Miras Payı ve Ortaklığın Giderilmesi Hesaplama 2026

Bu Araç Neyi Hesaplar?

Araç iki ayrı soruya cevap verir. Birincisi, bir kişi öldüğünde kimin, hangi oranda yasal mirasçı olduğudur: sağ kalan eş, çocuklar ve torunlar, ana ve baba ile kardeşler, büyük ana ve büyük babalar ile onların çocukları için 4721 sayılı Türk Medenî Kanununun zümre sistemi uygulanır; ölüm tarihi 10 Mayıs 2007 ve sonrasında ise her mirasçının saklı payı ve mirasbırakanın tasarruf edebileceği kısım da gösterilir. İkincisi, miras kalan veya paylı mülkiyete konu bir taşınmazın ortaklığın giderilmesi davası sonunda satılması hâlinde geçerli bir teklifin geçmesi gereken kanuni eşik, katılım teminatı ve satış bedelinden kesintiler düşüldükten sonra her paydaşa düşen tutardır. İki hesap birlikte de kullanılabilir: yasal paylar hesaplanır, ardından aynı paylarla satış bedeli paylaştırılır.

Araçta Hesaplanan Değerler

Sonuç bir ön hesaptır; TMK m.598 kapsamındaki mirasçılık belgesi, satış ilanı, şartname ve satış memurluğu kayıtları esastır. Vasiyetname, miras sözleşmesi, mirasın reddi, mirasçılıktan çıkarma, mirastan yoksunluk, mal rejimi tasfiyesi, tereke borçları ve vergi hesaba dâhil değildir.

Yasal Mirasçılık: Zümre Sistemi

Türk Medenî Kanunu kan hısımlarını üç zümreye ayırır ve bir zümrede tek bir mirasçı bile bulunduğunda sonraki zümre mirasçı olamaz. Sağ kalan eş zümre dışında kalır ve hangi zümreyle birlikte mirasçı olduğuna göre kanunda belirlenen oranı alır. Araç önce birinci zümreyi, o boşsa ikinci, o da boşsa üçüncü zümreyi arar; hiçbir zümrede mirasçı yoksa miras eşe, eş de yoksa Devlete geçer.

Birinci Zümre: Altsoy

Mirasbırakanın birinci derece mirasçıları altsoyudur; çocuklar eşit olarak mirasçıdır. Mirasbırakandan önce ölmüş bir çocuğun yerini, her derecede halefiyet yoluyla kendi altsoyu alır (TMK m.495). Bu nedenle paylar kişi başına değil, kök başına hesaplanır: önce ölen çocuğun payı onun çocukları arasında eşit bölünür, onlardan biri de önce ölmüşse pay kendi çocuklarına geçer. Araç üç kuşağı (çocuk, torun, torun çocuğu) sayı olarak ister; altsoyu bulunmayan ölmüş çocuklar hesaba katılmaz.

İkinci Zümre: Ana ve Baba

Altsoyu bulunmayan mirasbırakanın mirasçıları ana ve babasıdır ve bunlar eşit olarak mirasçıdır. Önce ölmüş ana veya babanın yerini, her derecede halefiyet yoluyla kendi altsoyu, yani mirasbırakanın kardeşleri ve yeğenleri alır. Bir tarafta hiç mirasçı bulunmadığında bütün miras diğer taraftaki mirasçılara kalır (TMK m.496). Ana-baba bir kardeşler hem anne hem baba tarafının altsoyu olduğundan iki taraftan da pay alır; yalnız anne bir veya yalnız baba bir kardeşler ise sadece kendi taraflarında hesaba girer. Araç bu üç kardeş grubunu ayrı ayrı ister ve kardeş önce ölmüşse payını çocuklarına (yeğenlere) dağıtır.

Üçüncü Zümre: Büyük Ana ve Büyük Babalar

Altsoyu, ana ve babası ve onların altsoyu bulunmayan mirasbırakanın mirasçıları büyük ana ve büyük babalarıdır; dördü de eşit olarak mirasçıdır ve önce ölmüş olanların yerini altsoyları alır. Bir taraftaki büyük ana veya büyük babadan biri altsoyu bulunmaksızın önce ölmüşse payı aynı taraftaki mirasçılara, o tarafın ikisi de altsoysuz ölmüşse bütün miras diğer tarafa geçer (TMK m.497). Sağ kalan eş varsa bu zümrede halefiyet büyük ana ve büyük babaların çocuklarıyla, yani amca, hala, dayı ve teyzeyle sınırlıdır; kuzenler mirasçı olmaz. Araç eş girildiğinde bu sınırlamayı kendiliğinden uygular.

