top of page

Ana Sayfa › Mevzuat › Hâkimler ve Savcılar Kanunu › Madde 32

2802 Sayılı Kanun Birinci Sınıfa Ayrılma Koşul ve Yöntemleri ile Birinci Sınıf Hâkim ve Savcıların Çalışmalarının Değerlendirilmesi

Hâkimler ve Savcılar Kanunu Madde 32: Birinci Sınıfa Ayrılma Koşulları

2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu · Madde 32 · Son kontrol: 11 Kasım 2026

Madde Metni

Madde 32 – Birinci sınıfa ayrılabilmek için:

a) Birinci dereceye yükselmek,

b) (Değişik: 9/3/1995 – 4087/1 md.) Hakimlik ve savcılık mesleğinde on yılını doldurmak,

c) Bilimsel güç ve yeteneği ile hizmet ve meslekteki başarısına göre emsali arasında temayüz etmiş olmak,

d) Yer değiştirme cezası almamış olmak,

e) Kınama, kademe ilerlemesinin durdurulması veya derece yükselmesinin durdurulması cezalarını aynı neviden olmasa bile birden fazla almamış olmak,

f) Mesleğin vakar ve onuruna dokunan veya kişisel haysiyet ve itibarını kıran veya görevle ilgili herhangi bir suçtan affa uğramış olsa bile hüküm giymemiş olmak,

g) (Ek: 23/6/2022-7413/5 md.) En az üç meslek içi eğitim programına katılmış olmak,

Gerekir.

(Değişik ikinci fıkra: 22/12/2005 - 5435/15 md.) Meslekleriyle ilgili yüksek lisans öğrenimi yapmış olanlarla Türkiye ve Ortadoğu Amme İdaresi Enstitüsünün yüksek lisans programını ve Türkiye Adalet Akademisinde bir akademik yıldan az olmamak üzere düzenlenen uzmanlık eğitim programını başarıyla bitirenler için dokuz, meslekleriyle ilgili öğrenim dallarında doktora yapanlar için sekiz yıllık meslek kıdemi, birinci sınıfa ayrılmada yeterli sayılır. Ayrıca fiilen avukatlıkta geçen sürenin üçte ikisi, hâkim ve savcı yardımcılarının yardımcılık süresini aşan süreleri, avukatlık stajının üçte ikisi ve askerlik hizmetinde geçen sürenin yarısı, birinci sınıfa ayrılmaya esas sürenin hesabında dikkate alınır. Ancak birinci sınıfa ayrılabilmek için her halde meslekte fiilen üç terfi dönemi çalışmak zorunludur.[40]

Birinci sınıfa ayrılma incelemesine tabi tutulacaklar hakkında 22 nci maddenin; listelerin yayımı, yeniden inceleme ve itiraza ilişkin hükümleri uygulanır.

(Ek fıkra: 22/12/2005 - 5435/15 md.) Birinci sınıfa ayrılma koşul ve yöntemlerine dair ilkeler, Kanunda belirtilen esaslar doğrultusunda Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca tespit edilerek, Resmî Gazetede yayımlanır.

Değişiklik ve Yürürlük Notları

[40] 23/6/2022 tarihli ve 7413 sayılı Kanunun 5 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan “adaylarının 4954 sayılı Kanunda belirtilen staj dönemlerini aşan adaylık süreleri,” ibaresi “yardımcılarının yardımcılık süresini aşan süreleri,” şeklinde değiştirilmiştir.

Metin, Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi'nde (mevzuat.gov.tr) yayımlanan yürürlükteki metinden aynen alınmıştır. Resmî metin için Mevzuat Bilgi Sistemi'ne bakınız. Metinde bağlantı verilen terimler Hukuk Sözlüğündeki açıklamalara yönlendirir; resmî metin değiştirilmemiştir.

