top of page

Koşullu Salıverilme ile Denetimli Serbestlik Arasındaki Fark

Yazarın fotoğrafı: Av. Mete ŞAHİN
Av. Mete ŞAHİN
14 Eyl
5 dakikada okunur

Güncelleme tarihi: 29 Eki

Bu yazıdaki mevzuat ve yargı kararları en son 28 Ekim 2026 tarihinde gözden geçirilmiştir.

Kısa cevap: Koşullu salıverilme, cezanın kanunda öngörülen bölümünün infazından sonra kalan sürenin denetim altında dışarıda geçirilmesidir. Denetimli serbestlik ise koşullu salıverilme tarihinden önce başlayan ve hükümlünün belirli yükümlülüklerle kurum dışında bulunmasını sağlayan bir infaz biçimidir. İkisi aynı şey değildir; denetimli serbestlik koşullu salıverilmeyi öne almaz, ona giden süreyi kurum dışında geçirtir.

Aşağıda iki kurumun dayanağı, oranlar, süreler ve suç tarihinin etkisi açıklanmaktadır. Genel çerçeve Ceza Hukuku Rehberi sayfasında yer almaktadır.

Koşullu Salıverilme: Oran Meselesi

Koşullu salıverilme, hükümlünün cezasının kanunda öngörülen bölümünü iyi hâlli olarak geçirmesi koşuluna bağlıdır. Süreli hapis cezalarında oranlar şöyledir:

  • Genel kural: cezanın yarısı (5275 m. 107/2)

  • Kasten öldürme, neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama (TCK m. 87/2-d), işkence ve eziyet, cinsel saldırı (m. 102/2 hariç), reşit olmayanla cinsel ilişki (m. 104/2-3 hariç) ve cinsel taciz, özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlar ile Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk: üçte iki (5275 m. 107/2)

  • Suç örgütü kapsamında işlenen suçlar: üçte iki (5275 m. 107/4)

  • Terör suçları: dörtte üç (3713 m. 17)

  • Uyuşturucu madde imal ve ticareti ile cinsel dokunulmazlığa karşı ağır suçlar: dörtte üç (5275 m. 108/9)

  • Birinci defa tekerrür: üçte iki; ikinci defa tekerrür: dörtte üç (5275 m. 108/3; 7550 sayılı Kanunla getirilen bu oran, önceki tarihli suçlarda da lehe kanun olarak değerlendirilir)

Somut bir ceza için oran, süre ve tarih hesabı yapmak isterseniz İnfaz Süresi Hesaplama aracı, girilen suç tarihini ve tekerrür durumunu da dikkate alarak açıklamalı sonuç üretir.

Ceza süresine göre örnek süreler için Hapis Cezası Ne Kadar Yatar? 2026 Örnek Süreler Tablosu yazısına bakabilirsiniz.

Denetimli Serbestlik: Süre ve Kurum Meselesi

Denetimli serbestlik, 5275 sayılı Kanun'un 105/A maddesinde düzenlenmiştir. Genel kural, hükümlünün açık ceza infaz kurumunda bulunması ve koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalmış olmasıdır; hükümlünün iyi hâlli olması ve talepte bulunması da gerekir. 4 Haziran 2025 ve sonrasında işlenen suçlarda ayrıca, koşullu salıverilme tarihine kadar kurumda geçirilmesi gereken sürenin en az onda birinin, her hâlde beş günün kurumda geçirilmiş olması aranır (m. 105/A/1; geçici m. 11). Bir yıllık süre bazı hâllerde uzar:

  • Sıfır ile altı yaş arasında çocuğu bulunan kadın hükümlülerde iki yıl

  • Ağır hastalık, engellilik veya ileri yaş nedeniyle hayatını yalnız idame ettiremeyen hükümlülerde üç yıl

Denetimli serbestlik cezanın sona ermesi değildir; infazın biçim değiştirmesidir. Yükümlülüklere uymamakta ısrar eden hükümlünün, koşullu salıverilme tarihine kadar olan cezasının infazı için açık ceza infaz kurumuna gönderilmesine infaz hâkimi karar verir (5275 m. 105/A/6).

