Havalimanı Alt Kiracısına Başka Sözleşmeden Doğrudan Yer Talebi Yetkisi Tanınmadı

3. Hukuk Dairesi 2024/2864 E. , 2025/2651 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2021/2173 E., 2024/911 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Gaziosmanpaşa 2. Sulh Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2020/592 E., 2021/313 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; müvekkilinin ... Havalimanında iki ayrı dükkanı 01.07.2006 tarihli alan tahsis sözleşmelerine istinaden 2006 yılından kapatılıncaya kadar kiracı sıfatıyla işlettiğini, davalı İdarenin İstanbul Yeni Havalimanı yapım işini ihale ile diğer davalı şirkete verdiğini, davalılar arasındaki Uygulama Sözleşmesinin (32.) maddesinde; "... Havalimanı İç ve Dış Hatlar Terminalinde Hizmet Sunan Kiracıları ve Kargo Nakliyeciliği ve Taksi Taşımacılığı Yapan Kooperatifleri Mevcut Sözleşmeleri ile Birlikte Devir Alacaktır." şeklinde hüküm bulunduğunu, sözleşmede söz konusu kiracıların hak ve yükümlülüklerinin aynen devam edeceği de düzenlenerek ... Havalimanında hizmet sunan kiracıların yeni havalimanı nedeniyle mağduriyetlerinin önlenmesinin amaçlandığını, kiracı listesinin davalı İdare tarafından diğer davalı şirkete görevlendirme şartnamesinin 22 numaralı ekinde bildirildiğini, (32.) maddedeki düzenlemenin 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 129. maddesi uyarınca tam üçüncü kişi yararına sözleşme niteliğinde olması nedeniyle müvekkili şirket tarafından sözleşme hükümleri kapsamında davalı şirketten edimin ifasını ve faaliyetine uygun yer tahsisi yapılmasının ihtar edildiğini, davalı şirket ile yapılan görüşmelerden sonuç alınamadığını ileri sürerek; davalılar arasındaki sözleşmeden doğan edimin ifasına, kiralanan yerlerin tespitine, tespit edilen yerlerin müvekkiline verilmesine, tespit ve teslim edilen yerlerin aylık rayiç kira bedellerinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı Genel Müdürlük vekili; davacı ile davalı İdare arasında bir sözleşme bulunmadığını, talep konusu hususların davalı İdare tarafından gerçekleştirilmesinin söz konusu olamayacağını, davacının aktif dava ehliyetinin ve eldeki davayı açmakta hukuki yararının bulunmadığını, davacı tarafından işletilen yerin tahsisi ve gelirinin dava dışı ... Havalimanları Terminal İşletmeciliği A.Ş. ye ait olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

2. Davalı şirket vekili; davacının, davalılar arasındaki özel hukuk sözleşmesine istinaden hak iddiasının "sözleşmenin nisbiliği ilkesine" aykırılık teşkil ettiğini, ... Havalimanındaki kira sözleşmesinin İstanbul Havalimanı bakımından aynı şartlarla devralınması gerekeceğine ilişkin iddiaların hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davalı şirketin diğer davalı İdare ile iyiniyetle müzakere yükümlülüğünü yerine getirdiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacının alt kiracı konumunda olup, sorumluluğunun yahut alacak isteminin sadece kendi akidine yönelik olabileceği, asıl kiraya verene yönelik talep hakkı bulunmadığı, davacı ile dava dışı ... Havalimanları Terminal İşletmeciliği A.Ş. arasında düzenlenen ve 01.07.2006 tarihinde yürürlüğe giren alt kira sözleşmesinde davalıların taraf olmadığı, dolayısıyla kiracılığın ve kira bedellerinin tespiti talepli işbu davanın ancak sözleşmenin tarafı olan şirket aleyhine açılabileceği gerekçesiyle; davanın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 114/1-d, 115/2 maddeleri uyarınca aktif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiş; karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; başvurunun esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, davacı vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; davanın konusunun alt kira sözleşmesinden kaynaklanan zarar tazmini değil, sözleşmenin uygulanması talebi olduğunu, davalılar arasında imzalanan sözleşmenin (25.) ve (32.) maddelerinin üçüncü kişi yararına tam sözleşme niteliğinde olduğunu, bu maddeler kapsamında davalılardan talepte bulunma hakkı bulunduğunu, bu hükümler ile üçüncü kişilerin sözleşmeyle tanınan hakları kullanmak istemeleri halinde davalı İdare tarafından ... Havalimanında tanınan kiracılıklarına ilişkin hak ve yükümlülüklerinin diğer davalıya devredildiğinin amaçlandığı ve mezkur yükümlülüklerin davalı şirket tarafından devam ettirileceğine yönelik olarak kabul ve ikrar anlamı taşıdığını, kaldı ki üçüncü kişi yararına yapılan sözleşmelerin, sözleşmenin nisbiliği ilkesinin istisnasını oluşturduğunu, yine sözleşmelerin devrine ilişkin 6098 sayılı Kanun'un 205/2 maddesi gereğince de talepte bulunma hakkı olduğunun gözden kaçırıldığını ileri sürerek, kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Değerlendirme

Uyuşmazlık, kiralanan yerin tespiti, teslimi ve buna göre kira bedelinin belirlenmesi istemlerine ilişkindir.

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararında belirtilen gerekçeye, davacının taraf olduğu kira sözleşmesinde kiraya verenin dava dışı ... Havalimanları Terminal İşletmeciliği A.Ş. olmasına, davacı ile davalılar arasında bir sözleşme ilişkisi bulunmadığının ve özellikle davalılar arasındaki sözleşme ve yazışmaların davacıya edimin ifasını doğrudan talep etme yetkisi verir nitelikte olmadığının anlaşılmasına göre, davacı vekilinin temyiz isteminin reddi ile kararın onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı bakiye temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

07.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.