Ana Sayfa › İçtihatlar › Aile ve Boşanma Hukuku › Aile Hukukunda Diğer Konular
Yargıtay 2. HD Bozma Aile ve Boşanma Hukuku
Merkezi Makamın Açtığı Çocuk İadesi Davasında Babaya Tebligat Yapılmaması Bozma Nedeni
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi · E. 2022/10615 · K. 2023/225 · T. 17.01.2023
Karar Özeti
Almanya'da boşanan tarafların ortak çocuğunun anne tarafından Türkiye'ye getirilmesi üzerine, Adalet Bakanlığı babayı temsilen çocuğun mutat meskenine iadesi davası açmıştır. İlk derece mahkemesi muvafakat belgesi ve sosyal inceleme raporuna dayanarak davayı, bölge adliye mahkemesi de istinaf başvurusunu reddetmiştir. Yargıtay, merkezi makamın açtığı iade davalarında anne ve babanın davanın tarafı olduğunu ve yargılamanın bütün aşamalarında tebligatla haberdar edilmesi gerektiğini belirtmiştir. Davaname, duruşma günleri ve ilk derece kararı babaya tebliğ edilmeden istinaf incelemesi yapılarak baba yönünden istinaf yolunun kapatılmasını hatalı bulmuş ve kararı bozmuştur.
Kararın Ortaya Koyduğu İlke
Merkezi makamın açtığı çocuk iadesi davalarında anne ve baba davanın tarafıdır ve her aşamada tebligatla haberdar edilmelidir; ilk derece kararı babaya tebliğ edilmeden istinaf incelemesi yapılması hatalıdır.
Soru: Merkezi makamın açtığı çocuk iadesi davasında anne ve baba davanın tarafı sayılır mı?
Sonuç: Bölge adliye mahkemesi kararı bozuldu.
Karar Künyesi
- MahkemeYargıtay
- Daire2. Hukuk Dairesi
- Esas No2022/10615
- Karar No2023/225
- Karar Tarihi17.01.2023
- Karar TürüDaire Kararı
- SonuçBozma
- Resmî KaynakAdalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Bilgi Sistemi
İlgili Mevzuat
- 5717 sayılı Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Yönlerine İlişkin Kanun m. 9
Kararın Önemli Bölümleri
“Merkezi makam tarafından çocuğun iadesi için açılan davalarda anne ve baba, davanın tarafı olup yargılamanın bütün aşamalarında tebligatla haberdar edilmelidir.”
“davacı baba yönünden istinaf yolunun kapatılması hatalı olup hükmün bu nedenle bozulmasına karar verilmesi gerekmiştir”
Kararın Tam Metni
MAHKEMESİ: ... Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi
Taraflar arasındaki mutat meskene iade davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı ... tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı baba ve ... tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı baba ...`i temsilen Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğüne izafeten ... 30.11.2021 tarihli davanamede özetle; tarafların ... Bölge Mahkemesinde 22.09.2020 tarihinde boşandıklarını, kararın 04.05.2021 tarihinde kesinleştirildiğini, davacı babanın 24.09.2017 doğumlu çocuğu ... ile 10.04.2021 tarihinde görüşmesi gerekirken bilgisi ve rızası dışında 08.04.2021 tarihinde davalı anne tarafından Türkiye`ye getirildiğini belirterek çocuğun mutat meskenine iade edilip edilmeyeceği konusunda bir karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı anne vekili süresinde verdiği cevap dilekçesinde özetle; davacı baba ile boşandıklarını, ortak çocuk ...`nın ortak velayet ile davalı anneye verildiğini, 08.04.2021 tarihinde Almanya`dan Türkiye`ye dönüş yaptıklarını, davalının Türkiye`ye dönüş yaparken davacı babaya bilgi verildiğini, hatta aralarında davalının ortak çocukla Türkiye`ye dönmesine muvafakat ettiğine dair beyanname imzaladıklarını, çocuğun iadesi halinde bu durumun çocuğun gelişimine zarar vereceğini savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı tarafından dosyaya sunulan 14.10.2020 tarihli muvafakat belgesinde davacı babanın çocuğun davalı anne ile birlikte Türkiye`ye göç etmelerine rızası olduğunu beyan ettiği, tarafların bu muvafakat belgesinin altında imzalarının bulunduğu, alınan sosyal inceleme raporunda çocuğun annesine bağlı olduğu, babasına ilişkin olumsuz duygular içinde bulunduğu, annenin çocuğun fiziksel ve duygusal ihtiyaçlarını karşılayacak yeterlilikte olduğu, çocuğun Almanya`ya iadesi halinde gelişimine olumsuz etkilerinin olacağı, çocuğun da annesinin yanında mutlu olduğu, Almanya`ya gitmek istemediği gerekçeleri ile davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde ... istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. İstinaf Sebepleri
...; ortak çocuk ...`nın Almanya`ya iadesine karar verilmesi gerekirken davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu belirterek istinaf yoluna başvurmuştur.
