Koşullu Salıverilme ile Denetimli Serbestlik Arasındaki Fark
Bu yazıdaki mevzuat ve yargı kararları en son 14 Eylül 2026 tarihinde gözden geçirilmiştir.
Kısa cevap: Koşullu salıverilme, cezanın kanunda öngörülen bölümünün infazından sonra kalan sürenin denetim altında dışarıda geçirilmesidir. Denetimli serbestlik ise koşullu salıverilme tarihinden önce başlayan ve hükümlünün belirli yükümlülüklerle kurum dışında bulunmasını sağlayan bir infaz biçimidir. İkisi aynı şey değildir; denetimli serbestlik koşullu salıverilmeyi öne almaz, ona giden süreyi kurum dışında geçirtir.
Aşağıda iki kurumun dayanağı, oranlar, süreler ve suç tarihinin etkisi açıklanmaktadır. Genel çerçeve Ceza Hukuku Rehberi sayfasında yer almaktadır.
Koşullu Salıverilme: Oran Meselesi
Koşullu salıverilme, hükümlünün cezasının kanunda öngörülen bölümünü iyi hâlli olarak geçirmesi koşuluna bağlıdır. Süreli hapis cezalarında oranlar şöyledir:
Genel kural: cezanın yarısı (5275 m.107/2)
Kasten öldürme, nitelikli yaralama, işkence ve eziyet, cinsel dokunulmazlığa karşı temel suçlar, özel hayata karşı suçlar ve devlet sırlarına karşı suçlar: üçte iki
Suç örgütü kapsamında işlenen suçlar: üçte iki (5275 m.107/4)
Terör suçları: dörtte üç (3713 m.17)
Uyuşturucu madde imal ve ticareti ile cinsel dokunulmazlığa karşı ağır suçlar: dörtte üç (5275 m.108/9)
Birinci defa tekerrür: üçte iki; ikinci defa tekerrür: 4 Haziran 2025 ve sonrasında işlenen suçlarda dörtte üç
Somut bir ceza için oran, süre ve tarih hesabı yapmak isterseniz İnfaz Süresi Hesaplama aracı, girilen suç tarihini ve tekerrür durumunu da dikkate alarak açıklamalı sonuç üretir.
Denetimli Serbestlik: Süre ve Kurum Meselesi
Denetimli serbestlik, 5275 sayılı Kanun'un 105/A maddesinde düzenlenmiştir. Genel kural, hükümlünün açık ceza infaz kurumunda bulunması ve koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalmış olmasıdır. Bazı hâllerde bu süre uzar:
Sıfır ile altı yaş arasında çocuğu bulunan kadın hükümlülerde iki yıl
Ağır hastalık, engellilik veya ileri yaş nedeniyle hayatını yalnız idame ettiremeyen hükümlülerde üç yıl
Denetimli serbestlik cezanın sona ermesi değildir; infazın biçim değiştirmesidir. Belirlenen yükümlülüklere uyulmaması hâlinde hükümlünün kapalı kuruma iadesine karar verilebilir.
İki Kurum Arasındaki Temel Farklar
Zaman bakımından. Denetimli serbestlik koşullu salıverilme tarihinden önce başlar; koşullu salıverilme ise o tarihte başlar ve bihakkın tahliye tarihine kadar sürer.
Ölçüt bakımından. Koşullu salıverilmede belirleyici olan suç grubuna bağlı orandır; denetimli serbestlikte belirleyici olan koşullu salıverilmeye kalan süre ile kurum türüdür.
Sonuç bakımından. Denetimli serbestlikte hükümlülük sürer ve yükümlülükler devam eder; koşullu salıverilmede ise denetim süresi içinde yeniden suç işlenmemesi koşuluyla ceza infaz edilmiş sayılır.
İhlalin sonucu bakımından. Denetimli serbestlik ihlalinde kapalı kuruma iade gündeme gelir; koşullu salıverilmenin geri alınmasında ise kalan sürenin aynen infazı söz konusu olur.
