Ana Sayfa › Mevzuat › Hâkimler ve Savcılar Kanunu › Madde 113
2802 Sayılı Kanun Adalet Komisyonlarının Kuruluş ve Görevleri
Hâkimler ve Savcılar Kanunu Madde 113: Adalet Komisyonlarının Kuruluş ve Görevleri – Kuruluş
2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu · Madde 113 · Son kontrol: 11 Kasım 2026
Madde Metni
Madde 113 – a) Adli yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonları: Ağır ceza mahkemelerinin bulunduğu yerlerde; başkanı ve bir asıl, bir yedek üyesi Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenecek hakimler ile o yer Cumhuriyet savcısından oluşur.
(Değişik: 12/2/1989 – KHK-360/6 md.; Aynen Kabul 24/1/1990 – 3611/6 md.) Başkanın yokluğunda komisyona asıl üye başkanlık eder. Asıl üyenin komisyona başkanlık etmesi veya yokluğunda yedek üye, Cumhuriyet başsavcısının yokluğunda ise kendisine vekalet eden Cumhuriyet savcısı komisyona katılır.
b) İdari yargı adalet komisyonları: Bölge idare mahkemelerinin bulunduğu yerlerde; bölge idare mahkemesi başkanının başkanlığında, iki asıl ve bir yedek üyesi Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenecek idari yargı hakimlerinden oluşur.
Başkanın yokluğunda komisyona kıdemli asıl üye başkanlık eder. Üyelerden birinin komisyona başkanlık etmesi veya yokluğunda yedek üye komisyona katılır.
(Ek ikinci fıkra: 22/12/2005 - 5435/35 md.) (a) ve (b) bentlerinin ikinci paragraflarında belirtilen üyelerin de yokluğu hâlinde, birinci sınıfa ayrılma incelemesine tâbi tutulup da ayrılamayanlar hariç, en kıdemli hâkimden başlayarak komisyon oluşturulur. Bu durumda kıdemli olan, komisyona başkanlık eder.
Adalet komisyonlarında, bir yazı işleri müdürü ile yeteri kadar memurdan oluşan birer büro bulunur.
Değişiklik ve Yürürlük Notları
[77] 26/9/2004 tarihli ve 5235 sayılı Kanunun 49 uncu maddesiyle bu maddede geçen “adlî yargı adalet komisyonları” ibaresi “Adli yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonları ” olarak 1/4/2005 tarihinden geçerli olmak üzere değiştirilmiştir.
Metin, Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi'nde (mevzuat.gov.tr) yayımlanan yürürlükteki metinden aynen alınmıştır. Resmî metin için Mevzuat Bilgi Sistemi'ne bakınız. Metinde bağlantı verilen terimler Hukuk Sözlüğündeki açıklamalara yönlendirir; resmî metin değiştirilmemiştir.
Madde Gerekçesi
Bu bölümde, maddenin kanunlaşma sürecine ait resmî yasama belgesinden (Millî Güvenlik Konseyi, S. Sayısı: 548 – Hâkimler ve Savcılar Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu (1/262)) ilgili kısımlar, yalnız sayfa düzeni sadeleştirilerek metni değiştirilmeden aktarılmıştır. Kanunlaşan 113. madde, tasarının 152, 154. maddelerine karşılık gelir; gerekçede geçen madde numaraları tasarı numaralarıdır. Bu bölüm, taranmış resmî belgeden optik karakter tanıma (OCR) ile okunmuş ve sayfa görüntüleriyle satır satır karşılaştırılarak düzeltilmiştir; basılı metindeki dizgi hataları olduğu gibi korunmuştur. Esas olan resmî belgedir. Değişiklik gerekçeleri, değiştirici kanunun resmî gerekçesinden (TBMM sıra sayısı/teklif metni veya Mevzuat Bilgi Sistemi) aynen aktarılmıştır; eşleşme, bu maddedeki resmî değişiklik işareti (tarih–kanun/madde) ve değiştirici kanunun TBMM'de kabul edilen metniyle doğrulanmıştır. Gerekçeler teklif veya tasarı metnine ilişkindir; madde komisyonda veya Genel Kurulda değiştirilmiş olabilir. Maddede 360 sayılı KHK (12/2/1989) ile yapılan değişikliklerin gerekçesi bu sayfada yer almamaktadır (resmî gerekçe metni okunabilir biçimde bulunamadı, eşleşme doğrulanamadı veya değişiklik kanun hükmünde kararnameyle yapıldı). Madde sonradan değiştirildiği için gerekçe yürürlükteki metinle farklılık gösterebilir (bkz. Değişiklik ve Yürürlük Notları). Uyuşmazlık hâlinde Resmî Gazete'de yayımlanan kanun metni esastır.