Madde Gerekçesi

Bu bölümde, maddenin kanunlaşma sürecine ait resmî yasama belgesinden (Millî Güvenlik Konseyi, S. Sayısı: 548 – Hâkimler ve Savcılar Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu (1/262)) ilgili kısımlar, yalnız sayfa düzeni sadeleştirilerek metni değiştirilmeden aktarılmıştır. Kanunlaşan 32. madde, tasarının 34. maddesine karşılık gelir; gerekçede geçen madde numaraları tasarı numaralarıdır. Madde komisyon görüşmelerinde önemli ölçüde değiştirildiğinden, tasarı gerekçesi kabul edilen metinden farklı bir düzenlemeye ilişkin olabilir. Bu bölüm, taranmış resmî belgeden optik karakter tanıma (OCR) ile okunmuş ve sayfa görüntüleriyle satır satır karşılaştırılarak düzeltilmiştir; basılı metindeki dizgi hataları olduğu gibi korunmuştur. Esas olan resmî belgedir. Değişiklik gerekçeleri, değiştirici kanunun resmî gerekçesinden (TBMM sıra sayısı/teklif metni veya Mevzuat Bilgi Sistemi) aynen aktarılmıştır; eşleşme, bu maddedeki resmî değişiklik işareti (tarih–kanun/madde) ve değiştirici kanunun TBMM'de kabul edilen metniyle doğrulanmıştır. Gerekçeler teklif veya tasarı metnine ilişkindir; madde komisyonda veya Genel Kurulda değiştirilmiş olabilir. Madde sonradan değiştirildiği için gerekçe yürürlükteki metinle farklılık gösterebilir (bkz. Değişiklik ve Yürürlük Notları). Uyuşmazlık hâlinde Resmî Gazete'de yayımlanan kanun metni esastır.

Hükümet Tasarısının Gerekçesi (Tasarı m. 34)

11. 34 üncü maddede birinci sınıfa ayrılma koşulları yer almıştır.

Adalet Komisyonu Raporundaki Açıklama

32 nci madde, birinci sınıfa ayrılma koşullarını düzenlemektedir. Emsalleri arasında temayüz etmiş olma ve meslekte tam anlamıyla yetişmiş olmayı ifade eden birinci sınıfa ayrılma konusunda meslekte en az on iki yıl fiilen hizmet etmiş olmanın gerektiği sonucuna varılmış, ayrıca birinci dereceye yükselmiş olma da şart koşulmuştur. Doktora ve master öğrenimi yapmış olanlar için bu süre kısaltılmış ve idarî yargı hâkimliğine 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanunun geçici birinci maddesine göre dışardan atanmış olanların birinci sınıf incelenmesine tabi tutulacakları süreleri özel olarak düzenlemiş bulunan aynı kanunun geçici 2 nci maddesindeki hüküm ise geçici bir madde ile saklı tutulmuştur.

Değişiklik Gerekçesi: 4087 sayılı Kanun m. 1 (9/3/1995) – Komisyon Raporundaki Açıklama

Geri gönderme tezkeresinde 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanununun yürürlüğe girdiği 24.2.1983 tarihinden önce mesleğe girenler ile bu tarihten sonra göreve başlayanlar arasında eşitsizlik yaratıldığı, bunun da meslektaşlar arasında huzursuzluğa neden olacağı belirtildiğinden, Kanuna eklenen 1 inci madde ile birinci sınıfa ayrılma koşullarını düzenleyen 32 nci maddede değişiklik yapılmak suretiyle hâkim ve savcılar arasında uygulama birliği sağlamak amacıyla birinci sınıfa ayrılma süresi 12 yıldan 10 yıla, bu değişikliğe paralel olarak da ikinci fıkrada yapılan düzenleme ile master ve doktora yapanların birinci sınıfa ayrılabilmeleri için gerekli olan meslek kıdemi süreleri ikişer yıl indirilmiştir.

Kaynak: TBMM 19. Dönem, S. Sayısı: 639 – komisyon raporundaki açıklama. Bu hüküm teklif/tasarı metnine komisyonda eklendiği veya komisyonda değiştirildiği için ayrı bir madde gerekçesi bulunmamaktadır; komisyon raporundaki ilgili paragraf aynen aktarılmıştır. Metin, taranmış resmî belgeden okunmuş ve sayfa görüntüleriyle karşılaştırılarak aktarılmıştır; basılı metindeki yazım ve dizgi özellikleri olduğu gibi korunmuştur. Esas olan resmî belgedir.

