Ana Sayfa › Mevzuat › Hâkimler ve Savcılar Kanunu › Madde 37
2802 Sayılı Kanun Eşitlik ve Yer Değiştirme
Hâkimler ve Savcılar Kanunu Madde 37: Adalet Bakanlığı Merkez Kuruluşuna Atama Şartları ve Şekli
2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu · Madde 37 · Son kontrol: 11 Kasım 2026
Madde Metni
Madde 37 – (Değişik: 22/12/2005 - 5435/18 md.)
Adalet Bakanlığı merkez kuruluşunda:
a) Bakanlık tetkik hâkimliğine, hâkimlik ve savcılık mesleğinde fiilen en az beş yıl görev yapmış ve üstün başarısı ile Bakanlık hizmetlerinde yararlı olacağı anlaşılmış bulunanlar arasından muvafakatları ile Adalet Bakanı tarafından atama yapılır.
b) (Değişik: 2/7/2018 – KHK/703/136 md.) Adalet müfettişliğine, hâkimlik ve savcılık mesleğinde fiilen en az beş yıl görev yapmış ve üstün başarısı ile adalet müfettişliği hizmetinde yararlı olacağı anlaşılmış bulunanlar arasından muvafakatları alınarak atama yapılır.
c) (Ek: 2/7/2012-6352/72 md.) Bakanlık iç denetçiliğine, 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunundaki atama şartlarına tabi olmaksızın, hâkimlik ve savcılık mesleğinde fiilen en az altı yıl görev yapmış ve üstün başarısı ile iç denetim hizmetlerinde yararlı olacağı anlaşılmış bulunanlar arasından, muvafakatları alınarak, Müsteşarın teklifi üzerine Bakan tarafından atama yapılır. Bu şekilde atananlar İç Denetim Koordinasyon Kurulu tarafından en az iki aylık eğitime tabi tutulur ve eğitim sonunda bunlara kendi idarelerinde geçerli Kamu İç Denetçi Sertifikası verilir.
(Mülga: 2/7/2018 - KHK/703/136 md.)[48]
(Mülga: 2/7/2018 - KHK/703/136 md.)
Bakanlık merkez teşkilâtında olmayıp, yargı görevinden bu görevlere atanacakların muvafakati alınır.
(Ek fıkra: 8/8/2011-KHK-650/18 md.) Bakanlıkta görev yapan hâkim ve savcıların diğer kanunlar uyarınca Bakanlık dışındaki bir göreve atanabilmeleri Bakanın muvafakatine bağlıdır.
Değişiklik ve Yürürlük Notları
[48] Anayasa Mahkemesinin 7/12/2023 Tarihli ve E: 2018/117, K: 2023/212 Sayılı Kararı ile bu fıkranın yürürlükten kaldırılması iptal edilmiştir.
[46] 22/12/2005 tarihli ve 5435 sayılı Kanunun 18 inci maddesiyle bu madde başlığı " Adalet Bakanlığı merkez kuruluşuna atama" iken metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
[47] 8/8/2011 tarihli ve 650 sayılı KHK’nin 18 inci maddesiyle, bu bentte yer alan “sekiz” ibaresi “beş” şeklinde değiştirilmiştir.
Metin, Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi'nde (mevzuat.gov.tr) yayımlanan yürürlükteki metinden aynen alınmıştır. Resmî metin için Mevzuat Bilgi Sistemi'ne bakınız.