İki Kurum Arasındaki Temel Farklar

  1. Zaman bakımından. Denetimli serbestlik koşullu salıverilme tarihinden önce başlar; koşullu salıverilme ise o tarihte başlar ve bihakkın tahliye tarihine kadar sürer.

  2. Ölçüt bakımından. Koşullu salıverilmede belirleyici olan suç grubuna bağlı orandır; denetimli serbestlikte belirleyici olan koşullu salıverilmeye kalan süre ile kurum türüdür.

  3. Sonuç bakımından. Denetimli serbestlikte hükümlülük sürer ve yükümlülükler devam eder; koşullu salıverilmede ise denetim süresi yükümlülüklere uygun ve iyi hâlli olarak geçirilirse ceza infaz edilmiş sayılır (m. 107/14).

  4. İhlalin sonucu bakımından. Denetimli serbestlik ihlalinde koşullu salıverilme tarihine kadar olan cezanın açık ceza infaz kurumunda çektirilmesi gündeme gelir (m. 105/A/6). Koşullu salıverilmenin geri alınmasında ise sonraki suç için verilen hapis cezasının iki katı veya yükümlülük ihlalinin niteliğine göre takdir edilen süre, hak ederek tahliye tarihini geçmemek üzere kurumda aynen çektirilir (m. 107/13).

Suç Tarihi ve Lehe Kanun

İnfaz hukukunda en sık yapılan hata, güncel oranı geçmiş tarihli bir suça uygulamaktır. TCK m. 7/3 uyarınca infaz rejimine ilişkin hükümler kural olarak derhal uygulanır; ancak hapis cezasının ertelenmesi, koşullu salıverilme ve tekerrüre ilişkin hükümler bu kuralın dışındadır. Bu alanlarda m. 7/2'deki lehe kanun ilkesi geçerlidir ve aleyhe düzenlemeler geçmişe yürütülemez. Bu nedenle 28 Haziran 2014, 30 Mart 2020, 4 Haziran 2025 gibi eşik tarihler ile kanunların geçici maddeleri her dosyada ayrıca değerlendirilmelidir.

Mahsup edilecek tutukluluk ve gözaltı süreleri de sonucu doğrudan etkiler (TCK m. 63). Bu nedenle internette bulunan genel bir orana değil, kesinleşmiş ilamdaki bilgilere dayanılmalıdır.

Adli Para Cezası Bu Hesabın Neresinde?

Adli para cezası hapis cezasından ayrı bir yaptırımdır ve koşullu salıverilme oranına konu olmaz; adli para cezasından çevrilen hapiste de koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz (5275 m. 106/9). Ödenmemesi hâlinde Cumhuriyet savcısının kararıyla ödenmeyen kısım hapse çevrilir ve iki saat çalışma bir gün sayılarak kamuya yararlı işte çalıştırılmaya karar verilir; programa uyulmazsa kalan kısım açık ceza infaz kurumunda çektirilir (m. 106/3). Tutar hesabı için Adli Para Cezası Tutar Hesaplama aracı kullanılabilir.

Sözlükten İlgili Terimler

Sık Sorulan Sorular

Koşullu Salıverilme Oranı Nedir?

Süreli hapis cezalarında genel oran cezanın yarısıdır. 5275 sayılı Kanun m. 107/2'de sayılan suçlarda üçte iki, terör suçlarında, uyuşturucu imal ve ticareti ile cinsel dokunulmazlığa karşı ağır suçlarda ise dörtte üç oranı uygulanır. Tekerrür hâli oranı ayrıca yükseltir.

Denetimli Serbestlik Koşullu Salıverilmenin Aynısı mıdır?

