top of page

Ana Sayfa › Mevzuat › Hâkimler ve Savcılar Kanunu › Madde 5

2802 Sayılı Kanun Haklar ve Ödevlere İlişkin Temel İlkeler

Hâkimler ve Savcılar Kanunu Madde 5: Gözetim ve Denetim Hakkı

2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu · Madde 5 · Son kontrol: 11 Kasım 2026

Madde Metni

Madde 5 – (Değişik birinci fıkra: 12/2/1989 – KHK-360/2 md.; Aynen Kabul: 24/1/1990 – 3611/2 md.) Yargıtay, bütün adalet mahkemeleri üzerinde, Danıştay, bütün idari mahkemeler üzerinde yargı denetimi ve gözetimi; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Yargıtay Cumhuriyet savcıları üzerinde, Danıştay Başsavcısı, Danıştay savcıları üzerinde, ağır ceza Cumhuriyet başsavcıları, merkezdeki Cumhuriyet savcıları ile bağlı ilçe Cumhuriyet başsavcıları ve Cumhuriyet savcıları üzerinde, gözetim ve denetim hakkına sahiptir.

Mahkeme başkanlarının, yargılamanın düzenli bir şekilde yürütülmesine ilişkin olarak görevli oldukları mahkeme dairelerindeki hakimler üzerinde gözetim hakkı vardır.

Adalet Bakanı, yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin görevler hariç olmak üzere hakim ve savcılar üzerinde gözetim hakkını haizdir.

Hakim ve savcılar idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdırlar.

Metin, Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi'nde (mevzuat.gov.tr) yayımlanan yürürlükteki metinden aynen alınmıştır. Resmî metin için Mevzuat Bilgi Sistemi'ne bakınız. Metinde bağlantı verilen terimler Hukuk Sözlüğündeki açıklamalara yönlendirir; resmî metin değiştirilmemiştir.

Madde Gerekçesi

Bu bölümde, maddenin kanunlaşma sürecine ait resmî yasama belgesinden (Millî Güvenlik Konseyi, S. Sayısı: 548 – Hâkimler ve Savcılar Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu (1/262)) ilgili kısımlar, yalnız sayfa düzeni sadeleştirilerek metni değiştirilmeden aktarılmıştır. Kanunlaşan 5. madde, tasarının 4. maddesine karşılık gelir; gerekçede geçen madde numaraları tasarı numaralarıdır. Bu bölüm, taranmış resmî belgeden optik karakter tanıma (OCR) ile okunmuş ve sayfa görüntüleriyle satır satır karşılaştırılarak düzeltilmiştir; basılı metindeki dizgi hataları olduğu gibi korunmuştur. Esas olan resmî belgedir. Değişiklik gerekçeleri, değiştirici kanunun resmî gerekçesinden (TBMM sıra sayısı/teklif metni veya Mevzuat Bilgi Sistemi) aynen aktarılmıştır; eşleşme, bu maddedeki resmî değişiklik işareti (tarih–kanun/madde) ve değiştirici kanunun TBMM'de kabul edilen metniyle doğrulanmıştır. Gerekçeler teklif veya tasarı metnine ilişkindir; madde komisyonda veya Genel Kurulda değiştirilmiş olabilir. Maddede 360 sayılı KHK (12/2/1989) ile yapılan değişikliklerin gerekçesi bu sayfada yer almamaktadır (resmî gerekçe metni okunabilir biçimde bulunamadı, eşleşme doğrulanamadı veya değişiklik kanun hükmünde kararnameyle yapıldı). Madde sonradan değiştirildiği için gerekçe yürürlükteki metinle farklılık gösterebilir (bkz. Değişiklik ve Yürürlük Notları). Uyuşmazlık hâlinde Resmî Gazete'de yayımlanan kanun metni esastır.

Hükümet Tasarısının Gerekçesi (Tasarı m. 4)

3. Birinci kısmın ikinci bölümünde, hak ve ödevlere ilişkin temel ilkeler yer almıştır. Bu cümleden olarak, 3 üncü maddede hâkimlerin yargı görevlerinde bağımsız oldukları ifade edilmiş ve güvenceye ilişkin temel ilkelere yer verilmiştir. 4 üncü maddede idarî görevler bakımından Adalet Bakanına bağlılık ile gözetim ve denetime ilişkin hükümler belirlenmiştir. 5 inci madde çekilme, 6 ncı madde izin ile ilgilidir. 7 nci madde denetim, soruşturma ve kovuşturma konularında bu kanun hükümlerinin uygulanacağını, 8 nci madde hâkim ve savcıların haksız suçlamalara karşı korunma hakları bulunduğunu hükme bağlamaktadır.

Adalet Komisyonu Raporundaki Açıklama

5 inci maddede, Yargıtay ve Danıştay ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Danıştay Başsavcısı, Ağır Ceza Cumhuriyet Savcıları, Mahkeme Başkanları ve Adalet Bakanının gözetim ve denetim hakları düzenlenmiştir.

Değişiklik Gerekçesi: 3611 sayılı Kanun m. 2 (24/1/1990)

Madde 2. — Bu madde ile 2802 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasında genel gerekçede belirtildiği şekilde düzenleme yapılmaktadır.

Kaynak: TBMM 18. Dönem, S. Sayısı: 248 – 360 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 2. maddesinin gerekçesi. Metin, taranmış resmî belgeden okunmuş ve sayfa görüntüleriyle karşılaştırılarak aktarılmıştır; basılı metindeki yazım ve dizgi özellikleri olduğu gibi korunmuştur. Esas olan resmî belgedir.

Madde Künyesi

  • Kanun2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu
  • MaddeMadde 5
  • BölümBirinci Kısım – Genel Hükümler › İkinci Bölüm – Haklar ve Ödevlere İlişkin Temel İlkeler
  • Kanundaki BaşlıkGözetim ve denetim hakkı
  • DurumYürürlükte
  • Resmî KaynakMevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
  • Resmî GerekçeBu sayfada (Millî Güvenlik Konseyi S. Sayısı 548, değişiklik gerekçesi)
  • Son Kontrol11 Kasım 2026

Kanunda Gezinme

‹ Madde 4 · Madde 6 ›

Hâkimler ve Savcılar Kanunu: tüm maddeler

Mevzuat aramasına dön

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır. Mevzuat metinleri her ay resmî kaynakla karşılaştırılarak güncellenir; uyuşmazlık hâlinde Resmî Gazete'de yayımlanan metin esastır. Somut olayınız için bir avukata danışınız.

bottom of page