top of page

Ana Sayfa › Mevzuat › Hâkimler ve Savcılar Kanunu › Madde 69

2802 Sayılı Kanun Disiplin Cezaları

Hâkimler ve Savcılar Kanunu Madde 69: Meslekten Çıkarma Cezası

2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu · Madde 69 · Son kontrol: 11 Kasım 2026

Madde Metni

Madde 69 – (Değişik: 1/12/2007-5720/4 md.)

Meslekten çıkarma: Bir daha mesleğe alınmamak üzere göreve son verilmesidir.

68 inci maddenin (e) bendinde yazılı hallerden dolayı hangi sınıf ve derecede olursa olsun iki defa, diğer hallerden dolayı bir derecede iki veya derece ve sınıf kaydı aranmaksızın üç defa yer değiştirme veya derece yükselmesinin durdurulması cezası almış olmak veya taksirli suçlar hariç olmak üzere, altı aydan fazla hapis veya affa uğramış olsa bile 8 inci maddenin (h) bendinde yazılı suçlardan biri ile kesin hüküm giymek meslekten çıkarılmayı gerektirir. Ancak, verilen cezanın 8 inci maddenin (h) bendinde yazılı suçlardan dolayı verilmemiş olması ve cezanın ertelenmiş, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 50 nci maddesindeki tedbirlerden birine çevrilmiş veya yüzseksen günden fazla adlî para cezası olması halinde meslekten çıkarma cezası yerine, yer değiştirme cezası verilir.

Birinci fıkra dışında kalan ceza mahkûmiyetlerinin ertelenmiş veya 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 50 nci maddesindeki ceza veya tedbirlere çevrilmiş olup olmadığına bakılmaksızın suçun niteliğine göre 64, 65, 66, 67 veya 68 inci maddelerde sayılan disiplin cezalarından biri verilir.

Hükümlülüğü gerektiren suç, mesleğin şeref ve onurunu bozan veya mesleğe olan genel saygı ve güveni gideren nitelikte görülürse, Kanunda daha alt derecede bir disiplin cezası öngörülmemiş olmak kaydıyla, cezanın miktarına ve ertelenmiş veya 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 50 nci maddesindeki ceza veya tedbirlerden birine çevrilmiş olup olmadığına bakılmaksızın, meslekten çıkarma cezası verilir.

Disiplin cezasının uygulanmasını gerektiren fiil suç teşkil etmezse ve hükümlülüğü gerektirmese bile mesleğin şeref ve onurunu ve memuriyet nüfuz ve itibarını bozacak nitelikte görüldüğü takdirde de meslekten çıkarma cezası verilir.

Metin, Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi'nde (mevzuat.gov.tr) yayımlanan yürürlükteki metinden aynen alınmıştır. Resmî metin için Mevzuat Bilgi Sistemi'ne bakınız. Metinde bağlantı verilen terimler Hukuk Sözlüğündeki açıklamalara yönlendirir; resmî metin değiştirilmemiştir.

Madde Gerekçesi

Bu bölümde, maddenin kanunlaşma sürecine ait resmî yasama belgesinden (Millî Güvenlik Konseyi, S. Sayısı: 548 – Hâkimler ve Savcılar Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu (1/262)) ilgili kısımlar, yalnız sayfa düzeni sadeleştirilerek metni değiştirilmeden aktarılmıştır. Kanunlaşan 69. madde, tasarının 88. maddesine karşılık gelir; gerekçede geçen madde numaraları tasarı numaralarıdır. Bu bölüm, taranmış resmî belgeden optik karakter tanıma (OCR) ile okunmuş ve sayfa görüntüleriyle satır satır karşılaştırılarak düzeltilmiştir; basılı metindeki dizgi hataları olduğu gibi korunmuştur. Esas olan resmî belgedir. Değişiklik gerekçeleri, değiştirici kanunun resmî gerekçesinden (TBMM sıra sayısı/teklif metni veya Mevzuat Bilgi Sistemi) aynen aktarılmıştır; eşleşme, bu maddedeki resmî değişiklik işareti (tarih–kanun/madde) ve değiştirici kanunun TBMM'de kabul edilen metniyle doğrulanmıştır. Gerekçeler teklif veya tasarı metnine ilişkindir; madde komisyonda veya Genel Kurulda değiştirilmiş olabilir. Madde sonradan değiştirildiği için gerekçe yürürlükteki metinle farklılık gösterebilir (bkz. Değişiklik ve Yürürlük Notları). Uyuşmazlık hâlinde Resmî Gazete'de yayımlanan kanun metni esastır.

