İcra ve İflas: İ Harfiyle Başlayan Terimler

İcra ve İflas: İ Harfiyle Başlayan Terimler

İ

• İcra ve İflas

  İcra Ceza Mahkemesi

  İcra ceza mahkemesi, İcra ve İflas Kanununun cezai hükümler babında yer alan suçlara ilişkin davalara ve bu Kanuna göre disiplin ile tazyik hapsi istemlerine bakan icra mahkemesidir; karşılıksız çek suçuna ilişkin davalar da burada görülür. Taahhüdü ihlal, nafaka kararına uymama ve mal beyanında bulunmama gibi hâllerde alacaklının şikâyeti veya talebi üzerine karar verir; bu işler diğer ceza davalarıyla birleştirilemez. Bu baptaki fiiller için şikâyet hakkı öğrenmeden itibaren üç ay ve her hâlde fiilden itibaren bir yıl içinde kullanılır; yetkili mahkeme takibin yapıldığı yer icra mahkemesidir.

  İlgili mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 346–354 · 5941 sayılı Çek Kanunu, m. 5

• İcra ve İflas

  İcra Dairesi

  Cebri icra işlemlerini yürütmek üzere her asliye mahkemesinin yargı çevresinde bulunan resmî dairedir. Her icra dairesinde Adalet Bakanlığınca atanan bir icra müdürü ile yeteri kadar icra müdür yardımcısı ve icra kâtibi bulunur; iş yoğunluğu fazla olan dairelerde icra başmüdürü görevlendirilebilir. İcra dairesinin işlemlerine karşı kanundaki koşullarla icra mahkemesine şikâyet yoluna başvurulabilir.

  İlgili mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 1 ve 16

  İlgili rehber ve araçlar: İcra ve iflas rehberi

• İcra ve İflas

  İcra Emri

  İcra emri, ilamlı takipte ve ilam niteliğindeki belgelere dayanan takipte icra müdürünün borçluya tebliğ ettiği, hükmedilen edimin yerine getirilmesini emreden ve aksi hâlde cebri icraya geçileceğini bildiren belgedir. Süre para, taşınır teslimi ve taşınmaz tahliyesi ilamlarında yedi gün, bir işin yapılmasına ilişkin ilamlarda ilamda gösterilen süredir; para ilamlarında emir ayrıca mal beyanı yükümlülüğünü ihtar eder. Borçlu yedi gün içinde itfa, imhal veya zamanaşımı iddiasıyla icra mahkemesine başvurabilir; icra, icra mahkemesinden veya kanun yolu merciinden alınan icranın geri bırakılması kararıyla durur.

  İlgili mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 24, 26, 30, 32–36 ve 38

• İcra ve İflas

  İcra Görevlilerinin Sorumluluğu

  İcra ve iflas dairesi görevlilerinin kusurlarından doğan zararlar için tazminat davasının yalnız idare aleyhine açılabilmesidir. Zarar gören kişi görevliye değil Devlete karşı dava açar; Devlet, zararın doğmasında kusuru bulunan görevliye rücu edebilir. Bu davalar adliye mahkemelerinde görülür.

  İlgili mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 5

• İcra ve İflas

  İcra Hukuk Mahkemesi

  İcra hukuk mahkemesi, icra ve iflas dairelerinin işlemlerine karşı şikâyetleri ve itirazın kaldırılması, icranın geri bırakılması, ihalenin feshi ve istihkak davası gibi Kanunla verilen hukuki uyuşmazlıkları inceleyen icra mahkemesidir. Önüne gelen işler ivedi sayılır ve basit yargılama usulüyle görülür; aksine hüküm yoksa duruşma yapılıp yapılmayacağını mahkeme takdir eder ve duruşmasız işlerde en geç on gün içinde karar verir. İhalenin feshi gibi bazı işlerde ise Kanun duruşma yapılmasını zorunlu tutar.