Evlâtlık ve Evlilik Dışı Çocuklar

Evlâtlık ve altsoyu, evlât edinene kan hısımı gibi mirasçı olur; evlâtlığın kendi ailesindeki mirasçılığı da devam eder, buna karşılık evlât edinen ve hısımları evlâtlığa mirasçı olmaz (TMK m.500). Evlilik dışında doğup soybağı tanıma veya hâkim hükmüyle kurulmuş olanlar, baba yönünden evlilik içi hısımlar gibi mirasçıdır (TMK m.498). Araçta evlâtlık, çocuk sayısına dâhil edilir.

Sağ Kalan Eşin Payı

Sağ kalan eşin payı, birlikte mirasçı olduğu zümreye göre değişir (TMK m.499). Ölüm tarihinde evlilik kesinleşmiş bir boşanma kararıyla sona ermişse eş mirasçı olmaz; derdest boşanma davasında TMK m.181 değerlendirmesi gerekir. Mal rejiminin tasfiyesinden doğan katılma veya değer artış payı alacağı, miras payından ayrı ve ondan önce hesaplanır; araç bu tasfiyeyi yapmaz.

TMK m.499: Sağ Kalan Eşin Payı

Saklı Pay ve Tasarruf Edilebilir Kısım

Mirasçı olarak altsoyu, ana ve babası veya eşi bulunan mirasbırakan, mirasının saklı paylar dışında kalan kısmında ölüme bağlı tasarrufta bulunabilir; bu mirasçılardan hiçbiri yoksa mirasının tamamında tasarruf edebilir (TMK m.505). Saklı pay oranları yasal miras payına uygulanır: altsoy için yasal payın yarısı, ana ve babadan her biri için dörtte biri; sağ kalan eş için altsoy veya ana ve baba zümresiyle birlikte mirasçı olması hâlinde yasal payın tamamı, diğer hâllerde dörtte üçü (TMK m.506). Kardeşlerin saklı payı 5650 sayılı Kanunla kaldırılmıştır ve büyük ana ve büyük babalar ile onların altsoyunun saklı payı yoktur. Bu oranlar 10 Mayıs 2007 ve sonrasındaki ölümlerde uygulanır; araç daha önceki ölümler için saklı pay göstermez.

TMK m.506 Saklı Pay Oranları

Eş ve iki çocuk örneğinde saklı paylar toplamı 1/4 + 3/16 + 3/16 = 5/8, tasarruf edilebilir kısım 3/8'dir. Saklı payı zedeleyen ölüme bağlı tasarruflara karşı tenkis davası açılabilir; tenkis hesabı, terekenin net değerinin ve sağlararası kazandırmaların belirlenmesini gerektirdiğinden araç kapsamı dışındadır.

Ölüm Tarihine göre Uygulanacak Kanun

Mirasçılık ve mirasın geçişi, mirasbırakanın ölümü tarihinde yürürlükte olan hükümlere göre belirlenir (4722 sayılı Kanun m.17). 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu 1 Ocak 2002'de yürürlüğe girdiğinden araç yalnız bu tarih ve sonrasındaki ölümleri hesaplar. Daha önceki ölümlerde 743 sayılı Türk Kanunu Medenisinin döneme göre değişen hükümleri, özellikle sağ kalan eşin mülkiyet ve intifa seçimi ile evlilik dışı soybağına ilişkin kurallar uygulanır; bu dosyalarda mirasçılık belgesi ve hukuki inceleme gerekir. Ortaklığın giderilmesi davaları çoğu zaman yıllar önce ölen mirasbırakanların taşınmazlarına ilişkin olduğundan ölüm tarihi ilk kontrol edilecek bilgidir.

