Ana Sayfa › Mevzuat › Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu › Geçici Madde 3
5403 Sayılı Kanun Yönetmelikler, Değiştirilen, Geçici ve Son Hükümler Mülga
5403 Sayılı Kanun Geçici Madde 3 (Mülga)
5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu · Geçici Madde 3 · Son kontrol: 11 Kasım 2026
Madde Metni
Geçici Madde 3 – (Ek: 31/1/2007-5578/6 md.; Mülga: 26/3/2008-5751/2 md.)
Değişiklik ve Yürürlük Notları
[15] Bu madde başlığı “ Tüzük ve yönetmelikler” iken, 2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 170 inci maddesiyle metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
Metin, Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi'nde (mevzuat.gov.tr) yayımlanan yürürlükteki metinden aynen alınmıştır. Resmî metin için Mevzuat Bilgi Sistemi'ne bakınız.
Madde Gerekçesi
Değişiklik gerekçeleri, değiştirici kanunun resmî gerekçesinden (TBMM sıra sayısı/teklif metni veya Mevzuat Bilgi Sistemi) aynen aktarılmıştır; eşleşme, bu maddedeki resmî değişiklik işareti (tarih–kanun/madde) ve değiştirici kanunun TBMM'de kabul edilen metniyle doğrulanmıştır. Gerekçeler teklif veya tasarı metnine ilişkindir; madde komisyonda veya Genel Kurulda değiştirilmiş olabilir. Uyuşmazlık hâlinde Resmî Gazete'de yayımlanan kanun metni esastır.
Değişiklik Gerekçesi: 5578 sayılı Kanun m. 6 (31/1/2007)
3/7/2005 tarihli ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununun geçici 1 inci maddesi ile 11/10/2004 tarihinden önce, gerekli izinler alınmaksızın tarım dışı amaçlarla kullanıma açılmış bulunan, ancak tarımsal bütünlüğü bozmayan arazilerin Kanunun yürürlük tarihinden itibaren altı ay içerisinde Tarım ve Köyişleri Bakanlığına başvurulması, hazırlanacak toprak koruma projesine uyulması ve tarım dışı kullanılacak arazinin her metre karesi için beş Yeni Türk Lirası ödenmesi şartıyla söz konusu arazilerin istenen amaçla kullanılabilmesine imkan sağlanmıştır. Ancak, belirlenen altı aylık süre içerisinde vatandaşlarımızın bir kısmı çeşitli nedenlerden dolayı bu düzenlemeden yararlanamamıştır. Bu vatandaşlarımızın mağduriyetlerinin giderilmesi gerekmektedir. Teklif ile söz konusu Kanunda belirlenmiş olan 11/10/2004 tarihinden önce tarım dışı amaçla kullanıma açılmış arazilerin, belli şartlar dahilinde istenen amaçla kullanımına imkan sağlanmaktadır.
Kaynak: TBMM 22. Dönem, S. Sayısı: 1252 – Kanun Teklifi gerekçesi (genel gerekçe; madde gerekçesi bulunmamaktadır). 31/1/2007 tarihli ve 5578 sayılı Kanun, Cumhurbaşkanınca bir daha görüşülmek üzere geri gönderilen 23/11/2006 tarihli ve 5557 sayılı Kanunun yeniden görüşülmesiyle kabul edilmiştir; açıklama, 5557 sayılı Kanunun yasama belgelerine ilişkindir.
