Ana Sayfa › Mevzuat › Hâkimler ve Savcılar Kanunu › Madde 9
2802 Sayılı Kanun Hâkim ve Savcı Yardımcılığı Dönemi
Hâkimler ve Savcılar Kanunu Madde 9: Hâkim ve Savcı Yardımcılığına Atama
2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu · Madde 9 · Son kontrol: 11 Kasım 2026
Madde Metni
Madde 9 – (Değişik birinci fıkra: 22/12/2005 - 5435/2 md.) Her yıl alınacak hâkim ve savcı yardımcısı sayısı, avukatlık mesleğinden alınacaklarla birlikte Türkiye Adalet Akademisinin görüşü alınmak suretiyle, kadro ve ihtiyaç durumuna göre Adalet Bakanlığınca tespit edilir.
(İkinci fıkra İptal: Anayasa Mahkemesinin 14/12/1995 tarihli ve E.1995/19,K.1995/64 sayılı kararı ile; Yeniden düzenleme: 15/1/2003-4790/1 md.) Yukarıdaki maddede belirtilen niteliklere sahip olup, yazılı yarışma sınavı ile mülakatta başarı gösterenler, başarı derecelerine göre sıraya konularak Adalet Bakanlığınca önceden belirlenen ihtiyaç sayısına, daha önce başka görevlerde kadro, maaş ve derece yönünden iktisap etmiş oldukları haklar nazara alınmak suretiyle lisans, lisansüstü (master) ve doktora öğrenim durumlarına göre Devlet memuriyetine giriş derece ve kademesiyle veya bu derecelerden aşağı olmamak şartıyla müktesep olarak almış oldukları derece ve kademeyle hâkim ve savcı yardımcılığına atanırlar. Bu atamada, daha önce serbest avukatlık yapmış olanların avukatlıkta geçen sürelerinin üçte ikisi de değerlendirilir. Bu sıraya göre ihtiyaç sayısınca atananların dışında kalanlar bir hak iddia edemezler.
Doktora yapanlar sadece mülakata tabi tutulurlar.
(Mülga dört, beş ve altıncı fıkra: 22/12/2005 - 5435/ 43 md.)
(Mülga son fıkra: 1/12/2007-5720/2 md.)
Değişiklik ve Yürürlük Notları
[16] 23/6/2022 tarihli ve 7413 sayılı Kanunun 21 inci maddesiyle bu maddenin başlığı “Hâkim ve savcı yardımcılığına atama:” şeklinde, birinci fıkrasında yer alan “aday” ibaresi “hâkim ve savcı yardımcısı” şeklinde ve ikinci fıkrasında yer alan “adaylığa” ibaresi “hâkim ve savcı yardımcılığına” şeklinde değiştirilmiştir.
Metin, Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi'nde (mevzuat.gov.tr) yayımlanan yürürlükteki metinden aynen alınmıştır. Resmî metin için Mevzuat Bilgi Sistemi'ne bakınız. Metinde bağlantı verilen terimler Hukuk Sözlüğündeki açıklamalara yönlendirir; resmî metin değiştirilmemiştir.
Madde Gerekçesi
Bu bölümde, maddenin kanunlaşma sürecine ait resmî yasama belgesinden (Millî Güvenlik Konseyi, S. Sayısı: 548 – Hâkimler ve Savcılar Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu (1/262)) ilgili kısımlar, yalnız sayfa düzeni sadeleştirilerek metni değiştirilmeden aktarılmıştır. Kanunlaşan 9. madde, tasarının 11. maddesine karşılık gelir; gerekçede geçen madde numaraları tasarı numaralarıdır. Bu bölüm, taranmış resmî belgeden optik karakter tanıma (OCR) ile okunmuş ve sayfa görüntüleriyle satır satır karşılaştırılarak düzeltilmiştir; basılı metindeki dizgi hataları olduğu gibi korunmuştur. Esas olan resmî belgedir. Değişiklik gerekçeleri, değiştirici kanunun resmî gerekçesinden (TBMM sıra sayısı/teklif metni veya Mevzuat Bilgi Sistemi) aynen aktarılmıştır; eşleşme, bu maddedeki resmî değişiklik işareti (tarih–kanun/madde) ve değiştirici kanunun TBMM'de kabul edilen metniyle doğrulanmıştır. Gerekçeler teklif veya tasarı metnine ilişkindir; madde komisyonda veya Genel Kurulda değiştirilmiş olabilir. Madde sonradan değiştirildiği için gerekçe yürürlükteki metinle farklılık gösterebilir (bkz. Değişiklik ve Yürürlük Notları). Uyuşmazlık hâlinde Resmî Gazete'de yayımlanan kanun metni esastır.
Hükümet Tasarısının Gerekçesi (Tasarı m. 11)
4. İkinci kısım hâkimlik ve savcılık mesleğini içermekte ve bu kısmın birinci bölümünde de adaylık dönemi yer almaktadır. Bu bölümdeki 9 ve 10 uncu maddeler adaylığa atanabilmek için gerekli nitelikleri, 11 inci madde adaylığa atamayı belirlemektedir.
Adaylık sınavına girenler başarı derecelerine göre sıralanacaklar ve ihtiyaç sayısınca bu sıraya göre alınacaklardır. İhtiyaçtan fazla kişi sınavda başarı göstermiş olsa bile bir hak iddia edemeyecek ve yeni ihtiyaç vukuunda bunların tekrar sınava girmeleri gerekecektir.
11 inci madde ayrıca, adayların staj yapacakları yerleri de belirlemektedir.
