Komşular Arasındaki 6284 Tedbirinde İtiraz Gerekçesi Yeterli Görüldü

TÜRKİYE CUMHURİYETİ

ANAYASA MAHKEMESİ

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

... VE ... BAŞVURUSU

(Başvuru Numarası: 2022/44137)

Karar Tarihi: 20/5/2026

BİRİNCİ BÖLÜM

KARAR

​

Başkan

:

İrfan FİDAN

Üyeler

:

Recai AKYEL

Selahaddin MENTEŞ

Muhterem İNCE

Yılmaz AKÇİL

Raportör

:

Volkan SEVTEKİN

Başvurucular

:

1. ...

2. ...

​

I. BAŞVURUNUN ÖZETİ

1. Başvuru 8/3/2012 tarihli ve 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun uyarınca verilen tedbir kararına yönelik esaslı iddiaların itiraz mercii tarafından ilgili ve yeterli gerekçeyle karşılanmaması nedeniyle gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

2. Kilimli İlçe Jandarma Komutanlığının 20/5/2021 tarihli yazısı ile başvurucu ...’ın G.A. isimli kadına karşı tehdit olayı ile ilgili olarak 6284 sayılı Kanun uyarınca 30 gün süreyle;

"-G.A.ya yönelik olarak tehdit, hakaret, aşağılamaya yönelik veya küçük düşürmeyi içeren söz ve davranışlarda bulunmamasına,

-G.A.nın bulunduğu konuta yere, okula ve işyerine yaklaşmamasına,

-Gerekli görülmesi halinde korunan G.A.nın şiddete, şiddete uğramamış olsa bile yakınlarına, tanıklarına ve kişisel ilişki kurulmasına ilişkin haller saklı kalmak üzere çocuklarına yaklaşmamasına,"

şeklinde verilen koruyucu tedbir kararının onaylanması talep edilmiştir.

3. Zonguldak 1. Aile Mahkemesinin (Mahkeme) 20/5/2021 tarihli kararıyla talebin kabulü ile 6284 sayılı Kanun'un 5. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca tedbir kararının onaylanmasına karar verilmiştir.

4. Anılan ilk tedbir kararı sonrasında bu defa G.A.nın kız kardeşi G.B.nin talebi üzerine Mahkemece 27/9/2021 tarihli kararla başvurucular aleyhine 6284 sayılı Kanun'un 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca “şiddet tehdidi, hakaret, aşağılama veya küçük düşürmeyi içeren söz ve davranışlarda bulunmaması” ve (c) bendi uyarınca “korunan kişilere, bu kişilerin bulundukları konuta, okula ve işyerine yaklaşmaması” önleyici tedbir kararı alınmasına, tedbirin 4 ay süre ile uygulanmasına karar verilmiştir.

5. Bu tedbir kararı sonrasında G.B.nin talebi üzerine Mahkemenin 1/2/2022 tarihli kararıyla, 6284 sayılı Kanun'un 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri uyarınca tedbirin süresinin uzatılmasına ve tedbirin 4 ay süre ile uygulanmasına karar verilmiştir.

6. Anılan karara karşı başvurucular itiraz dilekçelerinde gerçekte mağdur olan ve şiddete uğrayan tarafın kendileri olduğunu, hukuki kanıt ve dayanaktan yoksun eksik inceleme ve araştırma ile karar verildiğini, karşı tarafın soyut beyanları ve kötü niyetli iddialarına itibar edildiğini ifade etmiştir. Ayrıca, karşı tarafın aleyhlerine yalan ve iftira niteliğinde şikâyetleri nedeniyle aralarında çok sayıda soruşturma dosyasının bulunduğunu ve mesnetsiz iddiaların tam aksine şiddete uğrayan ve şiddete maruz kalma tehlikesi altında bulunan tarafın kendileri olduklarını belirterek önleyici tedbir kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

7. Zonguldak 2. Aile Mahkemesi (İtiraz Mercii) 28/2/2022 tarihli kararıyla itirazın reddine kesin olarak karar vermiştir. Kararın gerekçesi şöyledir:

