top of page

Ana Sayfa › Mevzuat › Hâkimler ve Savcılar Kanunu › Madde 114

2802 Sayılı Kanun Adalet Komisyonlarının Kuruluş ve Görevleri

Hâkimler ve Savcılar Kanunu Madde 114: Adalet Komisyonlarının Kuruluş ve Görevleri – Görevleri

2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu · Madde 114 · Son kontrol: 11 Kasım 2026

Madde Metni

Madde 114 – (Değişik: 22/12/2005 - 5435/36 md.)[78]

Adalet komisyonlarının görevleri şunlardır:

a) Atamaları doğrudan Bakanlıkça yapılanlar dışındaki adlî ve idarî yargı ile ceza infaz kurumları ve tutukevleri personelinin;

1) İlk defa Devlet memurluğuna atanacaklardan merkezî sınavda başarılı olanların ilgili yönetmelik hükümlerine göre düzenlenecek sözlü ve gerektiğinde uygulamalı sınavlarını yapmak, hukuk fakültesi, adalet meslek yüksek okulu veya meslek yüksekokullarının adalet veya ceza infaz ve güvenlik hizmetleri programı, lise veya meslek liselerinin adalet alanı ve ilgili mevzuat uyarınca bunlara denkliği kabul edilen program veya alan mezunlarına öncelik tanımak kaydıyla başarılı olanların atanmalarını teklif etmek.[79]

2) Aslî Devlet memurluğuna atanmaları, sicil ve disiplin işlemleri, görevden uzaklaştırılmaları, aylık ve ödenekleri ile diğer özlük işlemlerini bu Kanun ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile ilgili mevzuat hükümlerine göre yerine getirmek.

3) Naklen veya hizmet gereği atamasını, ilgili mahkeme başkanı, hâkim veya Cumhuriyet savcısının görüşünü alarak, yetki alanı içerisinde yapmak.

4) Geçici olarak görevlendirmesini, yetki alanı içerisinde altı ayı geçmemek üzere yapmak.

b) Kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek.

(Ek ikinci fıkra:14/4/2020-7242/64 md.) Bakanlıkça, birinci fıkranın (a) bendinin (1) numaralı alt bendindeki görevlerin bir kısmı veya tamamının Bakanlık bünyesinde oluşturulacak sınav kurullarınca yerine getirilmesine de karar verilebilir.

İlk defa Devlet memurluğuna atanması teklif edilen personelin atanmaları Bakanlık onayı ile tamamlanır. Bu personelin atanması, eğitilmesi ile ilgili usûl ve esaslar ile sınav kurullarının oluşumu yönetmelikte gösterilir.

Bu madde kapsamındaki personeli, ilgili adalet komisyonunun muvafakati, teklifi veya hizmetin gereği olarak başka bir adalet komisyonunun yetki alanına naklen atama veya geçici olarak görevlendirme yetkisi Adalet Bakanlığına aittir.

Değişiklik ve Yürürlük Notları

[78] 14/4/2020 tarihli ve 7242 sayılı Kanunun 64 üncü maddesiyle bu maddeye birinci fıkrasından sonra gelmek üzere fıkra eklenmiş ve maddenin mevcut ikinci fıkrasına “esaslar” ibaresinden sonra gelmek üzere “ile sınav kurullarının oluşumu” ibaresi eklenmiştir.

[79] 14/4/2020 tarihli ve 7242 sayılı Kanunun 64 üncü maddesiyle bu alt bentte yer alan alan “hukuk fakültesi ve adalet meslek yüksek okulu” ibaresi “hukuk fakültesi, adalet meslek yüksek okulu veya meslek yüksekokullarının adalet veya ceza infaz ve güvenlik hizmetleri programı, lise veya meslek liselerinin adalet alanı ve ilgili mevzuat uyarınca bunlara denkliği kabul edilen program veya alan” şeklinde değiştirilmiştir.

Metin, Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi'nde (mevzuat.gov.tr) yayımlanan yürürlükteki metinden aynen alınmıştır. Resmî metin için Mevzuat Bilgi Sistemi'ne bakınız. Metinde bağlantı verilen terimler Hukuk Sözlüğündeki açıklamalara yönlendirir; resmî metin değiştirilmemiştir.

