden aktarılmıştır. Kanunlaşan 10. madde, tasarının 12. maddesine karşılık gelir; gerekçede geçen madde numaraları tasarı numaralarıdır. Madde komisyon raporundan sonraki görüşmelerde önemli ölçüde değiştirildiğinden, tasarı gerekçesi kabul edilen metinden farklı bir düzenlemeye ilişkin olabilir. Bu bölüm, taranmış resmî belgeden optik karakter tanıma (OCR) ile okunmuş ve sayfa görüntüleriyle satır satır karşılaştırılarak düzeltilmiştir; basılı metindeki dizgi hataları olduğu gibi korunmuştur. Esas olan resmî belgedir. Değişiklik gerekçeleri, değiştirici kanunun resmî gerekçesinden (TBMM sıra sayısı/teklif metni veya Mevzuat Bilgi Sistemi) aynen aktarılmıştır; eşleşme, bu maddedeki resmî değişiklik işareti (tarih–kanun/madde) ve değiştirici kanunun TBMM'de kabul edilen metniyle doğrulanmıştır. Gerekçeler teklif veya tasarı metnine ilişkindir; madde komisyonda veya Genel Kurulda değiştirilmiş olabilir. Madde sonradan değiştirildiği için gerekçe yürürlükteki metinle farklılık gösterebilir (bkz. Değişiklik ve Yürürlük Notları). Uyuşmazlık hâlinde Resmî Gazete'de yayımlanan kanun metni esastır.
Hükümet Tasarısının Gerekçesi (Tasarı m. 12)
5. 12 nci maddede adaylık süresi yer almıştır.
Adalet Komisyonu Raporundaki Açıklama
9 uncu madde adaylığa atanmayı, 10 uncu madde adaylık süresini, 11 inci madde adaylar hakkında düzenlenecek belgeleri, 12 nci madde adaylık süresi içinde göreve son vermeyi, 13 üncü madde stajını tamamlayan adayların atanmasını, 14 üncü madde de muvazzaf askerlik hizmetinde geçen sürelerin değerlendirilmesini düzenlemektedir.
Değişiklik Gerekçesi: 7413 sayılı Kanun m. 1 (23/6/2022)
Madde 1- Maddeyle, 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanununun 10 uncu maddesinde değişiklik yapılmak suretiyle hâkim ve savcı yardımcılığı müessesesinin temel unsurları düzenlenmektedir.
Maddenin birinci fıkrasında, hâkim ve savcı yardımcılığı süresi üç yıl olarak belirlenmektedir.
Maddenin ikinci fıkrası uyarınca üç yıllık süre; temel eğitim, görev ve son eğitim olmak üzere üç döneme ayrılmaktadır. Hâkim ve savcı yardımcıları, görev dönemini atandıkları yargı mercilerinde fiilen görev yaparak tamamlayacaktır. Temel eğitim ve son eğitim Türkiye Adalet Akademisinde yapılacaktır.
Maddenin üçüncü fıkrasında, hâkim ve savcı yardımcılarının atanmalarını müteakip öncelikle Akademide temel eğitim alacağı düzenlenmektedir. Bu süre içinde hâkim ve savcı yardımcıları taleplerine ve ihtiyaç durumlarına göre hâkimliğe veya savcılığa atanacak şekilde ayrıma tâbi tutulacaktır.
Maddenin dördüncü fıkrasında yapılan düzenlemeyle, temel eğitim sonunda hâkim ve savcı yardımcılarının yazılı sınava alınacağı hüküm altına alınmaktadır. Hâkim ve savcı yardımcıları, bu sınavda aldıkları puana göre en yüksek puandan başlamak üzere sıralanarak Bakanlıkça belirlenen ilk derece yargı yerleri arasından seçtikleri il veya ilçelere görev dönemini geçirmek üzere atanacaktır.
