Ana Sayfa › İçtihatlar › İş Hukuku › Hizmet Tespiti
Yargıtay 10. HD Bozma İş Hukuku
İmzalı Sözleşme ve İbranamedeki Tarihten Önceki Çalışma Tanıkla İspatlanabilir mi?
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2022/9972 · K. 2022/12753 · T. 19.10.2022
Karar Özeti
Davacı, sigorta girişinin bir yıl geç yapıldığını ileri sürerek Kuruma bildirilmeyen çalışmasının tespitini istemiş; ilk derece mahkemesi davayı reddetmiş, bölge adliye mahkemesi ise 29.08.2011-05.07.2012 arasındaki çalışmanın tespitine karar vermiştir. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, davacının imzasını taşıyan iş sözleşmesi ve ibranamede işe başlama tarihi 05.07.2012 olarak gösterildiğinden imza inkârı ile hile, hata veya manevi baskı iddialarının araştırılması, belgeler geçerli sayılırsa aksinin eş değer belgelerle ispatlanması gerektiğini belirterek kararı oy çokluğuyla bozmuştur. Karşı oyda ise çalışma olgusunun her türlü delille kanıtlanabileceği belirtilmiştir.
Kararın Ortaya Koyduğu İlke
İmzalı iş sözleşmesi ve ibranamedeki işe başlama tarihinden önce çalışıldığı iddiasında, belgeler imza inkârı veya hile, hata, manevi baskı iddiasıyla geçersiz kılınmadıkça aksi eş değer belgeyle ispatlanmalıdır.
Soru: İmzaladığı sözleşmedeki tarihten önce sigortasız çalıştığını iddia eden işçi bunu nasıl ispatlar?
Sonuç: Bölge adliye mahkemesi kararı oy çokluğuyla bozuldu.
Karar Künyesi
- MahkemeYargıtay
- Daire10. Hukuk Dairesi
- Esas No2022/9972
- Karar No2022/12753
- Karar Tarihi19.10.2022
- Karar TürüDaire Kararı
- SonuçBozma
- Resmî KaynakAdalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Bilgi Sistemi
İlgili Mevzuat
Kararın Önemli Bölümleri
“anılan belgelerin geçerli olduğunun kabulü halinde ise, iş bu yazılı belge karşısında aksinin eş değer belgelerle ispatlanması gerektiği hususu gözetilmeli”
“davacının iş sözleşmesindeki imzayı inkar edip etmediği sorulmalı, imza inkarı var ise bu husus araştırılmalı, anılan belgeleri hile, hata veya manevi baskı altında imzaladığını ileri sürdüğü takdirde bunlar üzerinde durulmalı”
Kararın Tam Metni
Bölge Adliye
Mahkemesi: Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi
No :
Dava, hizmet tespiti tespiti istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine dair verilen karara karşı; davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesince davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesince verilen kararın, fer’i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
I-İSTEM:
Davacı vekili, müvekkilinin Ağustos 2011 tarihinde davalı iş yerinde çalışmaya başladığını, müvekkilinin işten çıkışını verilmeden önce düğünün olduğunu, düğün için bir hafta izin kullandığını, izin dönüşü müvekkiline mobbing uygulandığını, müvekkilinin bu durumdan rahatsızlık duyduğunu işverene söylediğinde iş akdine son verildiğini, müvekkilinin sigorta primlerinin işe girdikten bir yıl sonra 05/07/2012 tarihinde yapıldığını, müvekkilinin çalıştığı dönemler boyunca bir kısım işçilik alacaklarının eksik ödendiğini, bu sebeple fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla müvekkilinin davalı iş yerinde eksik yatırılan sigorta primlerinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II-CEVAP:
Davalı vekili, açılan davayı kabul etmediklerini, davacının 19/05/2015-21/05/2015 tarihleri arasında 3 gün işe mazeretsiz olarak gelmediğini, davacının müvekkili nezdinde geçen ve kuruma bildirilmeyen herhangi bir çalışmasının bulunmadığını, davacıya tüm alacaklarının ödendiğini, herhangi bir alacağının bulunmadığını belirterek açıklanan nedenlerle haksız ve dayanaktan yoksun açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Feri müdahil vekili, hizmet tespiti davalarının kamu düzenine ilişkin olduğunu, çalışma olgusunun hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde ortaya konması gerektiğini belirterek davanın reddine, mahkeme masrafları ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
III-MAHKEME KARARI:
A-İLK DERECE MAHKEME KARARI
Mahkemece toplanan delillere ve alınan bilirkişi raporuna dayanılarak; davanın reddine karar verilmiştir.
