6284 Tedbirine İtirazda Gerekçe İhlali; Zorlama Hapsi Şikâyetinde Süre Aşımı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

... BAŞVURUSU (2)

(Başvuru Numarası: 2021/32228)

Karar Tarihi: 6/5/2026

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

​

Başkan

:

İrfan FİDAN

Üyeler

:

Recai AKYEL

Yusuf Şevki HAKYEMEZ

Kenan YAŞAR

Ömer ÇINAR

Raportör

:

Burak TOPALOĞLU

Başvurucu

:

...

Vekili

:

Av. ...

​

I. BAŞVURUNUN ÖZETİ

1. Başvuru 8/3/2012 tarihli ve 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun uyarınca verilen tedbir kararı ile zorlama hapsine ilişkin ek karara yönelik esaslı iddiaların itiraz mercii tarafından karşılanmaması nedeniyle gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

2. Başvurucu hakkında Ereğli (Konya) 1. Aile Mahkemesinin (Mahkeme) 1/2/2021 tarihli kararıyla 6284 sayılı Kanun uyarınca önleyici tedbir kararı uygulanmıştır. Mahkemece başvurucunun 6284 sayılı Kanun'un 5. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi uyarınca talep edene yönelik şiddet tehdidi, hakaret, aşağılama veya küçük düşürmeyi içeren söz ve davranışlarda bulunmaması için uyarılmasına; (c) bendi uyarınca korunan kişilere, bu kişilerin bulunduğu konuta, okula ve işyerine yaklaşmamasına; (d) bendi uyarınca korunan kişinin, şiddete uğramamış olmakla birlikte yakınlarına, tanıklarına ve kişisel ilişki kurulmasına ilişkin hâller saklı kalmak üzere çocuklarına yaklaşmamasına; (f) bendi uyarınca korunan kişiyi iletişim araçlarıyla veya sair surette rahatsız etmemesine karar verilmiştir. Ayrıca 9/2/2021 tarihinde verilen ek kararla başvurucu hakkında 3 gün zorlama hapsi uygulanmasına hükmedilmiştir. Kararın gerekçesinde başvurucunun aleyhine verilen koruma kararını ihlal ettiği belirtilmiştir.

3. Başvurucu, tedbir ve zorlama hapsi kararlarına karşı itirazda bulunmuştur. Anılan itirazlar kesin olarak reddedilmiştir. Mahkeme 8/4/2021 tarihinde başvurucu hakkındaki önleyici tedbir kararının uzatılmasına karar vermiştir. Başvurucu, söz konusu karara karşı itirazda bulunmuşsa da itirazı kesin olarak reddedilmiştir. Zorlama hapsinin infazı için 17/4/2021 tarihinde ceza infaz kurumuna giren başvurucu 20/4/2021 tarihinde tahliye olmuştur.

4. Başvurucu, tedbirin uzatılması kararına itirazının reddine ilişkin nihai kararı 10/5/2021 tarihinde öğrendikten sonra 8/6/2021 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

II. DEĞERLENDİRME

A. Zorlama Hapsi Kararı Yönünden Adil Yargılanma Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

5. 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 47. maddesinin (5) numaralı fıkrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 64. maddesinin (1) numaralı fıkrası uyarınca bireysel başvuruların başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yapılması gerekmektedir.

6. Başvuru formu ve ekindeki belgeler incelendiğinde zorlama hapsi kararına yapılan itirazın reddine ilişkin nihai kararın başvurucuya tebliğ edildiğine dair bir belgeye rastlanmamıştır. Ancak başvurucu zorlama hapsi kararının infazı için 17/4/2021 tarihinde ceza infaz kurumuna giriş yapmıştır. Dolayısıyla başvurucunun en geç bu tarihte söz konusu nihai kararı öğrendiğinin kabulü gerekir. Bu itibarla otuz günlük başvuru süresi geçtikten sonra başvurucunun 8/6/2021 tarihinde bireysel başvuruda bulunduğu anlaşıldığından ilgili karara yönelik iddialarının incelenmesinin mümkün olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

