CMK Madde 280: Bölge Adliye Mahkemesinde İnceleme ve Kovuşturma

Madde 311. - Ön inceleme sonunda haklarında yetkisizlik veya istinaf başvurusunun reddine kararları verilmeyen dava dosyaları delilleriyle birlikte incelenir.

İlk derece mahkemesi kararının usul ve esas yönünden eksiksiz ve hukuka uygun olduğu saptandığında, istinaf başvurusunun esastan reddine; ilk derece mahkemesinin kararında 320 nci maddede sayılan hukuka kesin aykırılık hâllerinin bulunması durumunda, hükmün bozulmasına ve dosyanın yeniden incelenmek ve hükmolunmak üzere hükmü bozulan ilk derece mahkemesine veya kendi yargı çevresinde uygun göreceği diğer bir ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilir.

İncelemenin duruşmalı yapılması zorunlu görüldüğünde, gerekirse sanığın tutukluluğuna karar verilerek veya adlî kontrole ilişkin tedbirler alınarak duruşma hazırlığına başlanır.

Tasarının 311 inci maddesinin birinci fıkrasının (3) numaralı bendinde "iptal ederek" ibaresi "kaldırarak" şeklinde düzeltilmiş ve 280 inci madde olarak kabul edilmiştir.

Madde 59- Ceza Muhakemesi Kanununda bölge adliye mahkemelerinin vereceği karar türleri arasında “düzelterek istinaf başvurusunun esastan reddi” kararı, yani “düzelterek onama” benzeri bir karar türü bulunmamaktadır. 5271 sayılı Kanunun 280 inci maddesinde yapılan düzenlemeyle, bölge adliye mahkemelerinin bazı durumlar bakımından bu tür kararlar verebilmesine imkân sağlanmaktadır. Ayrıca, maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde yapılan değişiklikle uyumlu olması bakımından, maddeye ikinci fıkra eklenmektedir. Bölge adliye mahkemesinin duruşma açarak yeniden yaptığı yargılama sonunda, ilk derece mahkemesi kararının isabetli olduğu kanaatine varması durumunda, istinaf başvurusunu esastan reddedebilmesi mümkün hale getirilmektedir. Bu şekilde verilen esastan ret kararı maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan esastan ret kararı ile aynı şekilde hüküm doğuracaktır.

MADDE 16- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 280 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, bölge adliye mahkemesi ceza dairesince ilk derece mahkemesinin kararındaki hukuka aykırılığın düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine karar i verileceği haller sayılmıştır. Bu bentte yapılan düzenlemeyle, 5271 sayılı Kanunun 303 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (d) bentlerinde yer alan hallerin varlığında da hukuka aykırılığın düzeltilmesi suretiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilebilmesi mümkün hale getirilmektedir. Yapılan bu düzenlemeye göre; - Olayın daha ziyade aydınlanması gerekmeden beraate veya davanın düşmesine ya da alt ve üst sınırı olmayan sabit bir cezaya hükmolunması gereken hallerde,

- Hükümden sonra yürürlüğe giren kanun, suçun cezasını azaltmış ve mahkemece sanığa verilecek cezanın belirlenmesinde artırma sebebi kabul edilmemiş veya yeni bir kanun ile fiil suç olmaktan çıkarılmış ise daha az bir cezanın hükmolunması veya hiç ceza i hükmolunmaması gereken hallerde, » e N bölge adliye mahkemesi :ceza dairesince hukuka aykırılık düzeltilebilecek ve istinaf o... — . - © başvurusu esastan reddedilebilecektir. “ Me kN KR - - Maddenin birinci fıkrasına eklenmesi öngörülen (b) bendi ile, Cumhuriyet savcısının.» istinaf kanun yoluna başvurma nedenine uygun olarak mahkumiyete konu suç için kanunda yazılı cezanın en alt derecesini uygulanmasının ceza dairesince de uygun görülmesi halinde hukuka aykırılığın düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddedilebilmesine imkan sağlanmaktadır.