  İlgili mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 4, 16, 18, 33, 68, 97 ve 134

• İcra ve İflas

  İcra İnkâr Tazminatı

  İlamsız takibe haksız olarak itiraz eden borçlunun, alacaklının talebi üzerine ödemeye mahkûm edildiği tazminattır. İtirazın iptali davasında itirazın haksız bulunması veya icra mahkemesinde itirazın kaldırılması talebinin esasa ilişkin nedenlerle kabulü hâlinde, takip talebi veya davadaki talep esas alınarak hükmolunan miktarın yüzde yirmisinden az olmamak üzere belirlenir. İtirazın iptali davasında itiraz eden veli, vasi veya mirasçı ise tazminat için kötü niyet aranır; haksız ve kötü niyetli takip yapan alacaklı aleyhine hükmedilen tazminat ise kötü niyet tazminatıdır.

  İlgili mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 67 ve 68

• İcra ve İflas

  İcra Mahkemesine Şikâyet

  İcra ve iflas dairelerinin kanuna aykırı veya olaya uygun olmayan işlemlerine karşı, kanunun çözümünü mahkemeye bıraktığı konular dışında, icra mahkemesine yapılan başvurudur. Kural olarak işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde yapılır; bir hakkın yerine getirilmemesi veya işin sebepsiz sürüncemede bırakılması hâlinde ise her zaman şikâyet yoluna gidilebilir. İcra mahkemesi şikâyeti ivedi iş olarak basit yargılama usulüyle inceler; kabul ederse işlemi bozar veya düzeltir, yapılmayan ya da geciktirilen işin yapılmasını emreder. Şikâyet, borca itirazın yerine geçmez.

  İlgili mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 16–18

• İcra ve İflas

  İcra Takibinde İstihkak İddiası

  Haczedilen mal üzerinde borçlu dışındaki kişiye ait mülkiyet veya rehin gibi bir hakkın bulunduğunun ileri sürülmesidir. Malın kimin elinde bulunduğuna göre takip edilecek yol ve davayı açma yükü değişebilir; genel mülkiyet davasıyla aynı usul uygulanmaz.

  İlgili mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 96–99

• İcra ve İflas

  İcra Takibinde Taksitle Ödeme

  İcra takibinde taksitle ödeme, haciz yoluyla takipte borcun icra dairesinde taksitlendirilmesidir. Yeterli malı haczedilmiş borçlu, satış talebinden önce, borcun dörtte birinden az olmayan aylık taksitlerle ve en çok üç ayda ödemeyi taahhüt edip ilk taksiti öderse icra işlemleri durur. Alacaklıyla icra dairesinde yapılan taksit sözleşmesi süresince de, toplam on yılı aşmamak üzere satış isteme süreleri işlemez. Taksit ödenmezse işlemler kaldığı yerden sürer; ödeme şartını mazeretsiz ihlal eden borçlu hakkında şikâyet üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir, ancak alacağı aylık en yüksek brüt asgari ücretin altındaki takiplerde bu yaptırım uygulanmaz.

  İlgili mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 111, 340 ve 354

• İcra ve İflas

  İcra Takibinde Zamanaşımı

  İcra takibinin dayanağı olan ilamın veya alacağın, kanunda öngörülen sürenin geçmesiyle zamanaşımına uğraması ve bu nedenle cebri icranın sürdürülememesidir. İlama dayanan takip son işlemden itibaren on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar; noter senedine dayanan takipte senedin niteliğine göre Borçlar veya Ticaret Kanunundaki süreler uygulanır. İlamın ya da kesinleşmiş ilamsız takipteki borcun zamanaşımına uğradığı iddiası icra mahkemesince resmî belgelere dayanılarak incelenir ve icranın geri bırakılmasına veya devamına karar verilir; takip kesinleşmeden önce zamanaşımı, ödeme emrine itirazla ileri sürülür.

  İlgili mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 33/a, 39, 62 ve 71

  İlgili rehber ve araçlar: İcra ve iflas rehberi

• İcra ve İflas

  İcranın Geri Bırakılması

  İlamlı takipte icranın kanunda belirtilen sebeplerle durdurulması veya ertelenmesidir. Borcun ödendiği, ertelendiği veya zamanaşımına uğradığı iddiasına dayanan başvuru ile istinaf veya temyiz sırasında icranın geri bırakılması ayrı koşullara tabidir. Kanun yoluna başvuru tek başına bütün ilamların icrasını durdurmaz; teminatın gerekip gerekmediği ve aranan belgeler başvurunun sebebine göre incelenir.