Mirasçılık Belgesi ve Miras Ortaklığı

Yasal mirasçı olduklarını belirleyenlere, başvurusu üzerine sulh mahkemesince veya noterlikçe mirasçılık sıfatlarını gösteren bir belge verilir; belgenin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir (TMK m.598). Birden çok mirasçı bulunduğunda, mirasın geçmesiyle birlikte paylaşmaya kadar mirasçılar arasında terekedeki bütün hak ve borçları kapsayan bir ortaklık meydana gelir ve mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahip olurlar (TMK m.640). Mirasçılardan her biri, sözleşme veya kanun gereğince ortaklığı sürdürmekle yükümlü olmadıkça her zaman mirasın paylaşılmasını isteyebilir; terekedeki belirli malların aynen, olanak yoksa satış yoluyla paylaştırılmasına karar verilmesi sulh mahkemesinden istenir (TMK m.642). Bir mirasçının istemi üzerine elbirliği mülkiyeti, haklı bir itiraz ileri sürülmezse paylı mülkiyete dönüştürülebilir (TMK m.644).

Ortaklığın Giderilmesi Davası ve Satış

Paylı mülkiyette paydaşlardan her biri, paylı mülkiyeti sürdürme yükümlülüğü bulunmadıkça malın paylaşılmasını isteyebilir (TMK m.698). Paylaşma, malın aynen bölüşülmesi veya pazarlık ya da artırmayla satılarak bedelinin bölüşülmesi biçiminde yapılır; bölme durum ve koşullara uygun görülmezse ve özellikle mal önemli bir değer kaybına uğramadan bölünemiyorsa açık artırmayla satışa hükmolunur. Satışın yalnız paydaşlar arasında artırmayla yapılmasına karar verilmesi bütün paydaşların rızasına bağlıdır (TMK m.699). Taşınır ve taşınmaz mal veya hakkın paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin davalarda görevli mahkeme, değere bakılmaksızın sulh hukuk mahkemesidir (HMK m.4/1-b). Satış, kararın kesinleşmesinden sonra satış memurluğu eliyle ve İcra ve İflâs Kanununun açık artırma hükümlerine göre elektronik satış portalında yapılır.

7589 sayılı Kanunla 31 Temmuz 2026'dan itibaren İİK m.114'e eklenen hükme göre, tüm maliklerin miras yoluyla edindiği ve mirasçılar dışında üçüncü kişilerin mülkiyet hakkının bulunmadığı taşınmazlarda ortaklığın satış suretiyle giderilmesine karar verilmesi hâlinde birinci artırma sadece malik olan mirasçılar arasında yapılır ve bu usul bir defaya mahsus uygulanır. Bu artırmada tekliflerin muhammen kıymetin yüzde yüzünü geçmesi gerekir; asgari bedel teklif edilmezse ikinci artırma herkese açık olarak ve yüzde elli eşiğiyle yapılır. Değişiklik, yürürlükten önce ilanı yapılmış artırmalara uygulanmaz (7589 s.K. geçici m.1).

Kanuni Teklif Eşiği Nasıl Hesaplanır?

Açık artırmada geçerli bir teklifin, muhammen kıymetin yüzde ellisi ile o malla güvence altına alınmış ve satış isteyenin alacağına rüçhanı olan alacakların toplamından hangisi fazla ise bu miktarı ve ayrıca buna ilave olarak paraya çevirme ve paylaştırma masraflarını geçmesi şarttır (İİK m.114 (8), m.115). Sadece malik mirasçılar arasında yapılan birinci artırmada yüzde elli yerine muhammen kıymetin yüzde yüzü esas alınır. Eşiğe eşit teklif yeterli değildir; teklifin eşiği kesin olarak geçmesi gerektiğinden araç en düşük geçerli teklifi eşiğin bir kuruş üzeri olarak gösterir. Artırmaya katılabilmek için muhammen kıymetin yüzde onu oranında teminat yatırılır; ihale bedeli, artırma sonuç tutanağının portalda ilanından itibaren yedi gün içinde ödenir (İİK m.114 (2) ve (11)).