Madde Gerekçesi
Bu bölümde, maddenin kanunlaşma sürecine ait resmî yasama belgesinden (Millî Güvenlik Konseyi, S. Sayısı: 548 – Hâkimler ve Savcılar Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu (1/262)) ilgili kısımlar, yalnız sayfa düzeni sadeleştirilerek metni değiştirilmeden aktarılmıştır. Kanunlaşan 37. madde, tasarının 39. maddesine karşılık gelir; gerekçede geçen madde numaraları tasarı numaralarıdır. Madde hem komisyon görüşmelerinde hem de komisyon raporundan sonraki görüşmelerde önemli ölçüde değiştirildiğinden, tasarı gerekçesi kabul edilen metinden farklı bir düzenlemeye ilişkin olabilir. Bu bölüm, taranmış resmî belgeden optik karakter tanıma (OCR) ile okunmuş ve sayfa görüntüleriyle satır satır karşılaştırılarak düzeltilmiştir; basılı metindeki dizgi hataları olduğu gibi korunmuştur. Esas olan resmî belgedir. Değişiklik gerekçeleri, değiştirici kanunun resmî gerekçesinden (TBMM sıra sayısı/teklif metni veya Mevzuat Bilgi Sistemi) aynen aktarılmıştır; eşleşme, bu maddedeki resmî değişiklik işareti (tarih–kanun/madde) ve değiştirici kanunun TBMM'de kabul edilen metniyle doğrulanmıştır. Gerekçeler teklif veya tasarı metnine ilişkindir; madde komisyonda veya Genel Kurulda değiştirilmiş olabilir. Maddede 650 sayılı KHK (8/8/2011), 703 sayılı KHK (2/7/2018) ile yapılan değişikliklerin gerekçesi bu sayfada yer almamaktadır (resmî gerekçe metni okunabilir biçimde bulunamadı, eşleşme doğrulanamadı veya değişiklik kanun hükmünde kararnameyle yapıldı). Madde sonradan değiştirildiği için gerekçe yürürlükteki metinle farklılık gösterebilir (bkz. Değişiklik ve Yürürlük Notları). Uyuşmazlık hâlinde Resmî Gazete'de yayımlanan kanun metni esastır.
Hükümet Tasarısının Gerekçesi (Tasarı m. 39)
15. 39 uncu madde Bakanlık hizmetlerine ve cezaevi mümessilliği gibi idarî görevlere atanmayı düzenlemekte, 40 ıncı madde ise bu görevlerden tekrar hâkimlik ve savcılık görevlerine atanmayı belirlemektedir. Bakanlık hizmetlerinde çalışanlar adlî yargıdan gelmişlerse yine adlî yargıda, idarî yargıdan gelmişlerse idarî yargıda hâkimlik ve savcılık görevlerine atanabileceklerdir.
Adalet Komisyonu Raporundaki Açıklama
37 nci maddede Adalet Bakanlığı Merkez Kuruluşundaki atama hükme bağlanmıştır. Bu maddede Bakanlıktaki bazı görevlere doğrudan doğruya atama yapılacağı, bazı görevlere ise belli kademelerden geçtikten sonra atama yapılabileceği belirtilmiştir. Diğer taraftan birinci sınıf hâkimlikler ve savcılıklar arasında yer alan müsteşar yardımcılıkları ve genel müdürlüklerden birer adedine idarî yargı hâkim ve savcıları arasından maddede öngörülen nitelikleri haiz olmaları koşuluyla atama yapılabileceği açık bir şekilde belirtilmiştir. Madde metnine göre bu müsteşar yardımcılığına atanabilmek için Danıştay üyesi veya genel müdür olmak gerekmektedir.
Değişiklik Gerekçesi: 5435 sayılı Kanun m. 18 (22/12/2005)
Madde 18.- 2802 sayılı Kanunun yürürlükteki 37 nci maddesindeki düzenleme nedeniyle, Bakanlık Müsteşarlığı ile genel müdür yardımcılığı ve müstakil daire başkanlıklarına atama için aynı şartlar aranmaktadır. Söz konusu maddede yapılan değişiklikle, görevin önemi ve atama yapılacak makam dikkate alınarak, üst görevler için birinci sınıf, daha alt görev kabul edilebilecek genel müdür yardımcılığı ve müstakil daire başkanlığı ve İşyurtları Kurumu Daire Başkanlığı için ise birinci sınıfa ayrılmış olma, genel müdürlük daire başkanlıkları ile Araştırma, Plânlama ve Koordinasyon Kurulu üyeliklerine ise meslekte fiilen en az sekiz yıl çalışmış ve ikinci dereceye yükselmiş bulunma şartı getirilmek suretiyle, diğer bakanlıklardaki atama şartlarıyla paralellik sağlanmıştır. Maddede geçen "fiilen görev yapma" ibaresi, hâkim veya savcı unvanıyla çalışılan bütün görevlerde geçen süreyi ifade etmektedir.