Değişiklik Gerekçesi: 5435 sayılı Kanun m. 15 (22/12/2005)

Madde 15.- Maddeyle, 2802 sayılı Kanunun İkinci Kısmının Dördüncü Bölümünün başlığı ve birinci sınıfa ayrılma koşullarını düzenleyen 32 nci maddesinin ikinci fıkrası değiştirilmiş, maddeye bir fıkra eklenmiştir.

Yapılan değişiklikle, Türkiye Adalet Akademisinin bir akademik yıldan az olmayan programlarını başarı ile bitirenlere de dokuz yılda birinci sınıf incelemesine tâbi tutulabilme imkânı tanınmış ve Tasarının çerçeve 16 ncı maddesiyle değiştirilen 2802 sayılı Kanunun 33 üncü maddesindeki birinci sınıfa ayrılma koşul ve yöntemlerine dair ilkelere ilişkin hüküm, bu maddeye yeni bir fıkra olarak eklenmiştir.

Kaynak: TBMM 22. Dönem, S. Sayısı: 951 – Kanun Tasarısı madde 15 gerekçesi. 22/12/2005 tarihli ve 5435 sayılı Kanun, Cumhurbaşkanınca bir daha görüşülmek üzere geri gönderilen 29/6/2005 tarihli ve 5375 sayılı Kanunun yeniden görüşülmesiyle kabul edilmiştir; gerekçe, 5375 sayılı Kanunun tasarısına ilişkindir.

Değişiklik Gerekçesi: 5435 sayılı Kanun m. 15 (22/12/2005) – Komisyon Raporundaki Değişiklik Açıklaması

Tasarının 15 inci maddesi; 2802 sayılı Kanunun 13 üncü maddesinin son fıkrasında, iki yıldan fazla geçen adaylık süresi ile avukat adaylarının mahkemelerde yaptıkları staj süresinin hâkimlik ve savcılıkta ve ayrıca 9 uncu maddenin ikinci fıkrasında, avukatlıkta geçen sürenin üçte ikisinin değerlendirebileceği hükme bağlanmış olmasına rağmen, uygulamada Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu, bu hizmetleri meslekte geçmiş saymadığından ve birinci sınıfa ayrılmaya esas sürenin hesaplanmasında dikkate alınmadığından, Kanunda yer alan bu hükümlere açıklık ve uygulama imkanı kazandırmak amacıyla değişiklik yapılmak suretiyle kabul edilmiştir.

Kaynak: TBMM 22. Dönem, S. Sayısı: 951 – komisyon raporunun bu maddeye ilişkin kısmı aynen aktarılmıştır.

Değişiklik Gerekçesi: 7413 sayılı Kanun m. 5 (23/6/2022)

Madde 5- Teklifle hâkim ve savcı yardımcılığı müessesesinin getirilmesine bağlı olarak, maddeyle 2802 sayılı Kanunun 32 nci maddesinde uyum düzenlemesi yapılmaktadır. Ayrıca hâkim ve savcıların birinci sınıfa ayrılma şartları arasına en az üç meslek içi eğitim programına katılmış olma şartı eklenmektedir.

Kaynak: TBMM 27. Dönem, S. Sayısı: 339 – Kanun Teklifi madde 5 gerekçesi.

Madde Künyesi

  • Kanun2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu
  • MaddeMadde 32
  • Bölümİkinci Kısım – Hakimlik ve Savcılık › Dördüncü Bölüm – Birinci Sınıfa Ayrılma Koşul ve Yöntemleri ile Birinci Sınıf Hâkim ve Savcıların Çalışmalarının Değerlendirilmesi
  • Kanundaki BaşlıkBirinci sınıfa ayrılma koşulları
  • DurumYürürlükte
  • Resmî KaynakMevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
  • Resmî GerekçeBu sayfada (Millî Güvenlik Konseyi S. Sayısı 548, değişiklik gerekçesi)
  • Son Kontrol11 Kasım 2026

Kanunda Gezinme

‹ Madde 31 · Madde 33 ›

Hâkimler ve Savcılar Kanunu: tüm maddeler

Mevzuat aramasına dön

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır. Mevzuat metinleri her ay resmî kaynakla karşılaştırılarak güncellenir; uyuşmazlık hâlinde Resmî Gazete'de yayımlanan metin esastır. Somut olayınız için bir avukata danışınız.

bottom of page