Ana Sayfa › Mevzuat › Hâkimler ve Savcılar Kanunu › Madde 49
2802 Sayılı Kanun Geçici Yetki ve Görevler
Hâkimler ve Savcılar Kanunu Madde 49: Yurtdışında Eğitim ve Malî Haklar
2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu · Madde 49 · Son kontrol: 11 Kasım 2026
Madde Metni
Madde 49 – (Değişik: 8/8/2011-KHK-650/19 md.)
Bilgi ve görgülerini artırmak, meslekleriyle ilgili staj ve araştırma yapmak, kurs, eğitim ve öğrenim görmek üzere seçilen ya da iç veya dış burstan yararlanan hâkim ve savcılar iki yılı; doktora yapmak üzere görevlendirilenler ise üç yılı aşmamak üzere Bakanlıkça yurtdışına gönderilebilir. Bu süreler, gerekirse en çok bir katına kadar uzatılabilir.[52]
(Mülga ikinci fıkra:15/2/2014-6524/1 md.)
Bu suretle yurtdışına gidenlerden üç aydan fazla yurtdışında kalanlar, yurda dönüp mesleğe başladıktan sonra yurtdışında kaldıkları sürenin iki katı kadar mecburî hizmet yapmak zorundadırlar. Ancak mecburî hizmet yapmadan görevden ayrılmak isteyenler, yurtdışında kaldıkları sürede kendilerine ödenen aylık, ödenek, tazminatlar ile her türlü ödemelerin, mecburî hizmetin eksik kalan kısmı ile orantılı miktarını iki kat olarak ödemekle yükümlüdürler.
Bu madde uyarınca yurtdışına gönderilenlere, aylık ve diğer her türlü ödemelerinin kanunî kesintilerinden sonra kalan net tutarının yüzde altmışı ile gittikleri ülkelerde sürekli görevli bulunan ve dokuzuncu derecenin birinci kademesinden aylık alan Dışişleri Bakanlığı meslek memurlarına ödenmekte olan yurtdışı aylığının üçte ikisi ödenir. Bunlardan iç ve dış bursla gidenlerin aldıkları burs miktarı, ödenecek üçte iki yurtdışı aylığının altında kaldığı takdirde aradaki fark kendilerine ayrıca ödenir. Ancak şahsen özel burs sağlayan ve bu burstan istifade etmesi için (…)[53] Bakanlıkça kendilerine aylıksız izin verilmesi uygun görülenler bu fıkra hükmünden yararlanamaz.
Bu madde gereğince yurtdışına gönderilenlerin masrafları gönderen kurum bütçesinden karşılanır. Bu şekilde gönderilenlere, Dışişleri Bakanlığı meslek memurlarına ödenen yurtdışı aylığı esas alınarak yapılacak ödeme, her türlü vergiden müstesnadır.
Bu maddede hüküm bulunmayan konularda Devlet memurlarına ilişkin hükümler uygulanır.
Değişiklik ve Yürürlük Notları
[52] 15/2/2014 tarihli ve 6524 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan “aşmamak üzere” ibaresinden sonra gelmek üzere “Bakanlıkça” ibaresi eklenmiştir.
[53] 15/2/2014 tarihli ve 6524 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan “ilgisine göre Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca veya” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.
[51] 8/8/2011 tarihli ve 650 sayılı KHK’nin 19 uncu maddesiyle bu madde başlığı “Yabancı ülkelere gönderilme:” iken, metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
Metin, Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi'nde (mevzuat.gov.tr) yayımlanan yürürlükteki metinden aynen alınmıştır. Resmî metin için Mevzuat Bilgi Sistemi'ne bakınız.
