Ana Sayfa › Mevzuat › Hâkimler ve Savcılar Kanunu › Madde 15
2802 Sayılı Kanun Hakimliğin ve Savcılığın Sınıf ve Dereceleri
Hâkimler ve Savcılar Kanunu Madde 15: Sınıflar ve Kıdem
2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu · Madde 15 · Son kontrol: 11 Kasım 2026
Madde Metni
Madde 15 – (Değişik: 22/12/2005 - 5435/6 md.)
Hâkimlik ve savcılık mesleği; üçüncü sınıf, ikinci sınıf, birinci sınıfa ayrılmış ve birinci sınıf olmak üzere dört sınıfa ayrılır.
Birinci sınıfa ayrıldığı tarihten itibaren üç yıl süre ile başarılı görev yapmış ve birinci sınıfa ayrılma niteliklerini yitirmemiş hâkim ve savcılar birinci sınıf olurlar.
Hâkim ve savcıların kıdemleri, bulundukları sınıf ve dereceye göre belirlenir ve o sınıf ve dereceye atandıkları tarihten itibaren hesaplanır. Bir üst sınıf veya derecede bulunanlar alt sınıf veya derecede bulunanlardan kıdemli sayılırlar. Ancak, bu hesaplama yapılırken, 9 uncu maddenin ikinci fıkrasına göre hâkim ve savcı yardımcılığına diğer kamu görevlerinde iktisap ettikleri derece ve kademe üzerinden atananların, bu derece ve kademeleri ile o görevlerde geçen süreleri dikkate alınmaz.
Bulunulan sınıf ve derecenin aynı olması hâlinde sırasıyla, bu sınıf veya dereceye yükselme tarihi, hâkim ve savcı yardımcılığına başlama tarihi, mesleğe başlama tarihi, hâkim ve savcı yardımcılığı sonu başarı puanı dikkate alınarak kıdem durumu belirlenir. Bunların da aynı olması hâlinde, doğum tarihi önce olan kıdemli sayılır.
Değişiklik ve Yürürlük Notları
[30] 23/6/2022 tarihli ve 7413 sayılı Kanunun 21 inci maddesiyle bu maddenin üçüncü ve dördüncü fıkralarında yer alan “adaylığa” ibareleri “hâkim ve savcı yardımcılığına” şeklinde ve dördüncü fıkrasında yer alan “meslek öncesi eğitim sonu yazılı sınav puanı” ibaresi “hâkim ve savcı yardımcılığı sonu başarı puanı” şeklinde değiştirilmiştir.
Metin, Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi'nde (mevzuat.gov.tr) yayımlanan yürürlükteki metinden aynen alınmıştır. Resmî metin için Mevzuat Bilgi Sistemi'ne bakınız. Metinde bağlantı verilen terimler Hukuk Sözlüğündeki açıklamalara yönlendirir; resmî metin değiştirilmemiştir.
Madde Gerekçesi
Bu bölümde, maddenin kanunlaşma sürecine ait resmî yasama belgesinden (Millî Güvenlik Konseyi, S. Sayısı: 548 – Hâkimler ve Savcılar Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu (1/262)) ilgili kısımlar, yalnız sayfa düzeni sadeleştirilerek metni değiştirilmeden aktarılmıştır. Kanunlaşan 15. madde, tasarının 17, 181. maddelerine karşılık gelir; gerekçede geçen madde numaraları tasarı numaralarıdır. Bu bölüm, taranmış resmî belgeden optik karakter tanıma (OCR) ile okunmuş ve sayfa görüntüleriyle satır satır karşılaştırılarak düzeltilmiştir; basılı metindeki dizgi hataları olduğu gibi korunmuştur. Esas olan resmî belgedir. Değişiklik gerekçeleri, değiştirici kanunun resmî gerekçesinden (TBMM sıra sayısı/teklif metni veya Mevzuat Bilgi Sistemi) aynen aktarılmıştır; eşleşme, bu maddedeki resmî değişiklik işareti (tarih–kanun/madde) ve değiştirici kanunun TBMM'de kabul edilen metniyle doğrulanmıştır. Gerekçeler teklif veya tasarı metnine ilişkindir; madde komisyonda veya Genel Kurulda değiştirilmiş olabilir. Madde sonradan değiştirildiği için gerekçe yürürlükteki metinle farklılık gösterebilir (bkz. Değişiklik ve Yürürlük Notları). Uyuşmazlık hâlinde Resmî Gazete'de yayımlanan kanun metni esastır.
Hükümet Tasarısının Gerekçesi (Tasarı m. 17, 181)
9. 17, 18 ve 19 uncu maddeler; hâkimlik ve savcılık mesleğinin dört sınıfa ayrıldığını ve adlî yargı ile idarî yargı hâkim ve savcıları için sınıf, derece ve görev unvanlarını gösteren dört cetvelin bulunduğunu ifade etmektedir.