“…Tüm dosya kapsamı ile taraflar arasındaki UYAP sisteminden alınan kayıtlar hep birlikte değerlendirildiğinde; tarafların komşu oldukları, taraflar arasında önceden beri sorunların mevcut olduğu, bu kapsamda [G.B.] lehine Zonguldak 1. Aile Mahkemesi'nin 2021/865 D.İş dosyası ile 6284 sayılı Kanun kapsamında tedbir kararı verildiği, tedbirlerin süresinin dolması sebebiyle itiraza konu 2022/98 D.iş dosyası ile 4 ay süreyle tedbir kararı verildiği, yine itiraz edenler lehine daha önce Zonguldak 1. Aile Mahkemesi'nin 2021/447, 2021/893, 2022/148, 2022/149 D.iş dosyaları ile tedbir kararı verildiği, en son 22/02/2022 tarih, 2022/180 D.iş dosyası ile ... ve ... lehine, [G.B.], [G.A.], [T.A.] aleyhine 3 ay süreyle 6284 sayılı Kanun'un 5/1-a ve c bentleri uyarınca tedbir kararı verildiği, taraflar arasında gerçekleşen olaylar sebebiyle Zonguldak Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2021/3072 Esas ve 2022/730 Esas sayılı dosyaları ile soruşturmaların devam ettiği, yine Zonguldak 1. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2022/86 Esas ve Zonguldak 4. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2021/850 Esas sayılı dosyaları ile yargılamaların sürdüğü, 6284 sayılı kanun kapsamında tedbir verilmesi için lehine tedbir kararı verilenin yaşanan olaylarda haklı olmasının aranmayacağı, lehine tedbir verilenin kadın olduğu ve taraflar arasındaki yargılaması devam eden ceza ve soruşturma dosyaları düşünüldüğünde şiddete uğrama tehlikesinin mevcut olduğunun kabul edilmesi gerektiği, tarafların birbirlerine yaklaşmamasının ve hakaret, şiddet tehdidi, aşağılayıcı veya küçük düşürücü sözler söylememesinin her iki tarafında menfaatine olduğu, uygulanan tedbirlerin aleyhine tedbir verilenlerin mağduriyetine yol açabilecek nitelikte olmadığı anlaşılmakla; Zonguldak 1. Aile Mahkemesi'nin 01/02/2022 tarih, 2022/98 D.iş esas sayılı kararına karşı yapılan itirazların ayrı ayrı reddine karar vermek gerekmiştir.”

8. Başvurucular, nihai kararın 11/3/2022 tarihinde tebliği üzerine 8/4/2022 tarihinde süresi içerisinde bireysel başvuruda bulunmuştur. Komisyonca, başvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

II. DEĞERLENDİRME

9. Başvurucular; İtiraz Mercii tarafından aleyhlerine yalan ve iftira niteliğindeki şikâyetler dikkate alınmaksızın taraflar arasındaki devam eden ceza yargılamaları ve soruşturma dosyalarının bulunması nedeniyle şiddete uğrama tehlikesinin mevcut olduğunun kabul edilmesi gerekçesinin mantık dışı olduğunu belirterek itirazlarının reddedilmesi suretiyle gerekçeli karar hakkının, lehine tedbir verilenin kadın olduğu gerekçesiyle itirazlarının reddedilmesi suretiyle de eşitlik ilkesinin ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir. Başvuru belgelerinin bir örneği bilgi için Adalet Bakanlığına gönderilmiştir.

10. Başvurucuların şikâyetinin özü; önleyici tedbir kararına karşı esaslı iddialarının karşılanmaması ayrıca şiddetin önlenmesi meşru amacı doğrultusunda İtiraz Mercii tarafından gösterilen gerekçenin ilgisiz ve yetersiz olduğuna ilişkindir. Dolayısıyla başvuru bir bütün halinde Anayasa'nın 36. maddesi kapsamında gerekçeli karar hakkı yönünden incelenmiştir.

11. Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı kapsamındaki gerekçeli karar hakkı, kişilerin hakkaniyete uygun bir şekilde yargılanmalarını sağlamayı ve bu amaca uygunluk yönünden yargılamanın denetlenmesini amaçlamaktadır. Mahkeme kararlarının, davanın temel maddi ve hukuki sorunları ile taraflarca ileri sürülen ve davanın sonucunu etkileyen iddia ve itirazlar hakkında delillerle bağ kurulmak suretiyle yeterli gerekçe içermesi zorunludur. Uyuşmazlığın hukuki ve maddi sorunlarıyla ilgisiz değerlendirmelere kararda yer verilmesi de gerekçeli karar hakkıyla bağdaşmamaktadır. Karar gerekçesinin belirtilen unsurları taşıması, yargılamanın adil yargılanma hakkı güvencelerine uygun şekilde yürütülüp yürütülmediğinin taraflarca öğrenilmesini sağladığı gibi ayrıca demokratik bir toplumda kendi adlarına verilen yargı kararlarının sebeplerini toplumun öğrenmesinin sağlanması için de gereklidir (bazı eklemeler ve farklılıklarla birlikte bkz. Sencer Başat ve diğerleri [GK], B. No: 2013/7800, 18/6/2014, §§ 31, 34).