B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
A-)Yerel mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına yönelik davacı vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353-(1)-b-2 maddesi gereğince kabulüne,
B-)I-)Yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edildiği ve yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı anlaşılmakla HMK 353/1-b-2 maddesi uyarınca mahkeme kararının ortadan kaldırılmasına,
II-)1-Davanın kabulü ile,
Davacı ...'ın ... işyeri sicil numaralı davalı işyerinde hizmet aktine dayalı olarak 29/08/2011-05/07/2012 tarihleri arasında toplam 308 gün süreyle belirsiz süreli hizmet sözleşmesiyle asgari ücretle çalıştığının ve çalışmasının kuruma bildirilmediğinin tespitine,
dair karar verilmiştir.
IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:
Fer’i müdahil Kurum vekili; tanık beyanlarının hüküm kurmya yeterli olmadığı, davacının iddialarının net açık ve somut olgulara dayalı olması gerektiği, iş sözlşemesi ve ,ibranamelerin dikkate alınması gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.
V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE ESASIN İNCELEMESİ:
Hizmet Tespiti yönünden; dava, 5510 sayılı Kanun’un 86/9. maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”
Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.
Eldeki davada, davacının işe giriş bildirgesinin verildiği tarihi doğrulayan ve imzasını içeren yazılı iş sözleşmesinin ve bulunduğu; 04/07/2012 tarihli belirsiz süreli iş sözleşmesinde davacının işe başlama tarihinin 05/07/2012 tarihi olarak belirlendiği, yine dosyada yer alan ve davacının imzasını taşıyan ibraname başlıklı belgede davacının davalı iş yerindeki işe başlama tarihinin 05/07/2012 işten ayrılış tarihinin ise 05/06/2015 tarihi olduğunun belirtildiği, anlaşılmakla; davacının iş sözleşmesindeki imzayı inkar edip etmediği sorulmalı, imza inkarı var ise bu husus araştırılmalı, anılan belgeleri hile, hata veya manevi baskı altında imzaladığını ileri sürdüğü takdirde bunlar üzerinde durulmalı, anılan belgelerin geçerli olduğunun kabulü halinde ise, iş bu yazılı belge karşısında aksinin eş değer belgelerle ispatlanması gerektiği hususu gözetilmeli; imzanın davacıya ait olmadığı iddiası var ve de bu iddianın ispatlanması halinde ise; davacının çalıştığını iddia ettiği dönemde hizmetinin varlığı tereddütsüz belirlenmek suretiyle; hüküm tesisi yoluna gidilmelidir.
Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, feri müdahil kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne ilişkin kararı bozulmalıdır.
SONUÇ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi kararının yukarıda açıklanan nedenlerle HMK’nın 373/2 maddesi gereği BOZULMASINA, dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, Üye ...'ın muhalefetine karşı, Başkan ... ve Üyeler ..., ... ve ...'nın oyları ve oy çokluğuyla, 19/10/2022 tarihinde karar verildi.
(M)
KARŞI OY GEREKÇESİ
1. Çoğunluk ile aradaki temel uyuşmazlık “hizmet tespitinde işe giriş bildirgesi, ibranamenin imzalı olması ve anılan tarihten önce çalışma iddiası halinde, bu belgelerden önce çalıştığını iddia eden sigortalının bu belgelerin imzalı olması nedeni ile çalışma olgusunu eş değer yazılı belge ile kanıtlaması gerekip gerekmediği” noktasında toplanmaktadır.
2. Dairemizin 2021/5009 E, 2022/8251 Karar sayılı karşı oy gerekçesinde ayrıntılı açıklandığı şekilde kamu düzeni, resen araştırma ilkesi ve delil serbestisi kapsamında kalan hizmet tespitinde kesin delillerin bağlayıcılığı yoktur. İşçi (sigortalı) işveren ilişkisinde sosyal güvenlik hakkı kapsamında sigortalının ispat hukuku ilkelerine aykırı olarak yazılı delil sınırlandırılmasına tabi tutulması vazgeçilmez ve kişiye sıkıya bağlı hak olan sosyal güvenlik hakkını ortadan kaldıracak niteliktedir. Çalışma olgusu hukuki fiil olup, her türlü delille kanıtlanabilir. İbraname ve işe giriş bildirgesi kayıtları senet niteliğinde olmayıp, sadece çalışılan günler için yazılı delil niteliğindedir. Çalışılmayan günler için delil niteliğinde olamaz. Hizmet tespitinde senetle ispat kuralının uygulanması görüşü isabetli değildir.
