Aile ve Kişiler Hukuku: A Harfiyle Başlayan Terimler

Aile ve Kişiler Hukuku: A Harfiyle Başlayan Terimler

A

• Aile ve Kişiler Hukuku

  Adın Değiştirilmesi

  Kişinin adının, haklı sebeplere dayanılarak hâkimden istenmesi üzerine mahkeme kararıyla değiştirilmesidir. Karar nüfus siciline kaydedilir; ad değişmekle kişisel durum değişmez. Adın değiştirilmesinden zarar gören kimse, bunu öğrendiği günden başlayarak bir yıl içinde değiştirme kararının kaldırılmasını dava edebilir. Tescil sırasında yapılan maddi hataların nüfus müdürlüğünce düzeltilmesi bu kurumdan ayrıdır.

  İlgili mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 27 · 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu, m. 35

• Aile ve Kişiler Hukuku

  Adın Korunması

  Kişinin adı üzerindeki hakkının hukuken korunmasıdır. Adının kullanılması çekişmeli olan kişi hakkının tespitini dava edebilir; adı haksız kullanılan kişi bu kullanıma son verilmesini, kullanan kusurluysa maddi zararının giderilmesini ve haksızlığın niteliği gerektiriyorsa manevi tazminat ödenmesini isteyebilir. Adın haklı sebeple mahkeme kararıyla değiştirilmesi ayrı bir kurumdur.

  İlgili mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 26

• Aile ve Kişiler Hukuku

  Aile Konutu

  Ailenin ortak yaşamını sürdürmek üzere kullandığı konuttur. Eşlerden biri, diğerinin açık rızası olmadıkça aile konutuna ilişkin kira sözleşmesini feshedemez, konutu devredemez veya üzerindeki hakları sınırlayamaz; rızayı sağlayamayan veya haklı sebep olmaksızın kendisine rıza verilmeyen eş hâkimin müdahalesini isteyebilir. Malik olmayan eş tapu kütüğüne aile konutu şerhi verilmesini isteyebilir; konut kiralanmışsa sözleşmenin tarafı olmayan eş, kiralayana bildirimle sözleşmenin tarafı olur.

  İlgili mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 194

  İlgili rehber ve araçlar: Aile ve boşanma rehberi

• Aile ve Kişiler Hukuku

  Aile Konutu Şerhi

  Aile konutu olarak özgülenen taşınmazın maliki olmayan eşin istemiyle, taşınmazın aile konutu olduğunun tapu kütüğüne şerh verilmesidir. Şerh tapu müdürlüğünden istenir; 6284 sayılı Kanun kapsamında korunan kişinin talebi üzerine hâkim tarafından da konulabilir. Malik eşin, diğer eşin açık rızası olmadan aile konutunu devredememesi veya üzerindeki hakları sınırlayamaması şerhe bağlı olmayıp doğrudan kanundan doğar; şerh bu niteliği tapu kaydında gösterir.

  İlgili mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 194 · 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun, m. 4

• Aile ve Kişiler Hukuku

  Aile Mahkemesi

  Türk Medeni Kanununun İkinci Kitabı (vesayete ilişkin Üçüncü Kısım hariç) ile 4722 sayılı Kanuna göre aile hukukundan doğan dava ve işlere ve aile hukukuna ilişkin yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizine bakan, tek hâkimli ve asliye derecesindeki özel mahkemedir. Boşanma, nafaka, velayet, mal rejimi ve 6284 sayılı Kanun kapsamındaki tedbirler görev alanındadır; vesayet işleri ise vesayet makamı olan sulh hukuk mahkemesi ile denetim makamı olan asliye hukuk mahkemesince yürütülür. Aile mahkemesi kurulamayan yerlerde bu dava ve işlere, bu amaçla belirlenen asliye hukuk mahkemesi bakar.

  İlgili mevzuat: 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun, m. 2 ve 4 · 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun, m. 2 · 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 397

• Aile ve Kişiler Hukuku

  Akıl Hastalığı Nedeniyle Boşanma

  Eşlerden birinin akıl hastası olması ve bu yüzden ortak hayatın diğer eş için çekilmez hâle gelmesi durumunda, hastalığın geçmesine olanak bulunmadığının resmî sağlık kurulu raporuyla tespit edilmesi koşuluyla diğer eşin dayanabildiği özel boşanma sebebidir. Bir tanı konulması tek başına boşanma kararı verilmesi için yeterli değildir; iyileşme olanağı bulunan bir hastalık bu sebebe dayanak oluşturmaz.