Madde Gerekçesi

Bu bölümde, maddenin kanunlaşma sürecine ait resmî yasama belgesinden (Millî Güvenlik Konseyi, S. Sayısı: 548 – Hâkimler ve Savcılar Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu (1/262)) ilgili kısımlar, yalnız sayfa düzeni sadeleştirilerek metni değiştirilmeden aktarılmıştır. Kanunlaşan 114. madde, tasarının 152, 154, 155. maddelerine karşılık gelir; gerekçede geçen madde numaraları tasarı numaralarıdır. Madde komisyon görüşmelerinde önemli ölçüde değiştirildiğinden, tasarı gerekçesi kabul edilen metinden farklı bir düzenlemeye ilişkin olabilir. Bu bölüm, taranmış resmî belgeden optik karakter tanıma (OCR) ile okunmuş ve sayfa görüntüleriyle satır satır karşılaştırılarak düzeltilmiştir; basılı metindeki dizgi hataları olduğu gibi korunmuştur. Esas olan resmî belgedir. Değişiklik gerekçeleri, değiştirici kanunun resmî gerekçesinden (TBMM sıra sayısı/teklif metni veya Mevzuat Bilgi Sistemi) aynen aktarılmıştır; eşleşme, bu maddedeki resmî değişiklik işareti (tarih–kanun/madde) ve değiştirici kanunun TBMM'de kabul edilen metniyle doğrulanmıştır. Gerekçeler teklif veya tasarı metnine ilişkindir; madde komisyonda veya Genel Kurulda değiştirilmiş olabilir. Madde sonradan değiştirildiği için gerekçe yürürlükteki metinle farklılık gösterebilir (bkz. Değişiklik ve Yürürlük Notları). Uyuşmazlık hâlinde Resmî Gazete'de yayımlanan kanun metni esastır.

Hükümet Tasarısının Gerekçesi (Tasarı m. 152, 154, 155)

60. Onuncu kısımda adlî ve idarî yargı ile ceza infaz kurumları ve tevkifevleri memurlarının atama ve disiplin işlemleri yer almıştır. Bu cümleden olmak üzere 152 nci maddede atanmaları doğrudan doğruya Adalet Bakanlığına ait olan ceza infaz kurumları, çocuk eğitim ıslah ve infaz kurumları ve tutukevleri görevlileri ile atanmaları yine Bakanlığa ait olan adlî yargı teşkilatında görevli icra memuru, icra memur muavini gibi memurlar dışında kalan ceza infaz kurumları, çocuk eğitim ıslah ve infaz kurumları ve tutukevleri ile bütün ilk derece adalet mahkemeleri ve adliyeye bağlı dairelerde görevli personelin atanmalarının Adalet Komisyonlarına ait olduğu bunların belli koşullar altında doğrudan doğruya Adalet Bakanlığınca da nakledilebilecekleri, Adalet Komisyonlarının oluşması yer almıştır.

62. 154 üncü madde, Danıştay memurları dışında kalan idarî mahkemelerde görevli personelin atanmasına ve nakledilmesine ilişkin hükümlerle idarî mahkeme Adalet Komisyonlarının teşekkülünü hükme bağlamaktadır.

63. 155 inci maddede, tasarının 152 ve 154 üncü maddelerinde sayılan personelin özlük işlerinin tabi olacağı hükümler sayılmıştır.

Adalet Komisyonu Raporundaki Açıklama

114 üncü madde adalet komisyonlarının görevlerine ilişkin hükümlerini içermektedir.

Atanmaları özel kanunlara göre doğrudan doğruya Adalet Bakanlığına ait olan memurlar dışında kalan personelin memuriyete girişlerindeki sınavların ilgili adlî veya idarî yargı adalet komisyonunca yapılması, kazananlar hakkında düzenleyecekleri atama evrakını Bakanlığa göndermeleri ve Bakanlık onayından geçen atama kararlarının tekemmül etmiş sayılması, komisyonların bu personel hakkında verdikleri disiplin cezası, görevden uzaklaştırma, geçici yetki ile görevlendirme, bir üst göreve atama, yargı çevresi içinde naklen atama, kademe ilerlemesi ve derece yükselmesi gibi kararları Bakanlığa bildirmeleri, bu suretle de Adalet Bakanlığının yurt içi kuruluşlarındaki personeli hakkındabilgi sahibi olması ve bu bilgilerin ışığı altında gerekli gördüğü personeli bulunduğu yargı çevresi dışında bir göreve naklen ataması ilke olarak benimsenmiş, adalet komisyonlarının sadece görev yaptıkları yargı çevresi içinde naklen atama yapabilmelerine imkân verilmiştir.

Değişiklik Gerekçesi: 5435 sayılı Kanun m. 36 (22/12/2005)

Madde 36.- 2802 sayılı Kanunun adalet komisyonlarının görevlerini hükme bağlayan 114 üncü maddesi uygulamada bazı sorunlara neden olmaktadır. Bu sorunların giderilmesi ve daha iyi bir sistematiğin sağlanması bakımından, maddeyle, yürürlükteki 115 inci maddedeki hüküm de içerisine alınmak suretiyle 114 üncü madde yeniden düzenlenmiştir.