3. Açıklanan nedenlerle iş sözleşmesi ve işe giriş bildirgesinin öncesi hizmet tespitinin ve hukuki fiil olan çalışma olgusunun yazılı delile bağlanması görüşüne ve bu nedenle kararın bozulması kararına katılınmamıştır.
Kaynak: Adalet Bakanlığı Mevzuat ve İçtihat Bilgi Sistemi. Metin resmî kaynaktaki hâliyle aktarılmıştır; kararda anonimleştirilmeden kalmış kişisel veriler “...” ile gizlenmiştir.
Benzer Kararlar
Hukuk Genel Kurulu 05.02.2025
Blok Çalışmada Bildirim Öncesi Dönem İçin Hak Düşürücü Süre Ne Zaman Başlar?
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu · E. 2024/202 · K. 2025/1
Bildirim öncesi dönemi bildirilen dönemle kesintisiz birleşen blok çalışmada, bildirilmeyen süre için 5 yıllık hak düşürücü süre kesintisiz çalışmanın sona erdiği yılın sonundan başlar.
Direnme Kararının Bozulması Hizmet Tespiti
Yargıtay 10. HD 01.07.2025
Hizmet Tespitinde Bildirimden Sonra Kesintisiz Süren Çalışma Hak Düşürücü Süreye Uğramaz
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2025/4059 · K. 2025/11000
Çalışması işe giriş bildirgesi gibi belgelerle Kurumca öğrenilen sigortalının sonrasında kesintisiz devam eden çalışmaları yönünden hizmet tespitinde hak düşürücü sürenin geçtiğinden söz edilemez.
Bozma Hizmet Tespiti
Yargıtay 10. HD 02.07.2025
Hizmet Tespitinde Çakışan Bildirimin İptali İstenirse O İşveren Davaya Dahil Edilmeli
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2025/2309 · K. 2025/11177
Hizmet tespiti istenen dönemde başka işverenden bildirim varsa bu çalışma araştırılmalı, kaydın iptali istenirse o işveren davaya dahil edilmeli ve tanıkların belirttiği ara vermeler incelenmelidir.
Bozma Hizmet Tespiti
Yargıtay 10. HD 03.06.2025
Hizmet ve Gerçek Ücret Tespitinde Eksik Araştırma: Dava Dışı Bildirimler de İncelenmeli
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi · E. 2025/1932 · K. 2025/9381
Hizmet tespitinde dava dışı işyerlerinden bildirim varsa davacıya bunların tespitini isteyip istemediği sorulmalı, iptal isteniyorsa o işyerlerine husumet yöneltmesi için süre verilmelidir.
Bozma Hizmet Tespiti
Hizmet Tespiti Konusundaki 60 Kararın Tümü
İlgili Rehber ve Hesaplama Araçları
Benzer Bir Hukuki Sorununuz mu Var?
Benzer görünen uyuşmazlıklarda dahi olayın koşulları sonucu değiştirebilir. Kira, iş, aile ve boşanma ile ceza hukuku alanlarındaki uyuşmazlıklarda dosyanızın değerlendirilmesi için Av. Mete ŞAHİN ile iletişime geçebilirsiniz (Yenimahalle, Ankara).
Telefon: 0552 725 25 18 · WhatsApp ile Yazın · İletişim Formu
Bu sayfadaki özet ve açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Esas alınması gereken metin, kararın resmî tam metnidir; olayın koşullarındaki farklılıklar sonucu değiştirebilir. Kararlar verildikleri tarihte yürürlükte olan mevzuata göre değerlendirilmelidir; sonraki kanun değişiklikleri kararın bugünkü uygulamadaki yerini etkileyebilir. Özetler, kararın resmî metnine dayanılarak hazırlanmakta ve yayımdan önce bu metinle karşılaştırılarak kontrol edilmektedir. İçerik Sorumlusu: Av. Mete ŞAHİN.