  İlgili mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 33 ve 36

• İcra ve İflas

  İflas

  İflasa tabi borçlunun haczedilebilir malvarlığının mahkeme kararı üzerine topluca tasfiyeye yöneldiği icra yoludur. Tek bir alacaklı için belirli mala haciz konulmasından farklıdır; iflasın açılması borçların kendiliğinden tamamen silinmesi anlamına gelmez.

  İlgili mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 43, 154–166, 184 ve 251

• İcra ve İflas

  İflas İdaresi

  İflas masasının kanuni temsilini ve tasfiye işlerini kanundaki görev dağılımına göre yürüten organdır. Borçlunun kişisel temsilcisi değildir; masanın menfaatlerini ve alacaklılar topluluğuna ilişkin kuralları gözetir.

  İlgili mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 223–227

• İcra ve İflas

  İflas Masası

  İflasın açıldığı anda müflise ait olan ve nerede bulunursa bulunsun haczedilebilen bütün mal ve hakların oluşturduğu, alacakların ödenmesine ayrılan malvarlığı bütünüdür. İflasın kapanmasına kadar müflisin edindiği mallar da masaya girer; haczedilemeyen mallar masaya dâhil değildir. Rehinli mallar, rehinli alacaklının öncelik hakkı saklı kalmak üzere masaya girer. Masayı iflas idaresi temsil eder.

  İlgili mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 184–185 ve 226

• İcra ve İflas

  İflas Yoluyla Takip

  İflasa tabi borçlu hakkında, borcun ödenmemesi hâlinde ticaret mahkemesinden iflas kararı alınmasını amaçlayan takip yoludur. Ödeme emrinde borcun yedi gün içinde ödenmesi, borca veya iflasa tabi olmadığına ilişkin itirazın aynı süre içinde icra dairesine bildirilmesi gerektiği ve konkordato teklif edilebileceği belirtilir. Borçlu süresinde itiraz etmezse alacaklı doğrudan iflas isteyebilir; itiraz ederse takip durur ve alacaklı itirazın kaldırılmasıyla birlikte iflasa karar verilmesini ister. İflas isteme hakkı ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl geçmekle düşer.

  İlgili mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 43 ve 155–156

• İcra ve İflas

  İflasın Ertelenmesi

  Borca batık sermaye şirketi veya kooperatifin iflasının mahkeme kararıyla belirli bir süre ertelenmesini sağlayan ve artık uygulanmayan kurumdur. Buna ilişkin İcra ve İflas Kanunu m. 179/a–179/c hükümleri 28/2/2018 tarihli ve 7101 sayılı Kanunla (yürürlük: 15/3/2018) yürürlükten kaldırılmış; o tarihte görülmekte olan erteleme talepleri hakkında talep tarihindeki hükümlerin uygulanmasına devam edilmiştir. Bugün borçlu iflastan kurtulmak için aynı Kanunla yeniden düzenlenen konkordatoya başvurabilir; sermaye şirketleri ve kooperatifler için uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırma da mümkündür.

  İlgili mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 179/a–179/c, 285 vd. ve 309/m · 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, geçici m. 14

• İcra ve İflas

  İflasın Kaldırılması

  İflas açıldıktan sonra borçlunun, bütün alacaklıların taleplerini geri aldıklarını gösteren bir beyanname ya da tüm alacakların ödendiğini gösteren bir belge sunması veya yapılan konkordatonun tasdik edilmesi üzerine, mahkemenin iflasın kalkmasına ve malların serbestçe tasarruf edilmek üzere borçluya iadesine karar vermesidir. Bu karar, alacakların kaydı için belirlenen sürenin bitiminden iflasın kapanmasına kadar verilebilir ve ilan olunur; karara karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir. Tasfiye bittikten sonra verilen iflasın kapanması kararından farklıdır.

