Yurt Dışındaki Tanıkların İstinabe Sonucu Beklenmeden Karar Verilmesi Bozma Nedeni

MAHKEMESİ: ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi

SAYISI: 2024/3531 E., 2024/4023 K.

DAVA TARİHİ: 30.12.2020

İLK DERECE MAHKEMESİ: ... 29. İş Mahkemesi

SAYISI: 2020/992 E., 2024/256 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalıya ait ...Havalimanı inşaatı yapımı işyerinde çelik montaj ustası olarak çalıştığını, davalı ile ücretinin 1.700,00 Amerikan doları (USD) olacağının kararlaştırıldığını, ancak fiilî olarak kendisine her ay ücreti karşılığı ...dinarı olarak ödeme yapıldığını, iş sözleşmesinin işveren tarafından haksız olarak feshedildiğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatları ile ücret, yıllık ücretli izin, fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı def'inde bulunduklarını, davalı Şirketin ...Havalimanı inşaatı şantiyesinin bulunmadığını, davacının davalı işyerinde bir çalışması olmadığını, davacının çalışmasının ... Şirketinde gerçekleştiğini, Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile ...Devleti arasında iş gücü değişimi hakkında anlaşma imzalandığını, işçi işveren arasındaki uyuşmazlıkların ...kanunlarına göre Kuveyt'te çözümlenmesinin gerektiğini, davacının beyan ettiği çalışma saatlerinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu ve gerçeği yansıtmadığını, davacının iş sözleşmesinin devamsızlık nedeniyle feshedildiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı Şirketin davacının işçilik alacaklarından sorumlu olduğu, dava konusu uyuşmazlığa ...hukukunun uygulandığı, dava konusu alacakların zamanaşımına uğramadığı, iş sözleşmesinin davalı tarafından haksız olarak feshedildiği kanaatine varıldığı, davacının kıdem ve ihbar tazminatı alacağına hak kazandığı, davacının yıllık ücretli izin alacağının bulunmadığı, ücret, fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil alacaklarının bulunduğu gerekçeleriyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalının organik bağlı Şirket olarak davacının taleplerinden kesinleşmiş yargı kararlarıyla sorumlu olduğu, ...hukukunun uygulanmasının isabetli olduğu, dosya kapsamındaki bilgi ve belgelere göre, davacının iş sözleşmesinin salgın nedeniyle toplu işçi çıkarma yoluya feshedildiğinin anlaşıldığı, ...İş Kanunu'nda bu yöndeki fesihler bakımından asgari kıdem süresi öngörülmediği, davacının kıdem ve ihbar tazminatına hak kazandığı, davalı tarafından çalışma şekline ilişkin tanık dinlettirilmediği, davacı tanıklarının beyanlarının fazla çalışma yönünden emsal dosyalardaki tespitlerle örtüştüğü, bilirkişi tarafından yapılan tespitlerin dosyadaki delil durumu ile emsal kararlara uygun olduğu, hükmün infazı Türk icra hukuku hükümlerine göre olacağından faizin Türk hukukuna göre belirlenmesinde bir hata olmadığı gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde;

1. Davacının alacaklarından davalının sorumlu olmadığını,

2. İş sözleşmesi işverence devamsızlık nedeniyle feshedildiğinden davacının kıdem ve ihbar tazminatı alacaklarına hak kazanamadığını,

3. Hukuki dinlenilme haklarının ihlal edildiğini, dosya kapsamında yurt dışında bulunan tanıklarının dinlenilmesi adına her ne kadar istinabe işlemleri başlatılmışsa da istinabe işlemleri sonuçlanmadan ve tanıklarının beyanları dosyaya kazandırılmadan esas hakkında hüküm kurulduğunu,

4. Davacı tanıkların beyanlarına itibar edildiğini,

5. Çalışılmayan günlere ilişkin ücret ödemesi yapılması gerektiği yönündeki kabulün hatalı olduğunu,

6. ...hukuku mevzuatında alacak kalemlerine işletilecek faiz ile ilgili herhangi bir yasal düzenleme bulunmamakla beraber Mahkeme tarafından bu hususun araştırılmadığını, ...Devleti'nin yönetim şekli göz önüne alındığında faiz hükmünün bulunmamasının doğal olduğunu ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının alacaklarından davalı Şirketin sorumlu olup olmadığı ile davacının kıdem ve ihbar tazminatı alacağına hak kazanıp kazanmadığı, ücret alacağının bulunup bulunmadığı ve faiz hususlarındadır.

2706 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın (Anayasa) 36. maddesinde ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının en önemli unsuru olan hukuki dinlenilme hakkı, adil yargılanma hakkı içinde teminat altına alınmıştır. Bu hakka, tarafın hâkime meramını anlatma hakkı ya da iddia ve savunma hakkı da denilmektedir. Ancak hukuki dinlenilme hakkı, bu ifadeleri de kapsayan daha geniş bir anlama sahiptir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Hukuki dinlenilme hakkı" başlıklı 27. maddesi ile iddia ve savunma hakkı usul hukukumuza yansıtılmıştır. Anılan maddenin 1. fıkrasında davanın taraflarının kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahip oldukları belirtildikten sonra maddenin 2. fıkrasında bu hakkın açıklama ve ispat hakkını da içerdiği vurgulanmıştır.

Hukuki dinlenilme hakkı açıklamada bulunma hakkını ve dolayısıyla delil bildirme, bildirilen delillerin toplanmasını ve değerlendirilmesini de kapsar. Davanın taraflarının, usul hukuku hükümlerine aykırı olarak ispat hakkını kullanmalarının kısıtlanması, iddia ve savunma hakkının kısıtlanması sonucunu doğurur.

Hukuki dinlenilme hakkı ve silahların eşitliği ilkesi gereğince her iki tarafın eşit şekilde bilgi ve belge sunma, beyanda bulunma, açıklama yapma imkânının bulunması, tarafların yargılama süresince mahkeme nezdinde sahip oldukları hak ve yükümlülükler bakımından eşitliğin gözetilmesi, taraflar arasındaki mücadelenin eşit silahlarla yürütülmesi ve iki tarafın delillerinin değerlendirilerek tartışılması adaletin görünür kılınmasını da sağlayacaktır.

Somut uyuşmazlıkta İlk Derece Mahkemesince 14.06.2021 tarihli duruşmada verilen ara karar ile, yurt dışında bulunan davalı tanıklarının dinlenilmesi için istinabe evraklarının düzenlenmesine ve davalı vekiline tanıklarını hangi hususta dinleteceği hususunda beyanda bulunması için 2 haftalık süre verilmesine karar verilmiş, davalı vekilince 26.06.2021 tarihli dilekçeler ile tanıklara sorulmasını istedikleri sorular ve tanıkların adresleri mahkemeye bildirilmiştir. İlk Derece Mahkemesince 08.09.2021 tarihinde Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğüne yazı yazılarak, açık adresleri yazılı tanıklara ekte gönderilen Arapça diline çevrili dava dilekçesi ve cevap dilekçesi incelenerek ekli evrakta belirtilen sorular sorularak hazırlanacak tutanağın mahkemeye gönderilmesi talep edilmiştir. Mahkemece yazılan bu yazıya henüz cevap gelmeden ve dolayısıyla davalı tanıkları dinlenilmeden karar verilmesi adil yargılanma ilkesi ve hukuki dinlenilme hakkının ihlali olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının usulden BOZULMASINA,

Bozma sebebine göre diğer temyiz itirazlarının incelenmesine bu aşamada yer olmadığına,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 22.09.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.