12. Diğer taraftan kanun yolu incelemesi yapan mercinin, yargılamayı yapan mahkemeyle aynı sonuca ulaşması ve bunu aynı gerekçeyi kullanarak veya aynı atıfla kararına yansıtması, kararın gerekçelendirilmiş olması bakımından yeterli görülebilir. Bununla birlikte ilk derece mahkemesince karşılanmayan veya ancak ilk defa kanun yolu merciine ileri sürülebilecek nitelikteki esaslı iddia ve itirazların kanun yolu merciince de değerlendirilmemesi gerekçeli karar hakkının ihlaline yol açabilir (bazı eklemeler ve farklılıklarla birlikte bkz. Mehmet Yavuz [1. B.], B. No: 2013/2995, 20/2/2014, § 51).

13. 6284 sayılı Kanun’un amacı “şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kadınların, çocukların, aile bireylerinin ve tek taraflı ısrarlı takip mağduru olan kişilerin korunması ve bu kişilere yönelik şiddetin önlenmesi” olup Kanun’un 5. maddesinde örnekleyici olarak bir kısım önleyici koruma tedbiri belirlenmiş, 8. maddenin (3) numaralı fıkrasında Kanun’un 4. maddesinde belirtilen ve hâkim tarafından verilebilen koruyucu tedbir kararları için şiddetin varlığı hususunda delil veya belge aranmayacağı ifade edilmiştir. Öte yandan aynı Kanun’un 2. maddesinde, Kanun'da geçen terimlerin tanımları yapılmış; şiddetin kişinin fiziksel, cinsel, psikolojik veya ekonomik açıdan zarar görmesiyle, acı çekmesiyle sonuçlanan veya sonuçlanması muhtemel hareketleri, buna yönelik tehdit ve baskıyı ya da özgürlüğün keyfî engellenmesini de içeren, toplumsal, kamusal veya özel alanda meydana gelen fiziksel, cinsel, psikolojik, sözlü veya ekonomik her türlü tutum ve davranış olduğu; şiddet uygulayanın ise Kanun'da şiddet olarak tanımlanan tutum ve davranışları uygulayan veya uygulama tehlikesi bulunan kişileri ifade ettiği belirtilmiştir. Yine aynı maddenin (e) bendinde, şiddet mağdurunun Kanun'da şiddet olarak tanımlanan tutum ve davranışlara doğrudan ya da dolaylı olarak maruz kalan veya kalma tehlikesi bulunan ve şiddetten etkilenen veya etkilenme tehlikesi bulunan kişiler olduğu belirtilmiştir.

14. Somut olayda Mahkeme, uyuşmazlığın niteliğini nazara alarak tedbir talebini değerlendirmiş ve 6284 sayılı Kanun’un 5. maddesinde gösterilen bir kısım (bkz. § 5) tedbirlerin dört ay süreyle uygulanmasına karar vermiştir. Başvurucuların söz konusu tedbir kararına itirazı üzerine İtiraz Merciince; tarafların komşu oldukları, aralarında süregelen sorunlar nedeniyle ceza soruşturması ve yargılamalarının devam ettiği ve öte yandan başvurucular lehine de tedbir kararları verildiği belirtilmiştir. Bu kapsamda tarafların birbirlerine yaklaşmamasının ve hakaret, şiddet tehdidi, aşağılayıcı veya küçük düşürücü sözler söylememesinin her iki tarafın da menfaatine olduğu ifade edilmiştir. Ayrıca İtiraz Mercii 6284 sayılı Kanun kapsamında tedbir kararı verilmesinde yaşanan olaylarda lehine tedbir kararı verilenin haklı olmasının aranmayacağını ve uygulanan tedbirlerin başvurucuların mağduriyetine yol açabilecek nitelikte olmadığını değerlendirmiş ve bu gerekçelerle tedbir kararını hukuka uygun bularak itirazın reddine karar vermiştir (bkz. § 7).

15. Anılan uyuşmazlığın özelliği, hükmedilen tedbirlerin niteliği ve süresi, şiddete uğrayan ve uğrama tehlikesi bulunan kişileri korumaya yönelik devletin acil olarak harekete geçme yükümlülüğü ve gerekçeli karar bakımından aranacak standardın her olayın özelliğine ve kararın niteliğine göre değişebileceği hususları hep birlikte dikkate alındığında mahkeme kararı ve tedbir kararına itiraz edilmesi üzerine verilen kararda gösterilen gerekçelerin ilgili ve yeterli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca başvurucular tarafından bir kısım delillerin araştırılıp incelenmediği hususunun -aralarındaki ceza soruşturması ve yargılamaları dosyalarının değerlendirilmediği- sonuca etkili görülmediği değerlendirilmiştir. Sonuç olarak İtiraz Mercii kararında gerekçeli karar hakkına yönelik bir ihlalin olmadığının açık olduğu anlaşılmaktadır.

16. Açıklanan nedenlerle başvurunun açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

III. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

B. Yargılama giderlerinin başvurucular üzerinde BIRAKILMASINA 20/5/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.