Adalet Komisyonu Raporundaki Açıklama
9 uncu madde adaylığa atanmayı, 10 uncu madde adaylık süresini, 11 inci madde adaylar hakkında düzenlenecek belgeleri, 12 nci madde adaylık süresi içinde göreve son vermeyi, 13 üncü madde stajını tamamlayan adayların atanmasını, 14 üncü madde de muvazzaf askerlik hizmetinde geçen sürelerin değerlendirilmesini düzenlemektedir.
Değişiklik Gerekçesi: 4790 sayılı Kanun m. 1 (15/1/2003)
Madde 1. - Maddeyle, Hâkimler ve Savcılar Kanununun 9 uncu maddesinin ikinci fıkrası, Anayasa Mahkemesinin genel gerekçede değinilen iptal kararındaki düşünceler doğrultusunda yeniden düzenlenmekte, hâkim adaylığına atanmada serbest avukatlık yapmış olanların avukatlıkta geçen sürelerinin üçte ikisinin değerlendirilmesi esası getirilmektedir.
Kaynak: TBMM 22. Dönem, S. Sayısı: 21 – Kanun Tasarısı madde 1 gerekçesi.
Değişiklik Gerekçesi: 5435 sayılı Kanun m. 2 (22/12/2005)
Madde 2.- Maddeyle, 2802 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin birinci ve son fıkraları değiştirilmektedir.
23.7.2003 tarihli ve 4954 sayılı Kanunla Türkiye Adalet Akademisi kurulduğundan, buna bağlı olarak, 2802 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin birinci fıkrasında yapılan değişiklikle, her yıl alınacak aday sayısının avukatlık mesleğinden alınacaklarla birlikte Akademinin de görüşü alınmak suretiyle kadro ve ihtiyaç durumuna göre Adalet Bakanlığınca tespit edileceği hükme bağlanmıştır.
2802 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin son fıkrasında yapılan değişiklikle, yönetmelikle düzenlenmesi öngörülen hususlar yeniden hükme bağlanmıştır.
Kaynak: TBMM 22. Dönem, S. Sayısı: 951 – Kanun Tasarısı madde 2 gerekçesi. 22/12/2005 tarihli ve 5435 sayılı Kanun, Cumhurbaşkanınca bir daha görüşülmek üzere geri gönderilen 29/6/2005 tarihli ve 5375 sayılı Kanunun yeniden görüşülmesiyle kabul edilmiştir; gerekçe, 5375 sayılı Kanunun tasarısına ilişkindir.
Değişiklik Gerekçesi: 5435 sayılı Kanun m. 43 (22/12/2005)
Madde 43.- 2802 sayılı Kanunun yürürlükten kaldırılan hükümlerine ilişkindir.
Maddeyle;
b) 4954 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra adayların meslek öncesi eğitimleri 4954 sayılı Kanunda düzenlendiği için 2802 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin dördüncü, beşinci ve altıncı fıkraları,
yürürlükten kaldırılmıştır.
Kaynak: TBMM 22. Dönem, S. Sayısı: 951 – Kanun Tasarısı madde 43 gerekçesinin bu maddeye ilişkin kısmı. 22/12/2005 tarihli ve 5435 sayılı Kanun, Cumhurbaşkanınca bir daha görüşülmek üzere geri gönderilen 29/6/2005 tarihli ve 5375 sayılı Kanunun yeniden görüşülmesiyle kabul edilmiştir; gerekçe, 5375 sayılı Kanunun tasarısına ilişkindir.
Değişiklik Gerekçesi: 5720 sayılı Kanun m. 2 (1/12/2007)
Madde 2- 2802 sayılı Kanunun 39 uncu maddesinde profesörlükten ve doçentlikten hâkim ve savcılık mesleğine geçiş usulü düzenlenmiştir. Akademik kariyeri bulunanların bu madde hükmüne göre mesleğe geçmeleri imkan dahilinde olup, doktora yapanların adaylığa alınmalarına gerek bulunmamaktadır. Ayrıca adlî ve idarî yargı hâkim ve savcı adaylığına başvurusu kabul edilen fakültelerin sayılarının artması ile birlikte sınavlara başvurunun çoğalması ve avukatlıktan adaylığa alım usulünün getirilmesi de dikkate alınarak, yeterli kaynak sağlandığından doktora yapanların sadece mülâkata tabi tutulması usulünden vazgeçilmiştir.
Ayrıca, bir kariyer mesleği olan hâkimlik ve savcılık mesleğinin başlangıç evresi olan adaylığa alınma usul ve esaslarının yönetmelik yerine Kanunla düzenlenmesi amaçlanmış ve Kanuna eklenen 9/A maddesiyle de yönetmelik düzenlemesine artık ihtiyaç kalmadığından 9 uncu maddenin son fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır.
Kaynak: TBMM 23. Dönem, S. Sayısı: 65 – Kanun Teklifi madde 2 gerekçesi.
Madde Künyesi
- Kanun2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu
- MaddeMadde 9
- Bölümİkinci Kısım – Hakimlik ve Savcılık › Birinci Bölüm – Hâkim ve Savcı Yardımcılığı Dönemi
- Kanundaki BaşlıkHâkim ve savcı yardımcılığına atama
- DurumYürürlükte
- Resmî KaynakMevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Resmî GerekçeBu sayfada (Millî Güvenlik Konseyi S. Sayısı 548, değişiklik gerekçesi)
- Son Kontrol11 Kasım 2026
Kanunda Gezinme
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır. Mevzuat metinleri her ay resmî kaynakla karşılaştırılarak güncellenir; uyuşmazlık hâlinde Resmî Gazete'de yayımlanan metin esastır. Somut olayınız için bir avukata danışınız.