Ceza ve İnfaz: İ Harfiyle Başlayan Terimler

Ceza ve İnfaz: İ Harfiyle Başlayan Terimler

İ

• Ceza ve İnfaz

  İddianame

  Cumhuriyet savcısının yeterli suç şüphesi oluşturan deliller üzerine, isnadı ve delilleri mahkemeye sunduğu belgedir. İddianamenin düzenlenmesi ile mahkemece kabul edilmesi ayrı işlemlerdir. Kamu davası kabul ile açılır; belge tek başına mahkûmiyet anlamına gelmez.

  İlgili mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 170 ve 175

• Ceza ve İnfaz

  İddianamenin İadesi

  İddianamenin iadesi, mahkemenin iddianame ve soruşturma evrakının verildiği tarihten itibaren on beş gün içinde, kanunda sayılan eksiklik veya hataları belirterek iddianameyi Cumhuriyet Başsavcılığına geri göndermesidir. İade sebepleri arasında iddianamenin kanuni içeriğe aykırılığı, sübuta doğrudan etkili delilin toplanmaması, önödeme, uzlaştırma veya seri muhakemenin uygulanmaması ile 7593 sayılı Kanunla eklenen, on beş yaşını doldurmamış çocuk hakkında sosyal inceleme yaptırılmaması bulunur. Suçun hukuki nitelendirilmesi iade sebebi olamaz; süresinde iade edilmeyen iddianame kabul edilmiş sayılır ve iade kararına Cumhuriyet savcısı itiraz edebilir.

  İlgili mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 174

• Ceza ve İnfaz

  İfade Alma

  Şüphelinin soruşturma konusu suç hakkında kolluk veya Cumhuriyet savcısı tarafından dinlenmesidir. Suçlamanın bildirilmesi, müdafi yardımı ve susma hakkı gibi güvencelere uyulur. Hâkim veya mahkeme önündeki sorgudan ayrılır.

  İlgili mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 2/1-g ve 147–148

• Ceza ve İnfaz

  İftira

  İftira, işlemediğini bildiği hâlde bir kimse hakkında soruşturma ve kovuşturma başlatılmasını veya idari yaptırım uygulanmasını sağlamak için yetkili makamlara ihbar ya da şikâyette bulunarak veya basın ve yayın yoluyla ona hukuka aykırı bir fiil isnat etmektir. Cezası bir yıldan dört yıla kadar hapistir; maddi eser ve delil uydurulursa yarı oranında artırılır. Beraat eden veya hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilen mağdura gözaltı ve tutuklama dışında koruma tedbiri uygulanmışsa ceza yarı oranında artırılır; gözaltı veya tutuklamada fail ayrıca dolaylı fail olarak sorumludur. Mağdurun müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapse mahkûmiyetinde ceza yirmi ila otuz yıldır; dava zamanaşımı, mağdurun fiili işlemediğinin sabit olduğu tarihte başlar.

  İlgili mevzuat: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 267

• Ceza ve İnfaz

  İletişimin Denetlenmesi

  İletişimin denetlenmesi, soruşturma ve kovuşturmada şüpheli veya sanığın telekomünikasyon yoluyla iletişiminin tespiti, dinlenmesi, kayda alınması ve sinyal bilgilerinin değerlendirilmesine ilişkin koruma tedbirleridir. Dinleme, kayda alma ve sinyal değerlendirmesi yalnızca kanunda sayılan suçlarda, somut delillere dayanan kuvvetli şüphe bulunması ve başka suretle delil elde edilememesi hâlinde uygulanabilir. Karar hâkim, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı tarafından verilir; savcının kararı hâkim onayına sunulur, yirmi dört saat içinde onaylanmazsa tedbire son verilir ve kayıtlar yok edilir.

  İlgili mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 135–138

• Ceza ve İnfaz

  İnfaz Hâkimliği

  İnfaz hâkimliği, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlem ve faaliyetlere, disiplin cezalarına ve Cumhuriyet savcısının infaza ilişkin kararlarına karşı yapılan şikâyetleri inceleyen, ayrıca kanunla verilen infaz kararlarını alan yargı merciidir. Şikâyet, işlemin öğrenilmesinden itibaren on beş gün, her hâlde yapılmasından itibaren otuz gün içinde yapılır ve infaz hâkimi dosya üzerinden bir hafta içinde karar verir. Karara karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde ağır ceza mahkemesine itiraz edilebilir.