71. Tasarının bazı maddelerinde kıdemden söz edilmiştir. 181 inci madde hâkim ve savcılar yönünden kıdemin ne şekilde saptanacağını belirlemiş bulunmaktadır.
Adalet Komisyonu Raporundaki Açıklama
15 inci madde, hâkimlik ve savcılık mesleğinin sınıflarının ve kıdemin ne şekilde tayin edileceğini hükme bağlamaktadır.
Değişiklik Gerekçesi: 5435 sayılı Kanun m. 6 (22/12/2005)
Madde 6.- Maddeyle, 2802 sayılı Kanunun 15 inci maddesi, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu uygulamaları esas alınarak değiştirilmek suretiyle, hâkim ve savcıların sınıfları ile kıdemleri düzenlenmiştir.
Maddenin ikinci fıkrası ile birinci sınıfa ayrıldığı tarihten itibaren birinci sınıfa ayrılma niteliklerini yitirmeksizin meslekte üç yıl başarılı görev yapmış hâkim ve savcıların birinci sınıf olacakları hükmü getirilerek, Yargıtay veya Danıştay üyeliğine seçilebilmek için yeterli sayılan üç yıllık bekleme süresi birinci sınıf olmak için de yeterli sayılmıştır. Mevcut uygulamada birinci sınıfa ayrıldıktan sonra üç yılını dolduran bir hâkim veya savcı Yargıtay veya Danıştay üyeliğine seçilebilmekte ve bunun sonucunda birinci sınıf olmakta ancak, Adalet Bakanlığında genel müdür yardımcılığına dahi atanamamaktadır. Diğer bakanlıklarda birinci dereceye gelmiş bir kamu görevlisi müsteşarlık dahil her türlü göreve atanabilirken Adalet Bakanlığında birinci dereceye geldikten sonra altı yıl daha beklemesi gerekmektedir.
Kaldı ki kamu görevlerinde gelinebilecek son noktanın birinci derecenin dördüncü kademesi olduğu, bu hakkı kazandıktan sonra üç yıl daha beklemenin gereksiz olduğu açıktır.
Öte yandan, 26.9.2004 tarihli ve 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun, 1.6.2005 tarihinde yürürlüğe girecek olup, bu tarihten başlayarak en geç iki yıl içinde bölge adliye mahkemeleri kurulacak, Kanunun 43 ve 44. maddeleri hükmüne göre en az birinci sınıfa ayrılmış hâkimler ile meslekte en az sekiz yıl üstün başarı ile görev yapmış savcılar bu mahkemelere atanabileceklerdir. Hâli hazırda görevde bulunan ve birinci sınıfa ayrılmış veya birinci sınıf olanların sayısının azlığı yanında, 1.6.2005 tarihinde yürürlüğe girecek olan ceza mevzuatımızın uygulanmasında karşılaşılacak sıkıntılardan çekinen, ceza mahkemelerinde görevli olup, emekliliğe hak kazanmış ve Büyükşehirlerde ağır iş yükü altında çalışan hâkim ve savcıların emekliliği tercih etme yönünde eğilimleri olduğu bilinmektedir. Bu nedenle de, çok sayıda birinci sınıf hâkim ve savcıya ihtiyaç bulunmaktadır.
Bu itibarla, birinci sınıfa ayrıldıktan sonra, birinci sınıf olmak için gerekli bekleme süresi üç yıla indirilerek, başarısı ile kendini kanıtlamış hâkim ve savcıların en yüksek göstergeye üç yıl daha erken ulaşmaları temin edilmiş olacaktır.
Kaynak: TBMM 22. Dönem, S. Sayısı: 951 – Kanun Tasarısı madde 6 gerekçesi. 22/12/2005 tarihli ve 5435 sayılı Kanun, Cumhurbaşkanınca bir daha görüşülmek üzere geri gönderilen 29/6/2005 tarihli ve 5375 sayılı Kanunun yeniden görüşülmesiyle kabul edilmiştir; gerekçe, 5375 sayılı Kanunun tasarısına ilişkindir.
Madde Künyesi
- Kanun2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu
- MaddeMadde 15
- Bölümİkinci Kısım – Hakimlik ve Savcılık › İkinci Bölüm – Hakimliğin ve Savcılığın Sınıf ve Dereceleri
- Kanundaki BaşlıkSınıflar ve kıdem
- DurumYürürlükte
- Resmî KaynakMevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Resmî GerekçeBu sayfada (Millî Güvenlik Konseyi S. Sayısı 548, değişiklik gerekçesi)
- Son Kontrol11 Kasım 2026
Kanunda Gezinme
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır. Mevzuat metinleri her ay resmî kaynakla karşılaştırılarak güncellenir; uyuşmazlık hâlinde Resmî Gazete'de yayımlanan metin esastır. Somut olayınız için bir avukata danışınız.