Ana Sayfa › Mevzuat › Hâkimler ve Savcılar Kanunu › Madde 72
2802 Sayılı Kanun Disiplin Cezaları
Hâkimler ve Savcılar Kanunu Madde 72: Ceza Soruşturması veya Kovuşturması ile Disiplin Soruşturmasının Bir Arada Yürütülmesi ve Zamanaşımı
2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu · Madde 72 · Son kontrol: 11 Kasım 2026
Madde Metni
Madde 72 – (Değişik: 22/12/2005 - 5435/27 md.)
Hâkim ve savcılar hakkında ceza soruşturması veya kovuşturmasına başlanmış olması, aynı olaydan dolayı disiplin soruşturmasını gerektirmeyeceği gibi, ilgilinin mahkûm olması veya olmaması ayrıca disiplin cezası verilmesine engel teşkil etmez.
Meslekten çıkarma ve yer değiştirme cezalarını gerektiren eylemler hariç olmak üzere, bu Kanuna göre disiplin soruşturmasını gerektiren eylemlerin işlenmesinden itibaren üç yıl geçmiş ise disiplin soruşturması açılamaz. Disiplin cezasını gerektiren eylemin işlendiği tarihten itibaren beş yıl geçmiş ise disiplin cezası verilemez.
Disiplin cezasını gerektiren eylem, aynı zamanda bir suç teşkil eder ve bu suç için kanunda daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörülmüş olur ve ceza soruşturması veya kovuşturması da açılır ise, ikinci fıkrada belirtilen süre yerine bu süreler uygulanır. Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca kovuşturma sonucunun beklenmesine karar verilenler hakkında ise, mahkeme kararının kesinleşmesinden itibaren iki yıl geçmekle ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
Değişiklik ve Yürürlük Notları
[59] 22/12/2005 tarihli ve 5435 sayılı Kanunun 27 nci maddesiyle bu madde başlığı "Ceza kovuşturması ile disiplin kovuşturmasının bir arada yürütülmesi:" iken metne işlendiği değiştirilmiştir.
Metin, Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi'nde (mevzuat.gov.tr) yayımlanan yürürlükteki metinden aynen alınmıştır. Resmî metin için Mevzuat Bilgi Sistemi'ne bakınız. Metinde bağlantı verilen terimler Hukuk Sözlüğündeki açıklamalara yönlendirir; resmî metin değiştirilmemiştir.
Madde Gerekçesi
Bu bölümde, maddenin kanunlaşma sürecine ait resmî yasama belgesinden (Millî Güvenlik Konseyi, S. Sayısı: 548 – Hâkimler ve Savcılar Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu (1/262)) ilgili kısımlar, yalnız sayfa düzeni sadeleştirilerek metni değiştirilmeden aktarılmıştır. Kanunlaşan 72. madde, tasarının 92. maddesine karşılık gelir; gerekçede geçen madde numaraları tasarı numaralarıdır. Bu bölüm, taranmış resmî belgeden optik karakter tanıma (OCR) ile okunmuş ve sayfa görüntüleriyle satır satır karşılaştırılarak düzeltilmiştir; basılı metindeki dizgi hataları olduğu gibi korunmuştur. Esas olan resmî belgedir. Değişiklik gerekçeleri, değiştirici kanunun resmî gerekçesinden (TBMM sıra sayısı/teklif metni veya Mevzuat Bilgi Sistemi) aynen aktarılmıştır; eşleşme, bu maddedeki resmî değişiklik işareti (tarih–kanun/madde) ve değiştirici kanunun TBMM'de kabul edilen metniyle doğrulanmıştır. Gerekçeler teklif veya tasarı metnine ilişkindir; madde komisyonda veya Genel Kurulda değiştirilmiş olabilir. Madde sonradan değiştirildiği için gerekçe yürürlükteki metinle farklılık gösterebilir (bkz. Değişiklik ve Yürürlük Notları). Uyuşmazlık hâlinde Resmî Gazete'de yayımlanan kanun metni esastır.
Hükümet Tasarısının Gerekçesi (Tasarı m. 92)
35. Ceza ve disiplin kovuşturmaları nitelikleri itibariyle farklıdır. Bu nedenle ilgilinin suçu ve kusuru hakkında ceza mahkemesinde kovuşturmanın mevcudiyeti, disiplin kovuşturmasını geciktiremez. Ayrıca mahkemece cezalandırılmış olup olmaması da disiplin cezası verilmesine engel teşkil etmeyecektir. 92 inci madde bu hususu düzenlemektedir.
Adalet Komisyonu Raporundaki Açıklama
71 inci maddede savunma hakkı, 72 nci maddede disiplin cezası uygulamasının ceza kovuşturmasına bağlı olmadığı hükme bağlanmıştır.
Değişiklik Gerekçesi: 5435 sayılı Kanun m. 27 (22/12/2005)
Madde 27.- Maddeyle, 2802 sayılı Kanunun 72 nci maddesi başlığı ile birlikte değiştirilmiştir.
Bu suretle madde, 4.12.2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile uyumlu hâle getirilmiş, ayrıca maddeye, disiplin cezalarına konu eylemler hakkında, suç ve ceza zamanaşımına dair yeni hükümler eklenmiştir. Bu hükümlerle; meslekten çıkarma ve yer değiştirme cezalarını gerektiren eylemler dışındakiler için disiplin soruşturmasının, eylemin işlendiği tarihten itibaren üç yıl içinde açılabileceği, disiplin cezasının bu cezayı gerektiren eylemin işlendiği tarihten itibaren beş yıl içinde verilebileceği maddenin ikinci fıkrasında hükme bağlanmıştır.
Maddenin üçüncü fıkrasıyla da, disiplin cezasını gerektiren eylemin aynı zamanda bir suç teşkil etmesi ve ceza kovuşturması açılması hâlinde, bu suç için kanunda daha uzun bir zamanaşımı süresinin öngörülmüş olması durumunda bu sürenin uygulanacağı ve disiplin soruşturmasında kovuşturma sonucunun beklenmesine karar verilenler hakkında mahkeme kararının kesinleşmesinden itibaren iki yıl geçmekle ceza zamanaşımının dolacağı öngörülmüştür.
Kaynak: TBMM 22. Dönem, S. Sayısı: 951 – Kanun Tasarısı madde 27 gerekçesi. 22/12/2005 tarihli ve 5435 sayılı Kanun, Cumhurbaşkanınca bir daha görüşülmek üzere geri gönderilen 29/6/2005 tarihli ve 5375 sayılı Kanunun yeniden görüşülmesiyle kabul edilmiştir; gerekçe, 5375 sayılı Kanunun tasarısına ilişkindir.
Madde Künyesi
- Kanun2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu
- MaddeMadde 72
- BölümAltıncı Kısım – Disiplin Cezaları, Görevden Uzaklaştırma › Birinci Bölüm – Disiplin Cezaları
- Kanundaki BaşlıkCeza soruşturması veya kovuşturması ile disiplin soruşturmasının bir arada yürütülmesi ve zamanaşımı
- DurumYürürlükte
- Resmî KaynakMevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Resmî GerekçeBu sayfada (Millî Güvenlik Konseyi S. Sayısı 548, değişiklik gerekçesi)
- Son Kontrol11 Kasım 2026
Kanunda Gezinme
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır. Mevzuat metinleri her ay resmî kaynakla karşılaştırılarak güncellenir; uyuşmazlık hâlinde Resmî Gazete'de yayımlanan metin esastır. Somut olayınız için bir avukata danışınız.