İş ve Sosyal Güvenlik: H Harfiyle Başlayan Terimler

İş ve Sosyal Güvenlik: H Harfiyle Başlayan Terimler

H

• İş ve Sosyal Güvenlik

  Hafta Tatili

  İşçiye, tatil gününden önceki iş günlerinde çalışmış olması koşuluyla yedi günlük zaman dilimi içinde verilen, kesintisiz en az yirmi dört saatlik dinlenmedir. Çalışılmayan hafta tatili günü için işveren o günün ücretini iş karşılığı olmaksızın tam öder; kanunda sayılan izin ve tatil süreleri çalışılmış gibi hesaba katılır. 10/7/2025 tarihli ve 7553 sayılı Kanunla, turizm işletmesi belgeli konaklama tesislerinde hafta tatili, işçinin yazılı talebi veya onayıyla hak kazanılan günü izleyen dört gün içinde kullandırılabilir.

  İlgili mevzuat: 4857 sayılı İş Kanunu, m. 46

• İş ve Sosyal Güvenlik

  Haftalık Çalışma Süresi

  Haftalık çalışma süresi, genel bakımdan haftada en çok kırk beş saat olan normal çalışma süresidir; bunu aşan çalışmalar kanundaki koşullarla fazla çalışma sayılır. Aksi kararlaştırılmamışsa süre haftanın çalışılan günlerine eşit bölünür; tarafların anlaşmasıyla günde on bir saati aşmamak koşuluyla farklı dağıtılabilir ve bu hâlde iki aylık denkleştirme süresinde haftalık ortalama normal süreyi aşamaz. Denkleştirme süresi toplu iş sözleşmesiyle dört aya çıkarılabilir; turizm sektöründe dört aydır ve toplu iş sözleşmesiyle altı aya kadar artırılabilir. Yer altı maden işlerinde süre günde en çok yedi buçuk, haftada en çok otuz yedi buçuk saattir.

  İlgili mevzuat: 4857 sayılı İş Kanunu, m. 41 ve 63

• İş ve Sosyal Güvenlik

  Haklı Nedenle Fesih

  İşçi veya işverenin, sağlık sebepleri, ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan hâller veya zorlayıcı sebepler gibi kanunda sayılan haklı bir nedene dayanarak iş sözleşmesini bildirim süresini beklemeden derhâl feshetmesidir. Ahlak ve iyi niyete aykırılığa dayanan fesih, fesih hakkı sahibinin karşı tarafın bu davranışını öğrendiği günden itibaren altı iş günü ve her hâlde fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl içinde yapılmalıdır; işçinin olaydan maddi çıkar sağladığı hâlde bir yıllık süre uygulanmaz. Haklı fesihte ihbar tazminatı doğmaz; kıdem tazminatı, işverenin ahlak ve iyi niyete aykırılık nedeniyle yaptığı fesih dışında, koşulları varsa ödenir.

  İlgili mevzuat: 4857 sayılı İş Kanunu, m. 24–26 · 1475 sayılı İş Kanunu, m. 14

• İş ve Sosyal Güvenlik

  Hizmet Borçlanması

  Kanunda sayılan ve sigortalı çalışılmadan geçen bazı sürelerin, prim karşılığı ödenerek sigortalılık süresine sayılmasıdır. Ücretsiz doğum veya analık izni süreleri, sigortalı kadının üç doğuma kadar doğumdan sonraki ikişer yıllık süreleri, askerlik süresi, avukatlık stajı ve doktora süreleri bu kapsamdadır. Borç, talep tarihindeki prime esas günlük kazanç sınırları içinde belirlenen kazanç üzerinden hesaplanır ve tebliğden itibaren bir ay içinde ödenmezse yeni başvuru gerekir.

  İlgili mevzuat: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, m. 41

• İş ve Sosyal Güvenlik

  Hizmet Sözleşmesi

  İşçinin işverene bağımlı olarak belirli veya belirli olmayan süreyle iş görmeyi, işverenin de zamana ya da yapılan işe göre ücret ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. İş Kanunu kapsamı dışında kalan iş ilişkilerinde genel hükümler olarak Borçlar Kanunu uygulanır. Bağımlılık unsuru, eser ve vekâlet sözleşmelerinden ayırt edici ölçüttür.

  İlgili mevzuat: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 393

• İş ve Sosyal Güvenlik

  Hizmet Tespiti Davası

  Hizmet akdiyle çalıştığı hâlde Kuruma hiç veya eksik bildirilen ya da çalışması Kurumca tespit edilemeyen sigortalının, çalışmasını ve kazancını mahkeme kararıyla belirletmek için iş mahkemesinde açtığı davadır. Dava, hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde açılmalıdır; zorunlu sigortalılık sürelerinin tespitinde Kuruma önceden başvuru şartı aranmaz. İşveren aleyhine açılan dava Kuruma resen ihbar edilir; Kurum davalı yanında fer’î müdahil olarak katılabilir ve kesinleşen kararı uygulamakla yükümlüdür.

  İlgili mevzuat: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, m. 86 · 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, m. 4

  Doktrin: Senem Ermumcu (2021), Sosyal Güvenlik Hukuku Açısından Hizmet Tespitinde Prime Esas Kazançların İspatı, Çalışma ve Toplum 2(69), s. 899–928

Önceki harf: G · Hukuk sözlüğü ana sayfası · Sonraki harf: I

Kaynaklar ve Güncellik

Son kaynak kontrolü: 26 Eylül 2026. Tanımlar, 16/7/2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunla yapılanlar dâhil yürürlükteki değişiklikler gözetilerek Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki güncel metinlerle karşılaştırılmıştır. Tanımlar genel bilgi verir; terim sayfalarındaki kanun bağlantıları resmî mevzuat metinlerine yönelir, akademik görüşler Doktrin başlığıyla ayrılır. İşlem yapılacak tarihte yürürlük, geçiş hükümleri ve olayın özellikleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Kaynak ve Güncelleme Politikası · İletişim · Hukuki Hesaplama Araçları · Av. Mete ŞAHİN — 2026 Yargıda Parasal Sınırlar