Ceza ve İnfaz: H Harfiyle Başlayan Terimler
Terim listesine geç (9 terim) ↓
1.000 hukuk terimini kısa açıklamaları, kanuni dayanakları ve ilgili kaynaklarıyla inceleyebilirsiniz. Terim adını veya günlük dildeki karşılığını arayabilir, listeyi hukuk alanına göre daraltabilir, aşağıdaki A–Z çubuğundan ilk harfe göre gezinebilirsiniz. Her sayfada en fazla 50 terim gösterilir.
Hazırlayan: Av. Mete ŞAHİN · Yenimahalle, Ankara · Kaynak kontrolü: 26 Eylül 2026.
Ceza ve İnfaz: H Harfiyle Başlayan Terimler
Sayfa 1 / 1 · 1–9 / 9 terim
H
Ceza ve İnfaz
Hakaret
Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat edilmesi ya da sövülmesi suretiyle onur, şeref ve saygınlığına saldırılmasıdır; cezası üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Mağdurun yokluğunda işlenen hakaretin cezalandırılması için fiilin en az üç kişiyle ihtilat edilerek işlenmesi gerekir; mağduru muhatap alan sesli, yazılı veya görüntülü iletiyle işlenmesi hâlinde de aynı cezaya hükmolunur. Kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hâller dışında soruşturma şikâyete bağlıdır ve hakaretin alenen işlenmesi cezayı artırır.
İlgili mevzuat: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 125 ve 131
Ceza ve İnfaz
Hakkın Kullanılması ve İlgilinin Rızası
Hakkını kullanan kimseye ceza verilmemesi ve kişinin üzerinde mutlak surette tasarruf edebileceği bir hakkına ilişkin açıkladığı rıza çerçevesinde işlenen fiilden dolayı kimsenin cezalandırılmamasıdır. Her iki hâl de hukuka uygunluk nedenidir. Sınırın aşılması hâlinde ayrı hükümler uygulanır.
İlgili mevzuat: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 26
Ceza ve İnfaz
Haksız Tahrik
Haksız bir fiilin doğurduğu öfke veya yoğun üzüntünün etkisiyle suç işlenmesi hâlinde cezada indirim yapılmasını sağlayan kurumdur. Haksız fiil ile suçun işlenmesi arasındaki etki ilişkisi incelenir. Her tartışma veya kişinin kendisini öfkeli hissetmesi indirim için yeterli değildir.
İlgili mevzuat: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 29
Ceza ve İnfaz
Hapis Cezası
Hükümlünün özgürlüğünün kısıtlanmasına dayanan ve ağırlaştırılmış müebbet, müebbet ve süreli hapis olmak üzere üç türü bulunan cezadır. Ağırlaştırılmış müebbet ve müebbet hapis hükümlünün hayatı boyunca sürer; ağırlaştırılmış müebbet hapis sıkı güvenlik rejimine göre çektirilir. Süreli hapis cezası kanunda aksi belirtilmedikçe bir aydan az, yirmi yıldan fazla olamaz; bir yıl veya daha az süreli hapis cezası kısa süreli hapis cezasıdır.
İlgili mevzuat: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 46–49
Ceza ve İnfaz
Hırsızlık
Zilyedinin rızası olmadan başkasına ait taşınır bir malın, kendisine veya başkasına yarar sağlamak amacıyla bulunduğu yerden alınmasıdır ve cezası bir yıldan üç yıla kadar hapistir. Kamu kurumlarında veya ibadethanelerde bulunan ya da kamu hizmetine tahsis edilen eşya hakkında işlenmesi gibi hâllerde üç yıldan yedi yıla; bina içinde veya kilitle korunan eşya hakkında, bilişim sistemleri kullanılarak ya da elde taşınan eşyanın çekip alınmasıyla işlenmesi gibi hâllerde beş yıldan on yıla kadar hapis cezası verilir. Zararın giderilmesi hâlinde etkin pişmanlık hükümleri uygulanabilir.