Kanuni Teklif Eşiği Örneği

İhale bedelini süresinde yatırmayan alıcının teminatı iade edilmez; ortaklığın giderilmesinde bu teminat satış masrafları düşüldükten sonra paydaşlara payları oranında ödenir, bedeli yatırmayan bir paydaşsa teminatın tamamı diğer paydaşlara gider ve ayrıca teklif edilen bedelin yüzde beşi oranında idari para cezası uygulanır (İİK m.114 (9), 7589 s.K.). Asgari bedel teklif edilmez veya bedel yatırılmazsa ikinci artırma birinci artırmadaki şartlarla yapılır (m.114 (10)).

Satış Bedelinin Paylaştırılması ve Kesintiler

Satış bedeli paydaşlara dağıtılmadan önce satışa bağlı kesintiler düşülür. Bir taşınmazın hissedarlar arasında satış suretiyle şuyuun izalesine dair hükümlerde karar ve ilam harcı, satış bedeli üzerinden binde 11,38 oranında alınır; aynen taksimde ise taksim edilen değer üzerinden binde 4,55 uygulanır (Harçlar Kanunu (1) sayılı tarife). Belediye sınırları içinde yapılan satışlarda tellâllık harcı satışın gayri safi tutarı üzerinden yüzde 2, yüz lirayı aşan kısım için yüzde 1'dir (2464 s.K. m.67–70). İlan, kıymet takdiri ve satış memurluğu giderleri belgeleriyle düşülür. Katma değer vergisi ve damga vergisi ise ihale alıcısı tarafından tescil öncesinde ayrıca ödenir ve paydaş dağılımından düşülmez (İİK m.114 son fıkra).

Kalan tutar, mirasçılık belgesindeki veya tapudaki paylar oranında dağıtılır; araç kuruş farklarını en büyük kalan yöntemiyle giderir. Belirli bir paydaşın payı üzerindeki haciz veya ipotek yalnız o paydaşın satırından düşülür. İhaleyi paydaşlardan biri alırsa ihale bedelinin tamamını satış memurluğuna yatırır; kendi payı dağıtımda geri döner, dolayısıyla gerçek ekonomik yükü ihale bedeli ile dağıtımdan dönen payın farkıdır. Bedelin kendi payına düşen kısmıyla mahsup edilip edilmeyeceği satış memurluğunun uygulamasına ve dosyadaki alacaklara bağlıdır.

Örnek Hesaplar

Eş ve iki çocuk. 10 Mart 2024'te ölen mirasbırakanın sağ kalan eşi ve iki çocuğu vardır. Eş mirasın 1/4'ünü, çocuklardan her biri 3/8'ini alır. Saklı paylar eş için 1/4, her çocuk için 3/16; tasarruf edilebilir kısım 3/8'dir. 1.000.000 TL değerindeki terekede eşe 250.000 TL, her çocuğa 375.000 TL düşer.

Önce ölmüş çocuk ve torunlar. Aynı mirasbırakanın çocuklarından biri kendisinden önce ölmüş ve geride iki çocuk bırakmışsa ölen çocuğun 3/8'lik payı torunlar arasında eşit bölünür: sağ çocuk 3/8, iki torunun her biri 3/16, eş 1/4 alır.

Ana ve baba zümresi. Altsoyu ve eşi bulunmayan mirasbırakanın annesi sağ, babası önce ölmüştür; iki tam kardeşi ve bir baba bir kardeşi vardır. Anne mirasın yarısını alır; babanın yarısı onun altsoyu olan üç kardeş arasında eşit bölünür ve her kardeşe 1/6 düşer.

Mirasçılar arasında birinci artırma. Muhammen kıymeti 1.000.000 TL olan miras taşınmazı için 10 Eylül 2026'da ilan edilen ve yalnız malik mirasçılar arasında yapılan birinci artırmada oran yüzde yüzdür; 25.000 TL paraya çevirme ve paylaştırma gideriyle eşik 1.025.000 TL, en düşük geçerli teklif 1.025.000,01 TL olur. Taşınmaz 1.100.000 TL'ye satılırsa 12.518 TL karar ve ilam harcı ile 11.001 TL tellâllık harcı düşüldükten sonra kalan 1.076.481 TL, eş ve iki çocuk örneğindeki paylarla dağıtılır: eşe 269.120,25 TL, çocuklara 403.680,38 TL ve 403.680,37 TL. Taşınmazı çocuklardan biri almışsa 1.100.000 TL yatırır, 403.680,38 TL kendisine döner; net yükü 696.319,62 TL'dir.