Madde Gerekçesi
Bu bölümde, maddenin kanunlaşma sürecine ait resmî yasama belgesinden (Millî Güvenlik Konseyi, S. Sayısı: 548 – Hâkimler ve Savcılar Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu (1/262)) ilgili kısımlar, yalnız sayfa düzeni sadeleştirilerek metni değiştirilmeden aktarılmıştır. Kanunlaşan 49. madde, tasarının 55, 56, 57. maddelerine karşılık gelir; gerekçede geçen madde numaraları tasarı numaralarıdır. Bu bölüm, taranmış resmî belgeden optik karakter tanıma (OCR) ile okunmuş ve sayfa görüntüleriyle satır satır karşılaştırılarak düzeltilmiştir; basılı metindeki dizgi hataları olduğu gibi korunmuştur. Esas olan resmî belgedir. Değişiklik gerekçeleri, değiştirici kanunun resmî gerekçesinden (TBMM sıra sayısı/teklif metni veya Mevzuat Bilgi Sistemi) aynen aktarılmıştır; eşleşme, bu maddedeki resmî değişiklik işareti (tarih–kanun/madde) ve değiştirici kanunun TBMM'de kabul edilen metniyle doğrulanmıştır. Gerekçeler teklif veya tasarı metnine ilişkindir; madde komisyonda veya Genel Kurulda değiştirilmiş olabilir. Maddede 650 sayılı KHK (8/8/2011) ile yapılan değişikliklerin gerekçesi bu sayfada yer almamaktadır (resmî gerekçe metni okunabilir biçimde bulunamadı, eşleşme doğrulanamadı veya değişiklik kanun hükmünde kararnameyle yapıldı). Madde sonradan değiştirildiği için gerekçe yürürlükteki metinle farklılık gösterebilir (bkz. Değişiklik ve Yürürlük Notları). Uyuşmazlık hâlinde Resmî Gazete'de yayımlanan kanun metni esastır.
Hükümet Tasarısının Gerekçesi (Tasarı m. 55, 56, 57)
24. 54 üncü madde, meslek mensuplarının yapabilecekleri diğer işleri; 55 inci madde bilgi ve görgü artırmak ve meslekle ilgili araştırma yapmak ya da staj ve öğrenim için yurt dışına gönderilmeyi; 56 ncı madde bu göndermenin şartlarını; 57 nci madde gönderileceklerin nasıl seçileceğini; 58 inci madde karşılanacak giderleri düzenlemekte; 59 uncu madde ise yabancı bir ülke veya uluslararası kuruluştan sağlanan bursla veya kendi hesaplarına aylıksız olarak yurt dışına gideceklerle ilgili hükümleri ihtiva etmektedir. 60 ıncı madde yabancı ülkelere gönderilenlerin hak ve yükümlülüklerini; 61 inci madde ise bunların mecburî hizmete tabi tutulacaklarını hükme bağlamaktadır.
Adalet Komisyonu Raporundaki Açıklama
49 ve 50 inci maddeler, hâkim ve savcıların bilgi ve görgülerini artırmak, meslekleriyle ilgili araştırma yapmak veya kurs ve öğrenim görmek için yabancı ülkelere gönderilmelerinde uygulanacak hükümlere ilişkindir.
Değişiklik Gerekçesi: 6524 sayılı Kanun m. 1 (15/2/2014)
Madde 2 - Maddeyle 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu’nun 49 uncu maddesinin birinci fıkrasında yapılan değişiklik ile bilgi ve görgülerini artırmak, meslekleriyle ilgili staj ve araştırma yapmak, kurs, eğitim ve öğrenim görmek üzere seçilen ya da iç veya dış burstan yararlanan hâkim ve savcılar iki yılı; doktora yapmak üzere görevlendirilenler ise üç yılı aşmamak üzere Bakanlıkça yurtdışına gönderilebilecektir. Ayrıca anılan maddenin ikinci fıkrası yürürlükten kaldırılmaktadır.
Kaynak: TBMM 24. Dönem, S. Sayısı: 523 – Kanun Teklifi madde 2 gerekçesi (kabul edilen 6524 sayılı Kanunun 1. maddesine karşılık gelir).
Madde Künyesi
- Kanun2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu
- MaddeMadde 49
- BölümÜçüncü Kısım – Hakimlik ve Savcılık Teminatı › İkinci Bölüm – Geçici Yetki ve Görevler
- Kanundaki BaşlıkYurtdışında eğitim ve malî haklar
- DurumYürürlükte
- Resmî KaynakMevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Resmî GerekçeBu sayfada (Millî Güvenlik Konseyi S. Sayısı 548, değişiklik gerekçesi)
- Son Kontrol11 Kasım 2026
Kanunda Gezinme
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır. Mevzuat metinleri her ay resmî kaynakla karşılaştırılarak güncellenir; uyuşmazlık hâlinde Resmî Gazete'de yayımlanan metin esastır. Somut olayınız için bir avukata danışınız.