C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; tarafların Almanya'da boşandıkları, müşterek çocuğun velayetinin taraflara ortak olarak verildiği ancak ikametinin anne yanı olarak belirlendiği, baba ile çocuk arasında görme hakkı kapsamında kişisel ilişki düzenlendiği ve bu kararın kesinleştiği, tarafların boşanmalarından sonra annenin çocuğu ile Türkiye'ye taşınmaya karar verdiği, babanın da annenin bu kararından haberdar olduğu, çocuğun anne ile Türkiye'ye gelmesine yazılı izin verdiği, çocuğun 1 yılı geçkin süredir annesi ile birlikte Türkiye'de olduğu, İlk Derece Mahkemesince verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesi ile ...'nın istinaf başvuru talebinin esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde ... ve davacı baba temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
1....; tarafların ortak çocukları ...`nın iadesine karar verilmesi gerekirken davanın reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
2.Davacı baba vekili; mahkemenin mutat mesken devletinde geçerli olan hukuk kurallarını dikkate almadığını, çocuğun yer değiştirmesi veya geri dönmemesinin çocuğun mutat meskeni hukukuna göre hukuka aykırı kabul edilmesi gerektiğini, davacı babanın ortak çocuk üzerinde ortak velayet hakkına sahip olduğunu, ayrıca tarafların boşanma davasının eki olan protokole göre davacı babanın çocukla mutat mesken ülkesinde kişisel ilişki kurma hakkı düzenlendiğini, ilk derece mahkemesince bu yönde bir araştırma yapılmadığını, davalının bahsettiği yurt dışına çıkış muvafakat beyannamesindeki imzanın davacıya ait olmadığını, davalının sahte evrak düzenlediğini, çocuğun şu an annesinin birlikte yaşadığı adama baba dediğini, kendi öz babasını bilmediğini, Lahey Sözleşmesinin çocuğu fiziksel ve psikolojik zarar riskine maruz bırakmadıkça veya başka bir şekilde katlanılmaz duruma sokmadıkça iadeyi zorunlu kıldığını belirterek kararın bozularak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, tarafların ortak çocuğu ...`nın mutat meskeni olan Almanya ülkesine iade edilip edilmeyeceği, iade koşullarının oluşup oluşmadığı noktasında toplanmaktadır.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5717 sayılı Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Yön ve Kapsamına Dair Kanunu'nun (5717 sayılı Kanun) 4 üncü, 5 inci ve 9 uncu maddeleri, 1980 tarihli Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Veçhelerine Dair Lahey Sözleşmesi`nin 11. maddesi
3. Değerlendirme
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Dosyanın yapılan incelemesinde; ... tarafından düzenlenen davanamenin, duruşma günlerinin ve İlk Derece Mahkemesi kararının çocuğun mutat meskenine iadesini talep eden kararda davacı sıfatı taşıyan babaya tebliğ edilmediği anlaşılmaktadır. 5717 sayılı Kanun`un 9. maddesine göre, çocuğun iadesine dair davaname, duruşma günü ile birlikte taraflara tebliğ olunur. Merkezi makam tarafından çocuğun iadesi için açılan davalarda anne ve baba, davanın tarafı olup yargılamanın bütün aşamalarında tebligatla haberdar edilmelidir. Buna göre; öncelikle Bölge Adliye Mahkemesi`nin İlk Derece Mahkemesi kararını çocuğun mutat meskenine iadesini talep eden davacı babaya tebliğ edilmesini sağlamadan istinaf incelemesini yapması ve davacı baba yönünden istinaf yolunun kapatılması hatalı olup hükmün bu nedenle bozulmasına karar verilmesi gerekmiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, bozma sebebine göre temyize konu diğer itirazların şimdilik incelenmesine yer olmadığına,
17.01.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Kaynak: Adalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Bilgi Sistemi. Metin resmî kaynaktaki hâliyle aktarılmıştır; kararda anonimleştirilmeden kalmış kişisel veriler “...” ile gizlenmiştir.