Değişiklik Gerekçesi: 5578 sayılı Kanun m. 6 (31/1/2007) – Komisyon Raporundaki Değişiklik Açıklaması
Teklifte çerçeve 1 inci madde olan madde, 6 ncı madde olarak yeniden düzenlenmiştir. 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanım Kanununun tarım arazileri üzerinde 11/10/2004 tarihinden önce izinsiz olarak yapılmış her türlü yapıya, metrekaresine 5 YTL ödemek kaydıyla verilecek tarım dışı kullanım iznini ifade eden geçici 1 inci maddesinin, 19 Ocak 2006 tarihinde sona eren müracaat süresince beklenenin aksine 47 ilde sadece 2987 adet müracaat olmuştur. Bunun 120 (ha) alanı kapsayan 356 adedinin işlemleri sonuçlandırılarak tarım dışı kullanım izni verilmiştir. Kanun ve Geçici 1 inci maddenin kamu oyundaki tanıtımının yetersiz kalması, muhataplarınca doğru yorumlanamaması, uygulamasının diğer kurumlar nezdinde neler getireceğinin tam bilinememesi sebebi ile yasal müracaat süresini geçirmiş vatandaşlar, bu işlem sonucunda problemlerinin çözüleceğini yapılan uygulamalarda görmüşlerdir. Bu sebeple vatandaşlardan, Kanundan yararlanarak mağduriyetlerinin giderilmesini yoğun bir şekilde talep etmiş olup bu yöndeki yeni talepler de gelmeye devam etmektedir. Bu başvurular ve talepler dikkate alındığında en az 20.000 civarında talebin daha geleceği tahmin edilmektedir. Bu da 4.466,36 (ha) alanı kapsamaktadır. Ancak, belirlenen altı aylık süre içerisinde yukarıda belirtilen rakamlardan da anlaşılacağı üzere vatandaşlarımızın bir kısmı çeşitli nedenlerden dolayı bu düzenlemeden yararlanamamıştır. Bu değişiklik ile birlikte fiili olarak faaliyet göstermekte olan bu tesislerin meşruiyetinin sağlanarak vergilendirilmesi ile devlet bütçesine katkının artırılması da sağlanacaktır. Sonuç olarak Geçici 1 inci maddenin uygulanmasının bir yıl daha uzatılmasıyla tarım arazisi vasfını kaybetmiş, toprak vasfını tekrar geri kazanması ekonomik olarak mümkün olmayan arazilerin ekonomiye kazandırılması ve vatandaşlarımızın mağduriyetinin giderilmesi sağlanmış olacaktır. Ayrıca bu maddenin ikinci fıkrası ile bu firmalara gerekli ruhsat ve izinlerin iki yıllık süre içerisinde gerekli izinlerin alınması zorunluluğu getirilmiş ve süresi içerisinde gerekli izinleri almayan şahısların üretim faaliyetlerinin durdurulması öngörülmüştür.
Tarım arazisi vasfından çıkarılan araziler bazı ilgili kuruluşlarca tarım arazisi olarak değerlendirilmeye devam ettiği görülmüştür. Bu karışıklığın giderilerek ülkemizin her yerinde yeknesak bir uygulamanın sağlanması amacıyla son fıkra kaleme alınmıştır. Yasanın uygulanmasını kolaylaştırmak ve uygulamada karşılaşılan sorunları gidermeye yönelik kamu yararı ve kamu hizmetinin gereklerine uygun olarak bu değişikliklerin yapılması amaçlanmıştır.
Kaynak: TBMM 22. Dönem, S. Sayısı: 1252 – komisyon raporunun bu maddeye ilişkin kısmı aynen aktarılmıştır.
Değişiklik Gerekçesi: 5751 sayılı Kanun m. 2 (26/3/2008)
Anayasa Mahkemesi tarafından 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununun Geçici 1. maddesine ilişkin iptal davası nedeniyle verilen 22.12.2006 tarih E.2005/89 ve K.2006/120 numaralı kararda; bu maddede tarım arazisinin tarım dışı kullanımının tarımsal bütünlüğü bozmama ve hazırlanacak olan toprak koruma projesine uygun olma şartlarına bağlanmış olmasının, Anayasanın 45 inci maddesi ile devlete verilen tarım arazileri ile çayır ve meraların amaç dışı kullanılmasını ve tahribini önleme görevinin bir gereği olduğu belirtilmiştir.