Suç Tarihi ve Lehe Kanun
İnfaz hukukunda en sık yapılan hata, güncel oranı geçmiş tarihli bir suça uygulamaktır. TCK m.7/2 ve 7/3 uyarınca infaz rejimine ilişkin aleyhe düzenlemeler geçmişe yürütülemez. Bu nedenle 28 Haziran 2014, 30 Mart 2020, 4 Haziran 2025 gibi eşik tarihler ile kanunların geçici maddeleri her dosyada ayrıca değerlendirilmelidir.
Mahsup edilecek tutukluluk ve gözaltı süreleri de sonucu doğrudan etkiler (TCK m.63). Bu nedenle internette bulunan genel bir orana değil, kesinleşmiş ilamdaki bilgilere dayanılmalıdır.
Adli Para Cezası Bu Hesabın Neresinde?
Adli para cezası hapis cezasından ayrı bir yaptırımdır ve koşullu salıverilme oranına konu olmaz. Ödenmemesi hâlinde önce kamuya yararlı işte çalıştırma, ardından hapse çevirme gündeme gelir. Tutar hesabı için Adli Para Cezası Tutar Hesaplama aracı kullanılabilir.
Sık Sorulan Sorular
Koşullu Salıverilme Oranı Nedir?
Süreli hapis cezalarında genel oran cezanın yarısıdır. 5275 sayılı Kanun m.107/2'de sayılan suçlarda üçte iki, terör suçlarında, uyuşturucu imal ve ticareti ile cinsel dokunulmazlığa karşı ağır suçlarda ise dörtte üç oranı uygulanır. Tekerrür hâli oranı ayrıca yükseltir.
Denetimli Serbestlik Koşullu Salıverilmenin Aynısı mıdır?
Hayır. Koşullu salıverilme, cezanın kanunda öngörülen bölümü infaz edildikten sonra kalan sürenin denetim altında dışarıda geçirilmesidir. Denetimli serbestlik ise koşullu salıverilme tarihinden önce, kalan belirli bir süre için hükümlünün kurum dışında denetimli biçimde infaz rejimine geçirilmesidir.
Denetimli Serbestliğe Ne Zaman Ayrılınır?
Genel kural, koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan ve açık ceza infaz kurumunda bulunan hükümlülerin denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezasının infazına karar verilebilmesidir. Sıfır ile altı yaş arasında çocuğu bulunan kadın hükümlülerde iki yıl, ağır hastalık, engellilik veya ileri yaş hâllerinde üç yıl uygulanır.
Suç Tarihi Neden Bu Kadar Önemlidir?
İnfaz rejimine ilişkin aleyhe değişiklikler geçmişe yürütülemez (TCK m.7/2 ve 7/3). Bu nedenle uygulanacak oran ve süreler, hükmün değil çoğu zaman suçun işlendiği tarihe göre belirlenir. Geçiş hükümleri de aynı mantıkla ayrı ayrı değerlendirilir.
Tekerrür Koşullu Salıverilmeyi Nasıl Etkiler?
Birinci defa tekerrür hâlinde süreli hapis cezalarında koşullu salıverilme oranı üçte iki olarak uygulanır. İkinci defa tekerrür hâlinde ise 4 Haziran 2025 ve sonrasında işlenen suçlarda oran dörtte üçe çıkar; bu tarihten önce işlenen suçlarda önceki metin uygulanır.
Denetimli Serbestlikte Yükümlülüklere Uyulmazsa Ne Olur?
Belirlenen yükümlülüklere uyulmaması hâlinde hükümlünün kapalı ceza infaz kurumuna iadesine karar verilebilir. Bu durumda denetimli serbestlikte geçen süre cezadan mahsup edilir ancak kalan kısım kurumda infaz edilir.
Kaynaklar
İlgili araçlar: İnfaz Süresi Hesaplama · Adli Para Cezası Tutar Hesaplama · Hukuk Sözlüğü
İletişim: Somut durumunuzun değerlendirilmesi için 0552 725 25 18 numaralı telefondan arayabilir, WhatsApp üzerinden yazabilir veya İletişim sayfasındaki formu kullanabilirsiniz.
Bu yazı, Ankara Barosuna kayıtlı (sicil no: 42455) Av. Mete ŞAHİN tarafından hazırlanmış olup genel bilgilendirme amaçlıdır; somut uyuşmazlığa özgü hukuki görüş yerine geçmez.
Yorumlar