Hayır. Koşullu salıverilme, cezanın kanunda öngörülen bölümü infaz edildikten sonra kalan sürenin denetim altında dışarıda geçirilmesidir. Denetimli serbestlik ise koşullu salıverilme tarihinden önce, kalan belirli bir süre için hükümlünün kurum dışında denetimli biçimde infaz rejimine geçirilmesidir.

Denetimli Serbestliğe Ne Zaman Ayrılınır?

Genel kural, koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan ve açık ceza infaz kurumunda bulunan iyi hâlli hükümlülerin talebi hâlinde denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezasının infazına karar verilebilmesidir. Sıfır ile altı yaş arasında çocuğu bulunan kadın hükümlülerde iki yıl, ağır hastalık, engellilik veya ileri yaş hâllerinde üç yıl uygulanır. 4 Haziran 2025 ve sonrasında işlenen suçlarda ayrıca, koşullu salıverilmeye kadar kurumda geçirilmesi gereken sürenin en az onda birinin, her hâlde beş günün kurumda geçirilmiş olması gerekir (5275 sayılı Kanun m. 105/A/1, geçici m. 11).

Suç Tarihi Neden Bu Kadar Önemlidir?

TCK m. 7/3 uyarınca infaz rejimine ilişkin hükümler kural olarak derhal uygulanır; ancak hapis cezasının ertelenmesi, koşullu salıverilme ve tekerrüre ilişkin hükümler bu kuralın dışındadır. Bunlarda m. 7/2 uyarınca suç tarihindeki kanun ile sonraki kanunlardan hükümlünün lehine olanı uygulanır; aleyhe değişiklik geçmişe yürütülmez. Bu nedenle koşullu salıverilme oranı belirlenirken hüküm tarihi değil, suç tarihi ve sonrasındaki lehe değişiklikler esas alınır. Denetimli serbestlik şartlarındaki değişikliklerde ise kanunun geçiş hükmüne bakılır; örneğin 105/A/1'e eklenen onda bir şartı, 4 Haziran 2025'ten önce işlenen suçlara uygulanmaz (5275 sayılı Kanun geçici m. 11).

Tekerrür Koşullu Salıverilmeyi Nasıl Etkiler?

Birinci defa tekerrür hâlinde süreli hapis cezalarında koşullu salıverilme oranı üçte iki olarak uygulanır. İkinci defa tekerrür hâlinde oran dörtte üçtür (5275 sayılı Kanun m. 108/3). Bu oranı getiren 7550 sayılı Kanundan önce ikinci defa tekerrürde koşullu salıverilme hiç uygulanmıyordu; yeni hüküm lehe olduğundan önceki tarihli suçlarda da TCK m. 7/2 uyarınca değerlendirilir.

Denetimli Serbestlikte Yükümlülüklere Uyulmazsa Ne Olur?

Yükümlülüklere uymamakta ısrar eden, kurumdan ayrıldıktan sonra beş gün içinde denetimli serbestlik müdürlüğüne başvurmayan veya kuruma dönmek isteyen hükümlünün, koşullu salıverilme tarihine kadar olan cezasının infazı için açık ceza infaz kurumuna gönderilmesine infaz hâkimi karar verir (5275 sayılı Kanun m. 105/A/6). Denetimli serbestlikte geçen süre infazdan sayılır; kalan kısım açık kurumda çektirilir.

Kaynaklar

İletişim: Somut durumunuzun değerlendirilmesi için 0552 725 25 18 numaralı telefondan arayabilir, WhatsApp üzerinden yazabilir veya İletişim sayfasındaki formu kullanabilirsiniz. Müddetname kontrolü ile koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik tarihlerine ilişkin dosya incelemesi hakkında bilgi için Av. Mete ŞAHİN’in infaz hukuku sayfasına bakabilirsiniz.

Bu yazı, Ankara Barosuna kayıtlı (sicil no: 42455) Av. Mete ŞAHİN tarafından hazırlanmış olup genel bilgilendirme amaçlıdır; somut uyuşmazlığa özgü hukuki görüş yerine geçmez.

Yorumlar


bottom of page