Maddenin beşinci fıkrasında, hâkim ve savcı yardımcılarının görev döneminde ilgisine göre bölge adliye veya bölge idare mahkemeleri ile Yargıtay veya Danıştayda görevlendirileceği düzenlenmektedir.
Maddenin altıncı fıkrasında, eğitici hâkim ve savcılara ilişkin düzenlemeler yapılmaktadır. Görev döneminde hâkim ve savcı yardımcılarının yetiştirilmesi amacıyla tercihen istekli hâkim ve savcılar arasından Adalet Bakanı tarafından eğitici hâkim ve savcı görevlendirmesi yapılacaktır. Görevlendirme yapılmadan önce ilgili adalet komisyonları ve Türkiye Adalet Akademisi ile Hâkimler ve Savcılar Kurulunun görüş ve önerileri alınacaktır. Eğitici hâkim ve savcıların bu görevleri; atama, terfi, müstemir yetki ve tevzi edilen iş sayısı gibi hususlar bakımından lehlerine olarak göz önünde bulundurulacaktır. Eğitici hâkim ve savcı sayısının fazla olduğu yerlerde eğiticilerden birinin koordinasyonu sağlamakla görevlendirilmesine imkân tanınmaktadır. Eğitici hâkim ve savcılara, Türkiye Adalet Akademisi tarafından eğitim verilecektir.
Maddenin yedinci fıkrasında, hâkim ve savcı yardımcılarının, sadece eğitici hâkim ve savcıların görev yaptığı mahkeme ve savcılıklarda ve onların nezaretinde görev yapacağı düzenlenmektedir. Her eğitici hâkim ve savcıya en fazla iki hâkim ve savcı yardımcısı verilecek ve hâkim ve savcı yardımcılarının usta-çırak ilişkisi içinde daha iyi bir şekilde yetişmeleri sağlanacaktır.
Maddenin sekizinci fıkrasında, hâkim ve savcı yardımcılarının görev döneminde iki kez Akademide ara eğitime alınacakları ve her eğitim sonunda yazılı sınava tâbi tutulacakları düzenlenmektedir.
Maddenin dokuzuncu fıkrasına göre görev dönemini tamamlayan hâkim ve savcı yardımcıları, Akademide son eğitime tâbi tutulacaktır. Bu eğitimin sonunda yazılı ve sözlü sınav yapılacaktır. Sözlü sınava girebilmek için söz konusu son yazılı sınav puanı ile yazılı sınavlar nihai puanının ayrı ayrı en az yetmiş olması gerekmektedir.
Maddenin onuncu fıkrasında, yazılı sınavlar nihai puanının nasıl belirleneceği düzenlenmektedir. Buna göre yazılı sınavlar nihai puanı; temel eğitim döneminin sonunda yapılan sınavdan alınan puanın % 10’u, görev döneminde yapılan ara sınavlardan alınan puanların aritmetik ortalamasının % 30’u ve son yazılı sınavdan alınan puanın % 60’ının toplamından oluşacaktır.
Maddenin onbirinci fıkrasına göre, temel eğitim ve ara eğitimler yazılı sınav sonuçlarına göre; son yazılı sınavdan tam puan alsa bile yazılı sınavlar nihai puanının yetmiş ve üzerinde olma ihtimali kalmayan hâkim ve savcı yardımcıları, on beş gün içinde yeniden ikinci ara eğitim yazılı sınavına alınacaktır. Bu sınav sonucuna göre de yazılı sınavlar nihai puanının yetmiş ve üzerinde olma ihtimali kalmayanların, hâkim ve savcı yardımcılıklarına Adalet Bakanlığınca son verilecektir.
Maddenin onikinci fıkrasında, son yazılı sınav puanı ile yazılı sınavlar nihai puanı ayrı ayrı en az yetmiş olmayanlar bakımından yeniden son yazılı sınav imkânı getirilmektedir. Bu sınav sonucuna göre de başarılı olamayanlar hakkında maddenin onaltıncı fıkrasında yer alan hüküm uygulanacaktır.
