Rayicin Çok Altında, Artışsız 20 Yıllık Kirada Aşırı Yararlanma Nedeniyle Fesih Onandı

3. Hukuk Dairesi 2024/3183 E. , 2025/2015 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Sulh Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2019/615 E., 2024/176 K.

Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; taraflarca 07.04.2014 tarihinde imzalanmış olan 20.05.2014 başlangıç tarihli, 20 yıl süreli ve aylık 500 TL bedelli kira sözleşmesinde sözleşmede artış hükmü bulunmadığını, kira sözleşmesi hükümlerinin davacının yaşamdaki deneyimsizliğinden yararlanıldığını açık biçimde gösterdiğini, edimler arasında davacı aleyhine açık orantısızlık olduğunu ileri sürerek, kira sözleşmesinin öncelikle aşırı yararlanma, bu talebin kabul edilmemesi halinde ise aldatma nedeniyle feshine, kiralananın teslimine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı, davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 10.03.2016 tarihli kararıyla; davacının 1931 doğumlu olup ticari manada deneyimsizliği hususunun Mahkemece kabul gördüğü ancak davalıda bu deneyimsizlikten yararlanmak, sömürmek kastını taşıması hususunda kanaat oluşmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

1.Dairece verilen 30.04.2019 tarihli ilamla; davacının iddiasına göre düşüncesizlik veya deneyimsizliğini öğrendiği tarih tespit edilerek davanın hak düşürücü süre içinde açıp açılmadığının değerlendirilmesi, davanın süresinde açıldığının anlaşılması halinde mahallinde keşif yapılarak dava konusu taşınmazın getirebileceği gerçek kira bedelinin belirlenerek sözleşmede belirlenen kira bedeli ile gerçek değer arasında fark bulunup bulunmadığının tespit edilmesi, taraf delilleri toplanarak sonucuna karar verilmesi gerektiğinden bahisle karar bozulmuştur.

2. Bozmaya uyan Mahkemenin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davanın hak düşürücü süre içinde açıldığı, kiraya verenin ... tarihinde doğduğu, kira sözleşmesinin 07.04.2014 tarihinde imzalandığı, kiraya verenin 83 yaşındayken 20 yıl süreli kira sözleşmesi imzalamasının hayatın olağan akışına uygun düşmediği, kiraya verenin dava devam ederken 02.08.2021 tarihinde vefat ettiği, kiraya verenin 20 yıl süreli kira sözleşmesi imzalamasının yaşı, mirasını bırakacağı çocuklarının olması ve yaşadığı çevre itibariyle kendisinden beklenemeyeceği, kira sözleşmesinde belirlenen kira bedeli ile bilirkişi marifetiyle sözleşmenin imzalandığı tarihe göre belirlenen kira bedeli arasında 3 kata yakın fark bulunduğu, kiraya verenin deneyimsizliği ile sözleşme imzalandığı gerekçesiyle; davanın kabulü ile taraflar arasındaki 20.05.2014 başlangıç tarihli ve 20 yıl süreli kira sözleşmesinin 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 28. maddesi uyarınca feshine karar verilmiş; karar, davalı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili; kiralananın kaçak yapı olduğunu, edimler arası açık oransızlık tek başına gabin iddiasının kanıtlanmasına yetmeyeceğini, objektif ve subjektif unsurun bulunması gerektiğini, davalının yararlanma kastı bulunmadığı gibi aldatma kastının da olmadığını, belirlenen kira bedelinin fahiş olduğunu, depo amaçlı kullanılacak bir alanın iş yeri konumunda dahi olmadığını, 2014 yılı kira gelir beyan istisna sınırının yıllık 3.300,00 TL ile 27.000,00 TL arasında değiştiğinin de gözetilmesi gerektiğini, döviz kuru dikkate alındığında belirlenen aylık kira bedelinin o günün ekonomik koşullarına göre makul bir rakam olduğunu, kiraya verenin 83 yaşında olmasının deneyimsiz olduğunu göstermeyeceğini, noterde resmi memur huzurunda imzalanan kira sözleşmesine ''Okudum, anladım.'' şeklinde yazı yazarak sözleşmeyi imzalayan ve noterde de tasdik işlemi yaptıran birinin deneyimsiz olduğunun kabul edilemeyeceğini ileri sürerek; kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

B. Gerekçe ve Değerlendirme

Uyuşmazlık, aşırı yararlanma iddiasına dayalı olarak sözleşmenin iptali istemine ilişkindir.

Mahkemece; uyulan bozma ilamında gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yapılmasına, bu doğrultuda sözleşme tarihindeki kira bedelinin tespitine dair alınan bilirkişi raporunun denetime elverişli olmasına, kira bedelinin rayicin çok altında belirlenmesinin yanında sözleşmede kira bedeline artış yapılacağına dair bir hükme yer verilmemekle sözleşmenin 20 yıl süreli olarak düzenlendiği gözetildiğinde TBK m. 28 uyarınca edimler arasında açık oransızlık bulunmasına ve Mahkemece yapılan gabin değerlendirmesinin somut olayın özelliğine göre yerinde olmasına göre, davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Mahkeme kararının ONANMASINA,

Aşağıda yazılı bakiye temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine,

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 3. maddesi atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 440. maddesi gereğince karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere,

09.04.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.