Kamu ve Vergi Hukuku: T Harfiyle Başlayan Terimler

Kamu ve Vergi Hukuku: T Harfiyle Başlayan Terimler

T

• Kamu ve Vergi Hukuku

  Tahsil Zamanaşımı

  Amme alacağının, vadesinin rastladığı takvim yılını izleyen takvim yılı başından itibaren beş yıl içinde tahsil edilmemesi hâlinde zamanaşımına uğramasıdır. Para cezalarına ilişkin özel kanunlardaki zamanaşımı hükümleri saklıdır. Zamanaşımı ödeme, haciz, ödeme emri tebliği ve ödeme planına bağlanma gibi kanunda sayılan işlemlerle kesilir; zamanaşımından sonra mükellefin kendi rızasıyla yaptığı ödemeler kabul edilir.

  İlgili mevzuat: 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun, m. 102–103

• Kamu ve Vergi Hukuku

  Tam Yargı Davası

  İdari işlem veya eylem nedeniyle kişisel hakkı doğrudan ihlal edilen kişinin zararının giderilmesini isteyebildiği idari dava türüdür. Zararın kaynağına göre ön başvuru ve dava açma kuralları değişebilir. İptal talebiyle aynı hukuki işlevi taşımaz.

  İlgili mevzuat: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, m. 2 ve 12–13

• Kamu ve Vergi Hukuku

  Tapu Harcı

  Tapu harcı, tapu ve kadastro işlemlerinden Harçlar Kanununa bağlı (4) sayılı tarifeye göre alınan harçtır. Taşınmazın satış gibi ivaz karşılığında devrinde harç, emlak vergisi değerinden az olmamak üzere beyan edilen devir bedeli üzerinden devreden ve devralan için ayrı ayrı hesaplanır; tarifede kanuni oran binde 10 olmakla birlikte binde 20 uygulanmaktadır ve Cumhurbaşkanı kanuni oranı bir katına kadar artırabilir, onda birine kadar indirebilir. Beyan edilen bedelin gerçeği yansıtmadığı sonradan tespit edilirse eksik harç ikmalen veya resen tarh edilir ve bir kat vergi ziyaı cezası uygulanır.

  İlgili mevzuat: 492 sayılı Harçlar Kanunu, m. 57–64 ve (4) sayılı tarife

• Kamu ve Vergi Hukuku

  Tarh Zamanaşımı

  Vergi alacağının doğduğu takvim yılını izleyen yılın başından itibaren beş yıl içinde tarh edilip mükellefe tebliğ edilmeyen vergilerin zamanaşımına uğramasıdır. Vergi dairesinin matrah takdiri için takdir komisyonuna başvurması zamanaşımını durdurur; ancak işlemeyen süre bir yılı geçemez. Şarta bağlı istisna veya muafiyet nedeniyle alınmayan vergilerde süre, şartın ihlal edildiği tarihi izleyen takvim yılı başından başlar.

  İlgili mevzuat: 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, m. 114

• Kamu ve Vergi Hukuku

  Tecil ve Taksitlendirme

  Tecil ve taksitlendirme, amme borcunun vadesinde ödenmesi, haczin uygulanması veya haczedilen malların paraya çevrilmesi borçluyu çok zor duruma düşürecekse, borçlunun yazılı talebi üzerine alacaklı amme idaresince borcun faiz alınarak ertelenmesi ve taksitlendirilmesidir. Tecil süresi 72 ayı geçemez; tecil edilen borç toplamı kanunda belirlenen ve Cumhurbaşkanınca değiştirilebilen tutarı aşmıyorsa teminat aranmaz, aşıyorsa aşan kısmın yarısı kadar teminat gösterilir. Tecil idarenin takdirindedir ve borcu ortadan kaldırmaz; tecil şartlarına uyulmaması veya teminatın tamamlanmaması hâlinde alacak muaccel olur.

  İlgili mevzuat: 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun, m. 48

• Kamu ve Vergi Hukuku

  Temel Hak ve Özgürlüklerin Sınırlanması

  Temel hak ve özgürlüklerin ancak Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve kanunla sınırlanabilmesidir. Sınırlama hakkın özüne dokunamaz; Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve laik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz. Bu ilke, kanunların ve idari uygulamaların anayasal denetiminde temel ölçüttür.

  İlgili mevzuat: 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, m. 13

• Kamu ve Vergi Hukuku

  Teminat İstenmesi

  Teminat istenmesi, amme alacağının güvence altına alınması için tahsil dairesinin borçludan teminat talep etmesidir. Vergi ziyaı cezasını gerektiren veya kaçakçılık fiillerine temas eden bir alacağın tarhı için işlemlere başlanmışsa inceleme elemanlarının ilk hesaplarına göre teminat istenir; Türkiye’de ikametgâhı olmayan borçlunun durumu tahsili tehlikeye düşürüyorsa da teminat istenebilir. Kanunda sayılan teminatlar (para, banka teminat mektubu, sigorta kefalet senedi, devlet iç borçlanma senedi, haczedilen mal vb.) veya müteselsil kefil gösterilmezse ihtiyati haciz uygulanır.

  İlgili mevzuat: 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun, m. 9–11 ve 13

• Kamu ve Vergi Hukuku

  Trafik Ceza Puanı

  Trafik kurallarını ihlal eden sürücülere, uygulanan her ceza için yönetmelikte belirlenen esaslara göre verilen puandır. İhlal tarihinden geriye doğru bir yıl içinde 100 ceza puanını dolduran sürücünün belgesi iki ay süreyle geri alınır ve eğitime tabi tutulur; aynı yıl içinde ikinci kez doldurulursa belge dört ay geri alınır ve psiko-teknik değerlendirme ile psikiyatri muayenesi yapılır. Bir yıl içinde üç kez 100 puanı dolduran sürücünün belgesi süresiz iptal edilir; ölümlü kazaya asli kusurla sebebiyet verenin belgesi ise bir yıl geri alınır.

  İlgili mevzuat: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, m. 118

Önceki harf: Ş · Hukuk sözlüğü ana sayfası · Sonraki harf: U

Kaynaklar ve Güncellik

Son kaynak kontrolü: 26 Eylül 2026. Tanımlar, 16/7/2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunla yapılanlar dâhil yürürlükteki değişiklikler gözetilerek Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki güncel metinlerle karşılaştırılmıştır. Tanımlar genel bilgi verir; terim sayfalarındaki kanun bağlantıları resmî mevzuat metinlerine yönelir, akademik görüşler Doktrin başlığıyla ayrılır. İşlem yapılacak tarihte yürürlük, geçiş hükümleri ve olayın özellikleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Kaynak ve Güncelleme Politikası · İletişim · Hukuki Hesaplama Araçları · Av. Mete ŞAHİN — 2026 Yargıda Parasal Sınırlar