Hükümet Tasarısının Gerekçesi (Tasarı m. 88)

31. Altıncı kısımda disiplin cezaları, görevden uzaklaştırma ve bu konularda görevli organlar yer almıştır. Bu cümleden olmak üzere; 81 inci maddede birindi sınıf hâkim ve savcılar dışında kalan hâkim ve savcılara verilecek disiplin cezalarının türleri sayılmıştır. 82 nci madde uyarma cezasının, 83 üncü madde kınama cezasının, 84 üncü madde aylıktan kesme cezasının, 85 inci madde kademe ilerlemesini durdurma cezasının, 86 ncı madde derece yükselmesini durdurma cezasının 87 nci madde yer değiştirme cezasının ve nihayet 88 inci madde meslekten çıkarma cezasının tanımını yapmakta ve bu cezaların hangi hallerde ve ne gibi eylemler sonucu verileceğini belirlemektedir.

Adalet Komisyonu Raporundaki Açıklama

69 uncu maddede, meslekten çıkarma cezası yeralmıştır. Bu ceza, bazı disiplin cezalarının alınmış olması veya maddede sayılan suçlardan veya belli sürelerle mahkûmiyet hallerinde uygulanacaktır. Ancak, ağır hapis veya yüz kızartıcı suçlardan verilenler hariç olmak üzere, verilen hürriyeti bağlayıcı cezanın üç aydan fazla olması halinde tecil edilmiş veya 647 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi uyarınca paraya veya herhangi bir tedbire çevrilmiş olması halinde meslekten çıkarma cezası yerine yer değiştirme cezası verilecektir. Madde ile getirilen en büyük yenilik, taksirli suçlardan mahkûmiyetin meslekten çıkarılmaya neden olmamasıdır.

Değişiklik Gerekçesi: 5720 sayılı Kanun m. 4 (1/12/2007)

Madde 4- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ile, ceza sistemimizde önemli değişiklikler getirilmiştir. Bazı suçların cezaları artırılmış, suç karşılığında yaptırım olarak uygulanacak cezalar, hapis ve adlî para cezası şeklinde düzenlenmiştir. 765 sayılı eski Türk Ceza Kanunumuzun belirlediği ağır hapis, hapis, hafif hapis, ağır ve hafif para cezası sisteminden vazgeçilmiş, ayrıca verilen hapis cezasının paraya çevrilebilme ve verilen adlî para cezasının ertelenebilme durumu, yeni Türk Ceza Kanununun mantığı ve sistematiğine uygun olmadığından kaldırılarak tamamen yeni bir sistem kurulmuştur. Böylece, 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanununda, suç yönünden hâkim ve savcılar hakkında uygulanan disiplin ve meslekten çıkarma cezaları ile ilgili hükümler yeniden düzenlenerek Türk Ceza Kanununun sistemiyle uyumlu hâle getirilmesi amaçlanmıştır.

Kaynak: TBMM 23. Dönem, S. Sayısı: 65 – Kanun Teklifi madde 4 gerekçesi.

Madde Künyesi

  • Kanun2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu
  • MaddeMadde 69
  • BölümAltıncı Kısım – Disiplin Cezaları, Görevden Uzaklaştırma › Birinci Bölüm – Disiplin Cezaları
  • Kanundaki BaşlıkMeslekten çıkarma cezası
  • DurumYürürlükte
  • Resmî KaynakMevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
  • Resmî GerekçeBu sayfada (Millî Güvenlik Konseyi S. Sayısı 548, değişiklik gerekçesi)
  • Son Kontrol11 Kasım 2026

Kanunda Gezinme

‹ Madde 68 · Madde 70 ›

Hâkimler ve Savcılar Kanunu: tüm maddeler

Mevzuat aramasına dön

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır. Mevzuat metinleri her ay resmî kaynakla karşılaştırılarak güncellenir; uyuşmazlık hâlinde Resmî Gazete'de yayımlanan metin esastır. Somut olayınız için bir avukata danışınız.

bottom of page