Maddenin onüçüncü fıkrası uyarınca hâkim ve savcı yardımcılığı sonunda başarılı sayılmak için yazılı sınavlar nihai puanının % 50’si, sözlü sınav puanının % 25’i ile görev ve eğitim dönemlerinde Kanunun 11 inci maddesi uyarınca verilen puanların aritmetik ortalamasının % 25’inin toplamının en az yetmiş olması gerekecektir.
Maddenin ondördüncü fıkrasında, yazılı sınavı, onbeşinci fıkrasında ise sözlü sınavı yapacak kurulların oluşumuna ilişkin mevcut hükümler korunmak suretiyle uyum düzenlemesi yapılmaktadır.
Maddenin onaltıncı fıkrasında, hâkim ve savcı yardımcılığı sonunda yapılan sınavlarda başarılı olamayanlara, talepleri halinde Bakanlıkça merkez veya taşra teşkilatında genel idare hizmetleri sınıfında bir kadroya atanabileceklerine ilişkin mevcut hüküm korunmaktadır. Aksi halde bu kişilerin hâkim ve savcı yardımcılıklarına Bakanlıkça son verilecektir.
Maddenin onyedinci fıkrasında hâkim ve savcı yardımcılarının mecburi hizmet yükümlülüğüne ilişkin hüküm, mevcut hüküm korunmak suretiyle uyum düzenlemesine tabi tutulmaktadır.
Maddenin onsekizinci fıkrasında uygulamaya ilişkin yönetmelik çıkarma yetkisi düzenlenmektedir.
Kaynak: TBMM 27. Dönem, S. Sayısı: 339 – Kanun Teklifi madde 1 gerekçesi.
Değişiklik Gerekçesi: 7589 sayılı Kanun m. 8 (16/7/2026)
Madde 9- Maddeyle, 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanununun 10 uncu maddesinde değişiklik yapılmaktadır.
Anayasa Mahkemesi, 10/7/2025 tarihli ve E: 2022/107, K: 2025/146 sayılı kararıyla 2802 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin on sekizinci fıkrasında bulunan “yönetmelikle” ibaresini Anayasaya aykırı bularak iptal etmiş ve iptal kararının Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine hükmetmiştir. Bu karar, 9/12/2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
Maddeyle, Anayasa Mahkemesinin kararı dikkate alınarak Türkiye Adalet Akademisince verilecek eğitim konuları ile yapılacak sınavlara ilişkin usul ve esaslar belirlenmektedir. Öte yandan, sınavların yüz tam puan üzerinden değerlendirilmesi kabul edilmekte ve mazereti sebebiyle sınavlara katılamayan hâkim ve savcı yardımcıları bakımından yapılacak mazeret sınavına ilişkin hükümler de ihdas edilmektedir.
Kaynak: TBMM 28. Dönem, S. Sayısı: 280 – Kanun Teklifi madde 9 gerekçesi (kabul edilen 7589 sayılı Kanunun 8. maddesine karşılık gelir).
Madde Künyesi
- Kanun2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu
- MaddeMadde 10
- Bölümİkinci Kısım – Hakimlik ve Savcılık › Birinci Bölüm – Hâkim ve Savcı Yardımcılığı Dönemi
- Kanundaki BaşlıkHâkim ve savcı yardımcılığı süresi ve eğitim
- DurumYürürlükte
- Resmî KaynakMevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Resmî GerekçeBu sayfada (Millî Güvenlik Konseyi S. Sayısı 548, değişiklik gerekçesi)
- Son Kontrol11 Kasım 2026
Kanunda Gezinme
‹ Madde 9/A · Madde 10/A ›
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır. Mevzuat metinleri her ay resmî kaynakla karşılaştırılarak güncellenir; uyuşmazlık hâlinde Resmî Gazete'de yayımlanan metin esastır. Somut olayınız için bir avukata danışınız.