İlgili mevzuat: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 141–142 ve 168
Ceza ve İnfaz
Hukuka Uygunluk Sebepleri
Kanuni tanıma uyan bir fiili hukuka uygun hâle getirerek faile ceza verilmesini engelleyen sebeplerdir. Türk Ceza Kanunu; kanunun hükmünü yerine getirme, yetkili merciden verilen ve yerine getirilmesi görev gereği zorunlu olan emri uygulama, meşru savunma, hakkın kullanılması ve kişinin üzerinde mutlak surette tasarruf edebileceği bir hakkına ilişkin açıkladığı rıza hâllerinde faile ceza verilmeyeceğini düzenler. Konusu suç teşkil eden emir hiçbir surette yerine getirilemez; sınırın kast olmaksızın aşılması hâlinde fiil taksirle de cezalandırılıyorsa taksirli suçun cezası indirilerek uygulanır.
İlgili mevzuat: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 24–27
Ceza ve İnfaz
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması
Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezasına ilişkin hükmün açıklanmayarak müsadere dışında sanık hakkında hukuki sonuç doğurmamasıdır. Sanığın önceden kasıtlı suçtan mahkûm olmaması, yeniden suç işlemeyeceği kanaati ve zararın tamamen ya da denetim süresince aylık taksitlerle giderilmesi gerekir; adli süreçteki çocuklarda zarar azsa bu şart aranmayabilir. Denetim süresi beş yıl, çocuklar için üç yıldır; süre kasten suç işlenmeden ve yükümlülüklere uyularak geçerse dava düşer, aksi hâlde hüküm açıklanır. Karara karşı CMK m. 272/3 saklı kalmak üzere istinafa gidilebilir; işkence, eziyet ve kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği kötü muamele suçlarında uygulanmaz.
İlgili mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 231 · 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu, m. 23
Ceza ve İnfaz
Hükümlü
Hakkındaki mahkûmiyet hükmü kesinleşmiş kişinin infaz hukukundaki sıfatıdır. Hapis cezası bulunması her durumda kişinin o anda kapalı cezaevinde olduğu anlamına gelmez. Tutuklu ve sanık sıfatlarıyla karıştırılmamalıdır.
İlgili mevzuat: 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun, m. 4–5
Ceza ve İnfaz
Hükümlü İzinleri
Hükümlüye infaz sırasında belirli koşullarla ceza infaz kurumundan geçici olarak ayrılma imkânı veren izinlerdir. Hükümlülük süresinin onda birini iyi hâlle geçiren hükümlüye; ana, baba, eş, kardeş veya çocuğunun ölümü ya da bunların ağır hastalığı veya afetten zarar görmesi hâlinde yol hariç on güne kadar mazeret izni verilebilir. Açık ceza infaz kurumlarında bulunanlara ve açığa ayrılmaya hak kazananlara da aile bağlarını sürdürmeleri amacıyla üç ayda bir, yol hariç yedi güne kadar özel izin verilebilir.
İlgili mevzuat: 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun, m. 94–95
Sayfa 1 / 1 · 1–9 / 9 terim
Önceki harf: G · Hukuk sözlüğü ana sayfası · Sonraki harf: I
Kaynaklar ve Güncellik
Son kaynak kontrolü: 26 Eylül 2026. Tanımlar, 16/7/2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunla yapılanlar dâhil yürürlükteki değişiklikler gözetilerek Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki güncel metinlerle karşılaştırılmıştır. Tanımlar genel bilgi verir; terim sayfalarındaki kanun bağlantıları resmî mevzuat metinlerine yönelir, akademik görüşler Doktrin başlığıyla ayrılır. İşlem yapılacak tarihte yürürlük, geçiş hükümleri ve olayın özellikleri ayrıca değerlendirilmelidir.
Kaynak ve Güncelleme Politikası · İletişim · Hukuki Hesaplama Araçları · Av. Mete ŞAHİN — 2026 Yargıda Parasal Sınırlar