Kaynak: TBMM 22. Dönem, S. Sayısı: 951 – Kanun Tasarısı madde 36 gerekçesi. 22/12/2005 tarihli ve 5435 sayılı Kanun, Cumhurbaşkanınca bir daha görüşülmek üzere geri gönderilen 29/6/2005 tarihli ve 5375 sayılı Kanunun yeniden görüşülmesiyle kabul edilmiştir; gerekçe, 5375 sayılı Kanunun tasarısına ilişkindir.

Değişiklik Gerekçesi: 5435 sayılı Kanun m. 36 (22/12/2005) – Komisyon Raporundaki Değişiklik Açıklaması

Tasarının 36 ncı maddesi; ilk defa Devlet memurluğuna yapılacak atamalarda, merkezi sınavda başarılı olmanın yanında, Adalet Bakanlığınca hazırlanacak yönetmelikte tespit edilecek şekilde adalet komisyonlarınca yapılacak sözlü sınav ve gerektiğinde yapılacak uygulamalı sınavda başarı gösterenlerin arasından hukuk fakültesi veya adalet meslek yüksekokulları mezunlarına öncelik tanınması suretiyle, yargı yardımcı personelinin taşıması gereken nitelikleri haiz olanların, bu görevlere atamasının yapılabilmesi amacıyla değişiklik yapılmak suretiyle 37 nci madde olarak kabul edilmiştir.

Kaynak: TBMM 22. Dönem, S. Sayısı: 951 – komisyon raporunun bu maddeye ilişkin kısmı aynen aktarılmıştır.

Değişiklik Gerekçesi: 7242 sayılı Kanun m. 64 (14/4/2020)

Madde 65- Maddeyle, 2802 sayılı Kanunun 114 üncü maddesinde değişiklik yapılmaktadır. Atamaları doğrudan Adalet Bakanlığınca yapılanlar dışındaki adlî ve idarî yargı personeli ile ceza infaz kurumları personelinin atamasında halen hukuk fakültesi ve adalet meslek yüksekokulu mezunlarına öncelik tanınmaktadır. Yapılan düzenlemeyle, hukuk ve adalet meslek yüksekokulu mezunlarının yanı sıra, meslek yüksekokullarının adalet veya ceza infaz ve güvenlik hizmetleri programı, lise veya meslek liselerinin adalet alanı ve ilgili mevzuat uyarınca bunlara denkliği kabul edilen program veya alanlardan mezun olanlara da öncelik tanınması öngörülmektedir. Böylelikle, belirli bir mesleğe yönelik nitelikli insan gücü yetiştiren yükseköğretim kurumları ile ortaöğretim kurumlarından mezun olan kişilerin adalet hizmetlerinde öncelikli olarak görev yapmaları sağlanmaktadır.

İlk defa devlet memurluğuna atanacaklardan merkezî sınavda başarılı olanların sözlü ve gerektiğinde uygulamalı sınavlarını yapmak adalet komisyonlarının görevleri arasında yer almaktadır. Maddeye eklenen fıkrayla komisyonun sözlü ve gerektiğinde uygulamalı sınavları yapmak görevinin bir kısmının veya tamamının Bakanlık bünyesinde oluşturulacak sınav kurullarınca da yerine getirilmesine imkan tanınmaktadır.

Maddenin mevcut ikinci fıkrasında yapılan düzenlemeyle sözlü ve gerektiğinde uygulama sınavlarını yapacak sınav kurullarının oluşumunun yönetmelikle düzenleneceği hüküm altına alınmaktadır.

Kaynak: TBMM 27. Dönem, S. Sayısı: 207 – Kanun Teklifi madde 65 gerekçesi (kabul edilen 7242 sayılı Kanunun 64. maddesine karşılık gelir).

Madde Künyesi

  • Kanun2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu
  • MaddeMadde 114
  • BölümOnuncu Kısım – Adalet Komisyonlarının Kuruluş ve Görevleri
  • Kanundaki BaşlıkGörevleri
  • DurumYürürlükte
  • Resmî KaynakMevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
  • Resmî GerekçeBu sayfada (Millî Güvenlik Konseyi S. Sayısı 548, değişiklik gerekçesi)
  • Son Kontrol11 Kasım 2026

Kanunda Gezinme

‹ Madde 113 · Madde 115 ›

Hâkimler ve Savcılar Kanunu: tüm maddeler

Mevzuat aramasına dön

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır. Mevzuat metinleri her ay resmî kaynakla karşılaştırılarak güncellenir; uyuşmazlık hâlinde Resmî Gazete'de yayımlanan metin esastır. Somut olayınız için bir avukata danışınız.

bottom of page