  İlgili mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 182 ve 254

• İcra ve İflas

  İhalenin Feshi

  Cebri icrada yapılan ihalenin, satış işlemlerindeki yolsuzluklar veya Türk Borçlar Kanunu m. 281’deki sebepler gibi nedenlerle bozulmasının icra mahkemesinden şikâyet yoluyla istenmesidir. Talep, ihale tarihinden itibaren yedi gün içinde yalnız satış isteyen alacaklı, borçlu, resmî sicildeki ilgililer, sınırlı ayni hak sahipleri ve pey sürerek ihaleye katılanlarca yapılabilir; 7571 sayılı Kanunla bunlar dışındakilerin talebinin dosya üzerinden kesin olarak reddedileceği açıkça düzenlenmiştir. Pey sürenlerin talebi nispi harç ve yüzde beş teminata bağlıdır; talep esastan reddedilirse ihale bedelinin yüzde onuna kadar para cezasına hükmedilir.

  İlgili mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 134

• İcra ve İflas

  İhtiyati Haciz

  Kural olarak rehinle güvence altına alınmamış ve vadesi gelmiş bir para alacağının ileride tahsilini güvenceye almak için borçlunun mal, alacak ve haklarına mahkeme kararıyla ihtiyaten haciz konulmasıdır. Vadesi gelmemiş alacaklarda ancak kanunda sayılan özel koşullarda istenebilir. Alacağın kesin tahsili veya esasa ilişkin davanın kazanılması anlamına gelmez.

  İlgili mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 257–264

• İcra ve İflas

  İhtiyati Haciz Kararına İtiraz

  Kendisi dinlenmeden hakkında ihtiyati haciz kararı verilen borçlunun veya menfaati ihlal edilen üçüncü kişinin kararı veren mahkemeye yaptığı başvurudur. Borçlu; haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata, haciz huzurunda uygulanmışsa uygulama tarihinden, aksi hâlde haciz tutanağının kendisine tebliğinden itibaren yedi gün içinde itiraz edebilir; üçüncü kişi ise öğrendiği tarihten itibaren yedi gün içinde sebeplere veya teminata itiraz edebilir. İtiraz üzerine verilen karara karşı istinafa gidilebilir ve istinaf icrayı durdurmaz; yüzüne karşı karar verilen taraf ise doğrudan istinafa başvurur.

  İlgili mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 258 ve 265

• İcra ve İflas

  İlam Niteliğindeki Belgeler

  Mahkeme hükmü olmadığı hâlde kanunun ilam gibi icra edilebileceğini kabul ettiği ve ilamlı takibe dayanak yapılabilen belgelerdir. Mahkeme huzurunda yapılan sulh ve kabuller, para borcu ikrarını içeren düzenleme şeklindeki noter senetleri, istinaf ve temyiz kefaletnameleri ile icra dairesindeki kefaletler bu niteliktedir. Arabuluculuk anlaşma belgesi icra edilebilirlik şerhi alınmasıyla; kanunda şerh zorunlu tutulmadıkça taraflar ve avukatları ile arabulucunun (ticari uyuşmazlıklarda avukatlar ile arabulucunun) birlikte imzalamasıyla da şerh aranmaksızın ilam niteliği kazanır.

  İlgili mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 38 · 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, m. 18

• İcra ve İflas

  İlamlı İcra

  Bir mahkeme hükmünün veya kanunun ilam niteliği verdiği belgenin icra organlarınca yerine getirilmesi yoludur. Her hükmün icrası için mutlaka kesinleşme gerekmediği gibi, bazı kararlar da kesinleşmeden uygulanamaz; hükmün konusu ve özel düzenleme incelenir.

  İlgili mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 24–38 · 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 350 ve 367

• İcra ve İflas

  İlamsız İcra

  Kanunun izin verdiği alacaklar için önceden mahkeme hükmü alınmadan başlatılabilen takip yoludur. Takibin başlaması borcun yargısal olarak kesinleştiğini göstermez; borçlunun başvurabileceği itiraz yolu seçilen takip türüne göre değişir.