  İlgili mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 165

• Aile ve Kişiler Hukuku

  Ana Rahmindeki Çocuk (Cenin)

  Ana rahmine düşmüş, ancak henüz doğmamış çocuktur. Cenin, sağ doğmak koşuluyla ana rahmine düştüğü andan başlayarak hak ehliyetine sahip olur; kişilik ise çocuğun sağ olarak tamamıyla doğduğu anda başlar. Bu nedenle cenin sağ doğmak koşuluyla mirasçı olabilir; ölü doğan çocuk mirasçı olamaz.

  İlgili mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 28 ve 582

• Aile ve Kişiler Hukuku

  Anlaşmalı Boşanma

  Evlilik en az bir yıl sürmüşse eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin diğerinin açtığı davayı kabul etmesi üzerine evlilik birliğinin temelinden sarsılmış sayıldığı boşanma yoludur. Boşanma kararı için hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulması gerekir; hâkim bu düzenlemede değişiklik yapabilir ve değişikliklerin taraflarca da kabulü hâlinde boşanmaya karar verilir. Taraflarca imzalanan protokol tek başına boşanma sonucunu doğurmaz.

  İlgili mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 166/3 ve 184

  İlgili rehber ve araçlar: Aile ve boşanma rehberi

• Aile ve Kişiler Hukuku

  Artık Değer

  Mal rejiminin tasfiyesinde, kanuni ekleme ve denkleştirmeler gözetilerek edinilmiş mallardan ilgili borçların çıkarılmasıyla bulunan değerdir. Katılma alacağının hesaplanmasında kullanılır. Eşin bütün malvarlığının toplamıyla veya bir taşınmazın tek başına satış bedeliyle aynı değildir.

  İlgili mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 229–231 ve 236

• Aile ve Kişiler Hukuku

  Askıda Hükümsüzlük

  Bir hukuki işlemin, kanunun aradığı izin veya onay henüz verilmediği için geçerli mi geçersiz mi olacağının belli olmadığı ara durumdur. Örneğin ayırt etme gücüne sahip küçük veya kısıtlının kendisini borç altına sokan işlemi, yasal temsilcinin önceden izni yoksa onun onayına kadar askıdadır; karşılıksız kazanmalar ile kişiye sıkı sıkıya bağlı hakların kullanılması için rıza gerekmez. İşlem, diğer tarafın belirlediği veya onun başvurusu üzerine hâkimin belirleyeceği uygun süre içinde onanmazsa diğer taraf işlemle bağlı olmaktan kurtulur.

  İlgili mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 16 ve 451

• Aile ve Kişiler Hukuku

  Ayırt Etme Gücü

  Kişinin akla uygun biçimde davranabilme yeteneğidir; yaşının küçüklüğü, akıl hastalığı, akıl zayıflığı, sarhoşluk veya bunlara benzer bir sebeple bu yetenekten yoksun olmayan herkes ayırt etme gücüne sahip sayılır. Ayırt etme gücü bulunmayan kimsenin fiilleri, kanunda gösterilen ayrık durumlar dışında hukuki sonuç doğurmaz. Ayırt etme gücüne sahip küçükler ve kısıtlılar, yasal temsilcilerinin rızası olmadan kendi işlemleriyle borç altına giremez, ancak haksız fiillerinden sorumludur.

  İlgili mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 13–16

• Aile ve Kişiler Hukuku

  Ayrılık Kararı

  Evliliği sona erdirmeden eşlerin belirli bir süre ayrı yaşamasına ilişkin mahkeme kararıdır. Boşanma sebebi ispatlandığında hâkim boşanmaya veya ayrılığa karar verebilir; dava yalnız ayrılığa ilişkinse boşanmaya karar verilemez, boşanma davasında ise ayrılığa ancak ortak hayatın yeniden kurulması olasılığı varsa hükmedilir. Ayrılık bir yıldan üç yıla kadar verilebilir ve süre kararın kesinleşmesiyle işler; süre bitince ayrılık kendiliğinden sona erer, ortak hayat yeniden kurulmamışsa eşlerden her biri boşanma davası açabilir.

  İlgili mevzuat: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 170–172

Hukuk sözlüğü ana sayfası · Sonraki harf: B

Kaynaklar ve Güncellik

Son kaynak kontrolü: 26 Eylül 2026. Tanımlar, 16/7/2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunla yapılanlar dâhil yürürlükteki değişiklikler gözetilerek Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki güncel metinlerle karşılaştırılmıştır. Tanımlar genel bilgi verir; terim sayfalarındaki kanun bağlantıları resmî mevzuat metinlerine yönelir, akademik görüşler Doktrin başlığıyla ayrılır. İşlem yapılacak tarihte yürürlük, geçiş hükümleri ve olayın özellikleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Kaynak ve Güncelleme Politikası · İletişim · Hukuki Hesaplama Araçları · Av. Mete ŞAHİN — 2026 Yargıda Parasal Sınırlar