Sık Yapılan Hatalar

• Kişi başına paylaşmak: Önce ölmüş çocuğun torunları kendi başlarına değil, ölen çocuğun payını bölüşerek mirasçı olur; paylar kök başına hesaplanır.
• Eşi zümre içine koymak: Sağ kalan eş üç zümrenin dışında ayrı bir mirasçıdır; payı, birlikte mirasçı olduğu zümreye göre 1/4, 1/2 veya 3/4'tür.
• Tam kardeşi tek tarafta saymak: Ana-baba bir kardeş hem annenin hem babanın altsoyudur; ana ve babanın ikisi de önce ölmüşse iki taraftan da pay alır.
• Kuzenleri eşle birlikte mirasçı saymak: Sağ kalan eş varsa üçüncü zümrede halefiyet büyük ana ve büyük babaların çocuklarında durur (TMK m.497/son).
• Eski ölümlere yeni kanunu uygulamak: 1 Ocak 2002 öncesi ölümlerde 743 sayılı Kanun uygulanır; sağ kalan eşin payı farklıdır.
• Eşiği eşit teklifle geçtiğini sanmak: Teklif kanuni eşiğe eşit olamaz, onu geçmelidir; giderler eşiğe ayrıca eklenir.
• Kesintileri unutmak: Satış bedeli brüt dağıtılmaz; harç, tellâllık harcı ve belgeli giderler düşüldükten sonra kalan tutar paylaştırılır.

Kapsam ve Sınırlar

• Araç, 1 Ocak 2002 ve sonrasındaki ölümlerde 4721 sayılı Kanuna göre yasal miras paylarını hesaplar; altsoyda üç kuşak, kardeşlerde yeğen düzeyi, büyük ana ve büyük babalarda kuzen düzeyi modellenir. Daha derin halefiyet zincirleri için mirasçılık belgesi esastır.
• Vasiyetname, miras sözleşmesi, atanmış mirasçı, mirasın reddi ve hükmen ret, mirasçılıktan çıkarma, mirastan yoksunluk, mirastan feragat, gaiplik, cenin, birlikte ölüm karinesi ve yabancılık unsuru hesaba dâhil değildir; bu durumlarda sonuç geçersiz olabilir.
• Saklı pay yalnız 10 Mayıs 2007 ve sonrasındaki ölümler için gösterilir; tenkis hesabı yapılmaz.
• Kanuni teklif eşiği, girilen muhammen kıymet, rüçhanlı alacak ve gider tutarlarına göre hesaplanır; satış ilanı ve şartnamedeki değerler esastır.
• Harç ve tellâllık harcı oranları yürürlükteki tarifeye göredir; satış memurluğunun uyguladığı fiilî kesintiler dosyaya göre değişebilir. KDV ve damga vergisi hesaplanmaz.
• Sonuçlar hukuki danışmanlık yerine geçmez; somut dosyada miras hukuku alanında avukat desteği alınması önerilir.

Sık Sorulan Sorular

Miras Payı Nasıl Hesaplanır?

Önce mirasçıların hangi zümrede bulunduğu belirlenir: altsoy varsa yalnız altsoy ve eş; altsoy yoksa ana ve baba ile onların altsoyu; onlar da yoksa büyük ana ve büyük babalar ile altsoyları mirasçıdır. Sağ kalan eş zümreye göre 1/4, 1/2 veya 3/4 alır, kalan kısım zümre içinde kök başına eşit bölünür. Önce ölmüş bir mirasçının payı kendi altsoyuna geçer.

Sağ Kalan Eşin Miras Payı Ne Kadardır?

Eş, altsoyla birlikte mirasçı olursa mirasın dörtte birini, ana ve baba zümresiyle birlikte yarısını, büyük ana ve büyük babalar ile onların çocuklarıyla birlikte dörtte üçünü alır; bunlar da yoksa mirasın tamamı eşe kalır (TMK m.499).

Saklı Pay Nedir ve Oranı Nedir?