  İlgili mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 42 ve 58–66

• İcra ve İflas

  İmtiyazlı Alacak

  Cebri icra veya iflasta paraya çevrilen malların bedelinden, kanun gereği diğer alacaklılardan önce ödenen alacaktır. Rehinli alacaklar rehin konusu malın satış bedelinden öncelikle karşılanır; rehinle karşılanmayan veya teminatsız alacaklar sıraya göre ödenir. Birinci sırada işçilerin iflastan önceki son bir yılda tahakkuk eden alacakları ile iflas nedeniyle hak ettikleri ihbar ve kıdem tazminatları, işçi yardım sandıklarına olan borçlar ve son bir yılın nafaka alacakları; ikinci sırada velayet ve vesayetten doğan alacaklar; üçüncü sırada özel kanunlarla imtiyaz tanınan alacaklar yer alır, imtiyazsız alacaklar dördüncü sıradadır.

  İlgili mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 140 ve 206

• İcra ve İflas

  İmzaya İtiraz

  Takibin dayandığı senetteki imzanın borçluya ait olmadığının ayrıca ve açıkça ileri sürülmesidir. Borcun varlığına itirazdan farklı bir inceleme doğurur; başvurunun nereye yapılacağı ve takibe etkisi senet ile takip türüne bağlıdır.

  İlgili mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 60, 62, 68/a, 168 ve 170

• İcra ve İflas

  İstihkak Davası

  Haczedilen mal üzerinde mülkiyet veya rehin gibi bir hak iddia eden üçüncü kişi ile takip alacaklısı arasında, bu iddianın doğruluğunun belirlenmesi için icra mahkemesinde görülen davadır. Mal borçlunun elindeyse davayı üçüncü kişi, icra mahkemesinin takibin devamı veya ertelenmesi kararının tefhim ya da tebliğinden itibaren yedi gün içinde açar; mal üçüncü kişinin elindeyse davayı yedi gün içinde alacaklı açar, açmazsa iddia kabul edilmiş sayılır. Taşınır malı elinde bulunduran malik sayıldığından ispat yükü de buna göre belirlenir.

  İlgili mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 96–99 ve 97/a

• İcra ve İflas

  İstirdat Davası

  Takibe itiraz etmemiş veya itirazı kaldırılmış olduğu için borçlu olmadığı parayı tamamen ödemek zorunda kalan kişinin, ödeme tarihinden itibaren bir yıl içinde genel hükümlere göre açtığı geri alma davasıdır. Davacı yalnız paranın ödenmesi gerekmediğini ispatla yükümlüdür; dava takibi yapan icra dairesinin bulunduğu yer veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir. Tedbir alınmadan süren menfi tespit davasında borç ödenirse dava istirdat davası olarak devam eder.

  İlgili mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 72

• İcra ve İflas

  İtirazın İptali Davası

  İlamsız takibi durduran itirazın giderilmesi için alacaklının, itirazın kendisine tebliğinden başlayarak bir yıl içinde görevli hukuk mahkemesinde açabildiği davadır. Alacağın varlığı genel ispat kurallarına göre incelenir. İcra inkâr tazminatı, talep ve ilgili koşullar varsa gündeme gelir; her kabul kararı kendiliğinden tazminat doğurmaz.

  İlgili mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 67

• İcra ve İflas

  İtirazın Kaldırılması

  İlamsız takipte alacaklının, kanunda aranan belgelere dayanarak icra mahkemesinden itirazın etkisini kaldırmasını istemesidir. Kesin kaldırma ile imzanın inkârına bağlı geçici kaldırmanın şartları farklıdır. Bu başvurularda süre, itirazın alacaklıya tebliğinden itibaren altı aydır. İtirazın iptali davasıyla aynı yol değildir.

  İlgili mevzuat: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 68 ve 68/a

Önceki harf: I · Hukuk sözlüğü ana sayfası · Sonraki harf: K

Kaynaklar ve Güncellik

Son kaynak kontrolü: 26 Eylül 2026. Tanımlar, 16/7/2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunla yapılanlar dâhil yürürlükteki değişiklikler gözetilerek Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki güncel metinlerle karşılaştırılmıştır. Tanımlar genel bilgi verir; terim sayfalarındaki kanun bağlantıları resmî mevzuat metinlerine yönelir, akademik görüşler Doktrin başlığıyla ayrılır. İşlem yapılacak tarihte yürürlük, geçiş hükümleri ve olayın özellikleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Kaynak ve Güncelleme Politikası · İletişim · Hukuki Hesaplama Araçları · Av. Mete ŞAHİN — 2026 Yargıda Parasal Sınırlar