Hükümet Tasarısının Gerekçesi (Tasarı m. 152, 154)
60. Onuncu kısımda adlî ve idarî yargı ile ceza infaz kurumları ve tevkifevleri memurlarının atama ve disiplin işlemleri yer almıştır. Bu cümleden olmak üzere 152 nci maddede atanmaları doğrudan doğruya Adalet Bakanlığına ait olan ceza infaz kurumları, çocuk eğitim ıslah ve infaz kurumları ve tutukevleri görevlileri ile atanmaları yine Bakanlığa ait olan adlî yargı teşkilatında görevli icra memuru, icra memur muavini gibi memurlar dışında kalan ceza infaz kurumları, çocuk eğitim ıslah ve infaz kurumları ve tutukevleri ile bütün ilk derece adalet mahkemeleri ve adliyeye bağlı dairelerde görevli personelin atanmalarının Adalet Komisyonlarına ait olduğu bunların belli koşullar altında doğrudan doğruya Adalet Bakanlığınca da nakledilebilecekleri, Adalet Komisyonlarının oluşması yer almıştır.
62. 154 üncü madde, Danıştay memurları dışında kalan idarî mahkemelerde görevli personelin atanmasına ve nakledilmesine ilişkin hükümlerle idarî mahkeme Adalet Komisyonlarının teşekkülünü hükme bağlamaktadır.
Adalet Komisyonu Raporundaki Açıklama
113 üncü maddede, adlî ve idarî yargı adalet komisyonlarının oluşumu gösterilmiştir.
Değişiklik Gerekçesi: 3611 sayılı Kanun m. 6 (24/1/1990)
Madde 6. — Madde ile 2802 sayılı Kanunun 113 üncü maddesinin (a) bendinin ikinci fıkrasında genel gerekçede ifade edildiği şekilde unvan değişiklikleri yapılmıştır.
Kaynak: TBMM 18. Dönem, S. Sayısı: 248 – 360 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 6. maddesinin gerekçesi. Metin, taranmış resmî belgeden okunmuş ve sayfa görüntüleriyle karşılaştırılarak aktarılmıştır; basılı metindeki yazım ve dizgi özellikleri olduğu gibi korunmuştur. Esas olan resmî belgedir.
Değişiklik Gerekçesi: 5435 sayılı Kanun m. 35 (22/12/2005)
Madde 35.- 2802 sayılı Kanunun 113 üncü maddesinde adalet komisyonlarının kuruluşu hükme bağlanmışsa da, uygulamada, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenen asıl üyesi ile yedek üyesinin aynı anda bulunmaması nedeniyle bazen komisyonların teşekkül edememesi durumu ortaya çıkmaktadır. Bu durumun önlenmesi bakımından, maddeyle, 2802 sayılı Kanunun 113 üncü maddesine yeni bir hüküm eklenmiştir.
Kaynak: TBMM 22. Dönem, S. Sayısı: 951 – Kanun Tasarısı madde 35 gerekçesi. 22/12/2005 tarihli ve 5435 sayılı Kanun, Cumhurbaşkanınca bir daha görüşülmek üzere geri gönderilen 29/6/2005 tarihli ve 5375 sayılı Kanunun yeniden görüşülmesiyle kabul edilmiştir; gerekçe, 5375 sayılı Kanunun tasarısına ilişkindir.
Değişiklik Gerekçesi: 5435 sayılı Kanun m. 35 (22/12/2005) – Komisyon Raporundaki Değişiklik Açıklaması
Tasarının 35 inci maddesi; uygulamada ortaya çıkması muhtemel sorunların önüne geçilmesi amacıyla maddeye bir cümle eklenmek suretiyle 36 ncı madde olarak kabul edilmiştir.
Kaynak: TBMM 22. Dönem, S. Sayısı: 951 – komisyon raporunun bu maddeye ilişkin kısmı aynen aktarılmıştır.
Hukuk Sözlüğünde İlgili Terimler
Madde Künyesi
- Kanun2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu
- MaddeMadde 113
- BölümOnuncu Kısım – Adalet Komisyonlarının Kuruluş ve Görevleri
- Kanundaki BaşlıkKuruluş
- DurumYürürlükte
- Resmî KaynakMaddeyi resmî PDF’de aç (s. 49)
- Resmî GerekçeBu sayfada (Millî Güvenlik Konseyi S. Sayısı 548, değişiklik gerekçesi)
- Son Kontrol11 Kasım 2026
Kanunda Gezinme
‹ Madde 112/B · Madde 114 ›
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır. Mevzuat metinleri her ay resmî kaynakla karşılaştırılarak güncellenir; uyuşmazlık hâlinde Resmî Gazete'de yayımlanan metin esastır. Somut olayınız için bir avukata danışınız.