Saklı pay, mirasbırakanın ölüme bağlı tasarrufla ortadan kaldıramayacağı asgari miras payıdır. Altsoy için yasal payın yarısı, ana ve babadan her biri için dörtte biri; sağ kalan eş için altsoy veya ana ve baba zümresiyle birlikte mirasçı olması hâlinde yasal payın tamamı, diğer hâllerde dörtte üçüdür (TMK m.506). Kardeşlerin saklı payı bulunmamaktadır.

Önce Ölen Çocuğun Payı Kime Kalır?

Mirasbırakandan önce ölmüş çocuğun yerini her derecede halefiyet yoluyla kendi altsoyu alır (TMK m.495). Ölen çocuğun payı torunlar arasında eşit bölünür; torunlardan biri de önce ölmüşse payı kendi çocuklarına geçer.

Ortaklığın Giderilmesi Davasında Satış Bedeli Nasıl Paylaştırılır?

Satış bedelinden karar ve ilam harcı (satış bedelinin binde 11,38'i), tellâllık harcı ve belgeli satış giderleri düşülür; kalan tutar mirasçılık belgesindeki veya tapudaki paylar oranında paydaşlara ödenir. Bir paydaşın payı üzerindeki haciz veya ipotek yalnız o paydaşın payından düşülür. KDV ve damga vergisi ihale alıcısı tarafından ayrıca ödenir.

Ortaklığın Giderilmesi Satışında Asgari Teklif Ne Kadar Olmalıdır?

Teklif, muhammen kıymetin yüzde ellisi ile rüçhanlı alacaklar toplamından fazla olanı ve ayrıca paraya çevirme ve paylaştırma masraflarını geçmelidir (İİK m.114 ve m.115). 31 Temmuz 2026 ve sonrasında ilan edilen artırmalarda, tüm malikler mirasçıysa ve üçüncü kişi malik yoksa birinci artırma yalnız mirasçılar arasında yapılır ve teklifin muhammen kıymetin yüzde yüzünü geçmesi gerekir.

Mirasçı Taşınmazı İhalede Alırsa Bedelin Tamamını Öder mi?

İhaleyi alan paydaş ihale bedelinin tamamını süresinde satış memurluğuna yatırır; kendi payına düşen tutar dağıtımda kendisine geri döner. Gerçek yükü ihale bedeli ile dağıtımdan dönen payın farkıdır; mahsup uygulaması satış memurluğunun takdirine ve dosyadaki alacaklara bağlıdır.

Ortaklığın Giderilmesi Davası Hangi Mahkemede Açılır?

Taşınır ve taşınmaz mal veya hakkın paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin davalar, dava konusunun değerine bakılmaksızın sulh hukuk mahkemesinde görülür (HMK m.4/1-b). Taşınmaz için yetkili mahkeme taşınmazın bulunduğu yer mahkemesidir.

İlgili Araçlar

• Yargı Harcı Hesaplama
• Avukatlık Ücreti Hesaplama (AAÜT)
• Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizi Hesaplama
• Ödeme Emri Süreleri Hesaplama
• Araç Değer Kaybı Hesaplama
• Tarih ve Süre Hesaplama

İlgili Rehberler

• Aile ve Boşanma Hukuku Rehberi
• Ankara Hukuk Rehberi
• Hukuk Sözlüğü
• Hukuki Hesaplama Araçları

Avukat Desteği

• Ankara Miras Hukuku: Tereke ve Miras Davaları
• Ortaklığın Giderilmesi Davası: Satış ve Masraflar
• Tereke Tespiti ve Miras Malvarlığını Bulma

Dayanak Mevzuat

Paylar, oranlar ve süreler aşağıdaki kanunların yürürlükteki metinlerinden alınmıştır.

• 4721 Sayılı Türk Medenî Kanunu
• 4722 Sayılı Türk Medenî Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun
• 2004 Sayılı İcra ve İflâs Kanunu
• 7589 Sayılı Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
• 492 Sayılı Harçlar Kanunu
• 2464 Sayılı Belediye Gelirleri Kanunu

Bu araç ve açıklamaları Av. Mete ŞAHİN tarafından hazırlanmıştır; dayanak mevzuat ve tarifeler en son 16 Eylül 2026 tarihinde gözden geçirilmiştir.