  İlgili mevzuat: 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu, m. 4–6

• Ceza ve İnfaz

  İnfazda İyi Hâl

  Hükümlünün kurallara uyumu, yükümlülükleri, iyileştirme süreci ve yeniden suç işleme riski gibi ölçütlerle yapılan infaz değerlendirmesidir. Bazı infaz olanaklarından yararlanılmasında önem taşır. Sadece disiplin cezası bulunmamasına veya hükümlünün beyanına indirgenemez.

  İlgili mevzuat: 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun, m. 89

• Ceza ve İnfaz

  İnfazın Ertelenmesi

  İnfazın ertelenmesi, kesinleşmiş hapis cezasının infazının kanunda sayılan sebeplerle geçici olarak geri bırakılması veya infaza ara verilmesidir. Akıl hastalığı, infazın hayatı için kesin tehlike oluşturduğu hastalık, kurum koşullarında yaşamı yalnız sürdürmeyi engelleyen ağır hastalık veya engellilik, gebelik ve doğum, kadın hükümlünün ağır hasta veya bakıma muhtaç engelli çocuğu ile hükümlünün istemi başlıca sebeplerdir ve bu kararları Cumhuriyet başsavcılığı verir. Birlikte işlenen suçlarda, kanun yolunda verilen lehe kararın hükümlüye de uygulanabileceği hâllerde hükmü veren mahkemeden de erteleme veya durdurma istenebilir; erteleme cezayı ortadan kaldırmaz.

  İlgili mevzuat: 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun, m. 16, 16/A, 17 ve 17/A

• Ceza ve İnfaz

  İrtikap

  İrtikap, kamu görevlisinin görevinin sağladığı nüfuzu kötüye kullanarak bir kimseyi kendisine veya başkasına yarar sağlamaya ya da bu yolda vaatte bulunmaya icbar etmesi veya görevinin sağladığı güveni kötüye kullanarak hileli davranışlarla buna ikna etmesidir. İcbar beş yıldan on yıla, ikna üç yıldan beş yıla, ikna suretiyle irtikabın kişinin hatasından yararlanılarak işlenmesi bir yıldan üç yıla kadar hapis gerektirir. Kamu görevlisinin haksız tutum ve davranışları karşısında haklı işinin gereği gibi veya zamanında görülmeyeceği endişesiyle kendini mecbur hisseden kişinin menfaat sağlaması da icbar sayılır.

  İlgili mevzuat: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 250

• Ceza ve İnfaz

  İştirak (Suça)

  Birden çok kişinin bir suçun işlenmesine katılmasıdır. Kanun, failliğin yanında azmettirme ve yardım etme biçimlerini ayrı ayrı düzenler ve cezaî sonuçlarını farklılaştırır. Yardım edenin cezası kural olarak indirilir.

  İlgili mevzuat: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 37–41

• Ceza ve İnfaz

  İtiraz (Ceza Muhakemesi)

  Hâkim kararlarına ve kanunun gösterdiği hâllerde mahkeme kararlarına karşı başvurulan kanun yoludur. Kanunda ayrıca süre öngörülmemişse itiraz, kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde kararı veren mercie dilekçe verilerek veya zabıt kâtibine beyanda bulunularak yapılır. Kararı veren merci itirazı yerinde görürse kararını düzeltir, görmezse en çok üç gün içinde inceleme merciine gönderir; merciin itiraz üzerine verdiği karar kural olarak kesindir.

  İlgili mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 267–271

Önceki harf: I · Hukuk sözlüğü ana sayfası · Sonraki harf: K

Kaynaklar ve Güncellik

Son kaynak kontrolü: 26 Eylül 2026. Tanımlar, 16/7/2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunla yapılanlar dâhil yürürlükteki değişiklikler gözetilerek Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki güncel metinlerle karşılaştırılmıştır. Tanımlar genel bilgi verir; terim sayfalarındaki kanun bağlantıları resmî mevzuat metinlerine yönelir, akademik görüşler Doktrin başlığıyla ayrılır. İşlem yapılacak tarihte yürürlük, geçiş hükümleri ve olayın özellikleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Kaynak ve Güncelleme Politikası · İletişim · Hukuki Hesaplama Araçları · Av. Mete ŞAHİN — 2026 Yargıda Parasal Sınırlar