Kaynak: TBMM 22. Dönem, S. Sayısı: 951 – Kanun Tasarısı madde 18 gerekçesi. 22/12/2005 tarihli ve 5435 sayılı Kanun, Cumhurbaşkanınca bir daha görüşülmek üzere geri gönderilen 29/6/2005 tarihli ve 5375 sayılı Kanunun yeniden görüşülmesiyle kabul edilmiştir; gerekçe, 5375 sayılı Kanunun tasarısına ilişkindir.
Değişiklik Gerekçesi: 6352 sayılı Kanun m. 72 (2/7/2012) – Komisyon Raporundaki Açıklama
22/12/2005 tarihli ve 5436 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 16’ncı maddesi uyarınca, 20/2/2006 tarihli ve 2006/10809 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla Adalet Bakanlığına 15 adet Bakanlık iç denetçisi kadrosu ihdas edilmiştir. 2010 yılında Anayasanın 144’üncü maddesinde yapılan değişiklik ile Adalet Bakanlığında çalışan iç denetçilerin hâkim ve savcı mesleğinden olması zorunluluğu getirilmiştir. Anayasanın 140’ıncı maddesinin beşinci fıkrasında yer alan “Hâkimler ve savcılar kanunda belirtilenlerden başka, resmî ve özel hiçbir görev alamazlar.” şeklindeki hükmün bir gereği olarak adalet hizmetleri ile Bakanlığın her türlü işlem ve faaliyetini ve savcıların idari görevlerinin denetimini yapacak hâkim-iç denetçilerin atanma usullerinin belirlenmesi gereği ortaya çıkmıştır. Alt Komisyonca, hâkim ve savcılar arasından yapılacak atamalarda 5018 sayılı Kanunda belirlenen ve Adalet Bakanlığının özel durumuna uymayan iç denetçiliğe atanma genel şartlarını taşımak zorunluluğu aranmaksızın, hâlen boş bulunan 10 adet hâkim-iç denetçi kadrolarının doldurulması ve böylece iç denetimde ve dolayısıyla adalet hizmetlerinde etkinliğin artırılması amacıyla, Bakanlık merkez kuruluşlarına atama şekil ve şartlarını düzenleyen 2802 sayılı Kanunun 37’nci maddesine bir bent eklenmesini öngören yeni madde ihdas edilmiştir. Alt Komisyon metninin 69’uncu maddesi, çerçeve 71’inci madde olarak Komisyonumuzca aynen kabul edilmiştir.
Kaynak: TBMM 24. Dönem, S. Sayısı: 278 – komisyon raporundaki açıklama. Bu hüküm teklif/tasarı metnine komisyonda eklendiği veya komisyonda değiştirildiği için ayrı bir madde gerekçesi bulunmamaktadır; komisyon raporundaki ilgili paragraf aynen aktarılmıştır.
Madde Künyesi
- Kanun2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu
- MaddeMadde 37
- Bölümİkinci Kısım – Hakimlik ve Savcılık › Beşinci Bölüm – Eşitlik ve Yer Değiştirme
- Kanundaki BaşlıkAdalet Bakanlığı merkez kuruluşuna atama şartları ve şekli
- DurumYürürlükte
- Resmî KaynakMevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Resmî GerekçeBu sayfada (Millî Güvenlik Konseyi S. Sayısı 548, değişiklik gerekçesi)
- Son Kontrol11 Kasım 2026
Kanunda Gezinme
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır. Mevzuat metinleri her ay resmî kaynakla karşılaştırılarak güncellenir; uyuşmazlık hâlinde Resmî Gazete'de yayımlanan metin esastır. Somut olayınız için bir avukata danışınız.