Maddenin birinci fıkrasına eklenmesi öngörülen (c) bendi ile, olayın daha fazla araştırılmasına ihtiyaç duyulmadan davanın reddine karar verilmesi veya güvenlik tedbirlerine ilişkin hatalı kararın düzeltilmesi gereken hallerde de ceza dairesince hukuka aykırılığın düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddedilebilmesine imkan tanınmaktadır.

Ayrıca maddeye eklenmesi öngörülen üçüncü fikra ile, isünafın sirayeti düzenlenmektedir. 5271 sayılı Kanunun 306 ncı maddesinde hükmün Yargıtay tarafından bozulmasının diğer sanıklara etkisi kabul edilmiş ancak istinaf kanun yolu için benzer bir düzenlemeye Kanunda yer verilmemiştir. Bu durumun, özellikle iştirak halinde işlenen suçlarda suç ortakları hakkında farklı sonuçlar doğurduğu ve ceza adaletine aykırı neticeler ortaya çıkardığı yönünde eleştiriler bulunmaktadır. Düzenleme ile, bölge adliye mahkemesi ceza dairelerince verilen kararların sanık lehine olması durumunda, bu hususun istinaf isteminde bulunmamış olan diğer sanıklara da uygulanma olanağı varsa, bu sanıkların da istinaf isteminde bulunmuşçasına verilen kararlardan yararlanması sağlanmaktadır.

Madde 27- Maddeyle, bölge adliye mahkemesi ceza dairelerince hukuka aykırılığın düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine ya da ilk derece mahkemesi kararının bozularak mahkemesine gönderilmesine karar verilebileceği hallere ilave yapılmak suretiyle, istinaf kanun yolunun daha etkin hale getirilmesi amaçlanmaktadır.

Ceza Muhakemesi Kanununun 280 inci maddesinin birinci fıkrasına eklenen yeni (c) bendiyle, bölge adliye mahkemesi ceza dairesinin duruşma açmaksızın esastan ret kararı verebileceği kararların kapsamı genişletilmektedir. Bölge adliye mahkemesi ceza dairelerince duruşma açılmaksızın, cezayı kaldıran veya cezada indirim yapılmasını gerektiren şahsî sebeplere ya da şahsî cezasızlık sebeplerine bağlı olarak daha az ceza verilmesini veya ceza verilmesine yer olmadığına karar verilmesini gerektiren hallerde, hukuka aykırılığın düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilebilecektir. Düzenlemeyle, bölge adliye mahkemesi ceza dairesinin bu bent hükümlerine göre karar verebileceği hallerin başka bir araştırmaya gerek olmayan hallerle sınırlı olması gerekmektedir. Karar verebilmek için, niteliği ne olursa olsun, bir delilin araştırılması veya toplanması gerekiyorsa artık dosyada duruşma açmaksızın karar verilemeyecektir. Ancak, dosyada bulunan bir belgenin sadece aslının getirtilecek olması, nüfus ve sabıka kaydının temini dosya üzerinden karar verilmesine engel olmayacaktır. Etkin pişmanlık hükümleri de bu bent kapsamına girmektedir.

Ceza Muhakemesi Kanununun 280 inci maddesinin birinci fıkrasına eklenen yeni (f) bendiyle, bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin bozma yetkisine yenisi eklenmektedir. İzin, talep veya karar gibi soruşturma veya kovuşturma şartının gerçekleşmemesi yahut ceza ilişkisini sona erdiren önödeme ve uzlaştırma usulünün uygulanmaması ya da davanın ilk derece mahkemesinde görülmekte olan bir dava ile birlikte yürütülmesinin zorunlu olması hallerinde dairece hukuka aykırılığın giderilmesi amacıyla hükmün bozularak ilk derece mahkemesine gönderilmesine imkân tanınmaktadır. Davaların birlikte yürütülmesinin zorunlu olmasından amaç, bir dosyada verilecek kararın diğer dosyadaki kararı da etkileyecek olmasıdır.