7. Açıklanan gerekçelerle başvurunun bu kısmının süre aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Tedbir Kararı Yönünden Gerekçeli Karar Hakkının İhlal Edildiğine İlişkin İddia

8. Anayasa Mahkemesi, adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkı yönünden olay ve olguları somut başvuru ile benzer iddiaları Salih Söylemezoğlu ([1. B.], B. No: 2013/3758, 6/1/2016) ve Erdal Türkmen ([2. B.], B. No: 2016/2100, 4/4/2019) kararlarında incelemiş ve uygulanacak ilkeleri belirlemiştir. Anılan kararlarda, Anayasa'da güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkı gereği itiraz merciince başvurucunun beyan ve delillerinin etkili bir şekilde incelenmesi ve karşılanması gerektiğini belirterek söz konusu yükümlülüğün yerine getirilmemesi nedeniyle başvurucuların gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine hükmetmiştir. Somut başvuruda, anılan kararlarda açıklanan ilkelerden ve ulaşılan sonuçtan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır. Bu doğrultuda başvurucunun Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

9. Başvurucunun özel hayata ve aile hayatına saygı hakkının, savunma hakkının ve kötü muamele yasağının ihlal edildiğini iddia ettiği görülmekle birlikte gerekçeli karar hakkı yönünden ulaşılan sonuç gözetildiğinde bu aşamada anılan ihlal iddiaları yönünden inceleme yapılmasına gerek bulunmadığına karar verilmesi gerekir.

III. GİDERİM

10. Başvurucu, ihlalin tespiti ile 30.000 TL manevi tazminat talep etmiştir.

11. Başvuruda tespit edilen anayasal hak ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar ve zorunluluk bulunmaktadır. Anayasa'nın 148. ve 153. maddeleri ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. ve 66. maddeleri uyarınca ihlal kararının gönderildiği yargı mercilerinin yapması gereken iş, yeniden yargılama işlemlerini başlatıp Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında belirtilen ilkelere ve gerekçelere uygun biçimde yürütülecek yargılama sonunda hak ihlalinin nedenlerini gidererek yeni bir karar vermektir (yeniden yargılama konusunda bkz. Mehmet Doğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, §§ 54-60; Aligül Alkaya ve diğerleri (2) [1. B.], B. No: 2016/12506, 7/11/2019, §§ 53-60, 66; Kadri Enis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§ 93-100).

12. Öte yandan hak ihlali kararından Anayasa Mahkemesinin davanın sonucuyla ilgili olarak bir tutum sergilediği sonucu çıkarılmamalıdır. Anayasa Mahkemesince verilen hak ihlali kararı uyuşmazlığın sonuçlarından bağımsız olup davanın kabulüne, reddine ya da beraate veya mahkûmiyete karar verilmesi gerektiği anlamına gelmemektedir. Kural olarak, yargılamanın her aşamasında olduğu gibi ihlalin sonuçlarını gidermek üzere yeniden yapılacak yargılama sonunda da delillerin dava ile ilişkisini kurma ve bunları değerlendirip sonuç çıkarma yetkisi ilgili mahkemelere aittir.

13. İhlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasının yeterli bir giderim sağlayacağı anlaşıldığından başvurucunun tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir.

IV. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. 1. Zorlama hapsi kararı yönünden adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın süre aşımı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

2. Tedbir kararı yönünden gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

B. Anayasa’nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkının İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. Kararın bir örneğinin gerekçeli karar hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılması amacıyla Ereğli (Konya) 2. Asliye Hukuk Mahkemesine (E.2021/50 D.İş) iletilmek üzere Ereğli (Konya) 1. Aile Mahkemesine (E.2021/74 D.İş) GÖNDERİLMESİNE,

Ç. Diğer ihlal iddialarının İNCELENMESİNE GEREK OLMADIĞINA,

D. Başvurucunun tazminat talebinin REDDİNE,

E. 487,60 TL harç ve 40.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 40.487,60 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,

F. Ödemelerin kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal FAİZ UYGULANMASINA,

G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 6/5/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.