Benzer Kararlar
Hukuk Genel Kurulu 08.03.2022
Tatilde Boşanma Davası Açan Anneyle Kalan Çocuğun Lahey Sözleşmesiyle İadesi Reddedildi
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu · E. 2022/145 · K. 2022/276
Ailece tatile gelinen Türkiye'de annenin boşanma davası açtığını bilen baba yalnız dönünce çocuk haksız alıkonulmuş sayılmamış, anneden hiç ayrılmamış üç yaşından küçük çocuğun iadesinde ciddi risk görülmüştür.
Direnme Uygun Bulundu Velayet ve Ortak Velayet
AYM 1. Bölüm 04.03.2026
Çocukların İadesinde Babanın Yaşam Koşulları ve Kardeş Bağı Araştırılmadığından İhlal Bulundu
Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm · Başvuru No 2025/16250
Annenin yeni evliliğinden doğan kardeşle yaşayan çocukların iadesine, babanın yaşam koşulları ve anne ile kardeşten ayrılmanın etkileri araştırılmadan karar verilmesi aile hayatına saygı hakkını ihlal etmiştir.
İhlal Aile ve Boşanma Hukuku
AYM 2. Bölüm 13.01.2026
Şiddet İddiaları Değerlendirilmeden Verilen İngiltere'ye Çocuk İadesi Kararı İhlal Sayıldı
Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm · Başvuru No 2025/48792
Çocukların ortama alışması ve yaşı tek başına iadeden kaçınma sebebi olmasa da, şiddet iddiaları ile iade edilecek ülkedeki koşullar araştırılmadan verilen iade kararı aile hayatına saygı hakkını ihlal etmiştir.
İhlal Aile ve Boşanma Hukuku
AYM 2. Bölüm 01.10.2025
Çocuğun ABD'ye İadesinde Babaya İlişkin Risk İddiaları Araştırılmadığından İhlal Bulundu
Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm · Başvuru No 2025/3488
Babanın madde kullanımının davranışa etkisi ve hastalık durumu çocuk bakımından değerlendirilmeden, istenen belgelerden vazgeçilerek verilen iade kararı ilgili ve yeterli gerekçe sayılmamıştır.
İhlal Aile ve Boşanma Hukuku
Aile Hukukunda Diğer Konular Konusundaki 130 Kararın Tümü
İlgili Rehber ve Hesaplama Araçları
Benzer Bir Hukuki Sorununuz mu Var?
Benzer görünen uyuşmazlıklarda dahi olayın koşulları sonucu değiştirebilir. Kira, iş, aile ve boşanma ile ceza hukuku alanlarındaki uyuşmazlıklarda dosyanızın değerlendirilmesi için Av. Mete ŞAHİN ile iletişime geçebilirsiniz (Yenimahalle, Ankara).
Telefon: 0552 725 25 18 · WhatsApp ile Yazın · İletişim Formu
Bu sayfadaki özet ve açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Esas alınması gereken metin, kararın resmî tam metnidir; olayın koşullarındaki farklılıklar sonucu değiştirebilir. Kararlar verildikleri tarihte yürürlükte olan mevzuata göre değerlendirilmelidir; sonraki kanun değişiklikleri kararın bugünkü uygulamadaki yerini etkileyebilir. Özetler, kararın resmî metnine dayanılarak hazırlanmakta ve yayımdan önce bu metinle karşılaştırılarak kontrol edilmektedir. İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN.