Ceza ve İnfaz: C Harfiyle Başlayan Terimler

Ceza ve İnfaz: C Harfiyle Başlayan Terimler

C

• Ceza ve İnfaz

  Ceza Hukukunda Hata

  Failin fiili işlerken suçun maddi unsurları, nitelikli hâlleri, ceza sorumluluğunu kaldıran veya azaltan nedenlerin koşulları ya da fiilin haksızlık oluşturduğu konusunda yanılgıya düşmesidir. Suçun kanuni tanımındaki maddi unsurları bilmeyen kişi kasten hareket etmiş sayılmaz, ancak taksirli sorumluluğu saklıdır; nitelikli hâllerdeki hatadan fail yararlanır. Sorumluluğu kaldıran veya azaltan nedenlerin koşullarındaki hata ile fiilin haksızlığına ilişkin hata ise ancak kaçınılmaz olduğunda faile yarar; kaçınılmaz haksızlık yanılgısında ceza verilmez.

  İlgili mevzuat: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 30

• Ceza ve İnfaz

  Ceza Verilmesine Yer Olmadığı Kararı

  Fiilin suç niteliğine rağmen kusurluluğu kaldıran veya kanunda belirtilen cezasızlık nedenleriyle ceza verilmediği hüküm türüdür. Kararın hangi kanuni nedene dayandığı açıkça gösterilir. Beraat ile aynı gerekçeye veya hukuki sonuca sahip olduğu varsayılmamalıdır.

  İlgili mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 223 ve 230

• Ceza ve İnfaz

  Ceza Yargısında Basit Yargılama

  Asliye ceza mahkemesinin, iddianamenin kabulünden sonra adli para cezası ve/veya üst sınırı iki yıl veya daha az hapis cezası gerektiren suçlarda, tarafların iki hafta içinde yazılı beyan ve savunmalarını alarak duruşma yapmadan hüküm verdiği usuldür; mahkûmiyette sonuç ceza dörtte bir oranında indirilir. Duruşma günü belirlendikten sonra, yaş küçüklüğü ve akıl hastalığı hâllerinde, izne veya talebe bağlı suçlarda ve kapsam dışı bir suçla birlikte işlenen suçlarda uygulanmaz. Hükme itiraz edilirse dosya başka asliye ceza mahkemesine veya hâkime gönderilerek genel hükümlere göre duruşmalı görülür. Hukuktaki basit yargılama usulünden farklıdır.

  İlgili mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 251–252

• Ceza ve İnfaz

  Ceza Yargısında Kanun Yolları

  Hâkim ve mahkeme kararlarına karşı başvurulabilecek denetim yollarıdır. Cumhuriyet savcısı, şüpheli, sanık, katılan sıfatını almış olanlar ile katılma isteği karara bağlanmamış, reddedilmiş veya katılan sıfatını alabilecek şekilde suçtan zarar görenler için kanun yolları açıktır. Olağan kanun yolları itiraz, istinaf ve temyizdir.

  İlgili mevzuat: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 260, 267, 272 ve 286

• Ceza ve İnfaz

  Ceza Zamanaşımı

  Kesinleşmiş cezanın, kanunun belirlediği süre geçince artık infaz edilememesidir. Sürenin başlangıcı, kesilmesi ve uygulanmayan hâller ayrıca incelenir. Suçun soruşturulması ve yargılanmasına ilişkin dava zamanaşımıyla aynı değildir.

  İlgili mevzuat: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 68–72

• Ceza ve İnfaz

  Cezanın Belirlenmesi

  Hâkimin, suçun kanuni tanımındaki alt ve üst sınırlar arasında temel cezayı belirleyip buna kanundaki artırma ve indirimleri sırasıyla uygulayarak sonuç cezaya ulaşmasıdır. Temel ceza; suçun işleniş biçimi, kullanılan araçlar, zaman ve yer, suçun konusunun önem ve değeri, zarar veya tehlikenin ağırlığı, kusurun ağırlığı ile failin amaç ve saiki gözetilerek belirlenir. Ardından sırasıyla teşebbüs, iştirak, zincirleme suç, haksız tahrik, yaş küçüklüğü, akıl hastalığı ve şahsi indirim sebepleri ile takdiri indirim uygulanır; süreli hapis cezasında sonuç ceza otuz yılı geçemez.

  İlgili mevzuat: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 61

  İlgili rehber ve araçlar: Ceza rehberi

• Ceza ve İnfaz

  Cinsel Taciz

  Bir kimsenin, vücut dokunulmazlığı ihlal edilmeksizin cinsel amaçlı olarak taciz edilmesiyle oluşan ve soruşturulması şikâyete bağlı suçtur. Cezası üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası, çocuğa karşı işlenmişse altı aydan üç yıla kadar hapistir. Kamu görevi, hizmet veya aile içi ilişkinin ya da aynı işyerinde çalışmanın sağladığı kolaylıktan veya posta ve elektronik haberleşme araçlarından yararlanılarak, koruma ve gözetim yükümlülüğü bulunanlarca ya da teşhir suretiyle işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır. Mağdur bu yüzden işini, okulunu veya ailesini bırakmak zorunda kalırsa ceza bir yıldan az olamaz.

  İlgili mevzuat: 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 102 ve 105

  İlgili rehber ve araçlar: Ceza rehberi

Önceki harf: B · Hukuk sözlüğü ana sayfası · Sonraki harf: Ç

Kaynaklar ve Güncellik

Son kaynak kontrolü: 26 Eylül 2026. Tanımlar, 16/7/2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunla yapılanlar dâhil yürürlükteki değişiklikler gözetilerek Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki güncel metinlerle karşılaştırılmıştır. Tanımlar genel bilgi verir; terim sayfalarındaki kanun bağlantıları resmî mevzuat metinlerine yönelir, akademik görüşler Doktrin başlığıyla ayrılır. İşlem yapılacak tarihte yürürlük, geçiş hükümleri ve olayın özellikleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Kaynak ve Güncelleme Politikası · İletişim · Hukuki Hesaplama Araçları · Av. Mete ŞAHİN — 2026 Yargıda Parasal Sınırlar