31/1/2007 tarihi ve 5578 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ile; 5403 sayılı Kanuna eklenen Geçici 3 üncü maddede de tarım arazilerinin amaç dışı kullanımına ilişkin olarak Geçici 1 inci madde ile benzer nitelikte bir düzenleme yapılmıştır. Ancak Geçici 3 üncü maddede, Geçici 1 inci maddeden farklı olarak tarımsal bütünlüğü bozmama şartı öngörülmemiştir. Nitekim Anayasa Mahkemesinin 19.2.2007 tarih ve E.2007/18 ve K.2007/9 sayılı yürütmeyi durdurma kararı ve 5578 sayılı Kanun ile 5403 sayılı Kanuna eklenen Geçici 3 üncü maddenin yürürlüğü, esas hakkında karar verilinceye kadar durdurulmuştur.
Bu düzenleme ile Anayasa Mahkemesi tarafından; 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununun uygun görülen 1 inci maddesine uyum sağlanması amaçlanmıştır.
Kaynak: TBMM 23. Dönem, S. Sayısı: 111 – Kanun Teklifi gerekçesi (genel gerekçeden ilgili kısım; madde gerekçesi bulunmamaktadır).
Değişiklik Gerekçesi: 5751 sayılı Kanun m. 2 (26/3/2008) – Komisyon Raporundaki Değişiklik Açıklaması
Teklifin Çerçeve 2 nci Maddesiyle, 5403 sayılı Kanunun, 5578 sayılı Kanunla eklenen Geçici 3 üncü Maddesiyle düzenlenen, 11/10/2004 tarihinden önce gerekli izinler alınmadan tarım dışı amaçlı kullanıma açılmış bulunan arazilerin istenilen amaçla kullanımını düzenleyen hükmüne, tarımsal bütünlüğün bozulmaması şartı, maddedeki diğer şartlara eklenmektedir. Yukarıda belirtildiği üzere söz konusu maddenin yürürlüğü Anayasa Mahkemesi tarafından durdurulmuştur. Madde üzerinde verilen önergenin kabulüyle, Anayasa Mahkemesinin yürürlüğü durdurulan madde üzerindeki tasarrufu sonucu uygulayıcılar nezdinde ileride yaşanabilecek tereddütlerin giderilmesi ve kanun yazım tekniğine uygunluğun sağlanması amacıyla, 5403 sayılı Kanunun 5578 sayılı Kanunla eklenen Geçici 3 üncü Maddesi yürürlükten kaldırılmış; Teklifin Çerçeve 2 nci maddesiyle öngörülen hüküm 5403 sayılı Kanuna eklenen yeni geçici madde altında formüle edilmiştir. Yine bu önergenin kabulüyle, söz konusu hüküm Türkçe dilbilgisi kurallarına uygun olarak ve yapılan değişikliği daha anlaşılabilir şekilde ifade edecek şekilde düzeltilmiştir. Yapılan bu değişikliklerle madde kabul edilmiştir.
Kaynak: TBMM 23. Dönem, S. Sayısı: 111 – komisyon raporunun bu maddeye ilişkin kısmı aynen aktarılmıştır.
Madde Künyesi
- Kanun5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu
- MaddeGeçici Madde 3
- BölümAltıncı Bölüm – Yönetmelikler, Değiştirilen, Geçici ve Son Hükümler
- DurumMülga (yürürlükten kaldırılmış)
- Resmî KaynakMevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Resmî GerekçeBu sayfada (değişiklik gerekçesi)
- Son Kontrol11 Kasım 2026
Kanunda Gezinme
‹ Geçici Madde 2 · Geçici Madde 4 ›
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır. Mevzuat metinleri her ay resmî kaynakla karşılaştırılarak güncellenir; uyuşmazlık hâlinde Resmî Gazete'de yayımlanan metin esastır. Somut olayınız için bir avukata danışınız.