Hedefe Bağlı Prim Fazla Çalışma, Tatil ve İzin Ücretinin Hesabında Temel Ücrete Eklenmez

9. Hukuk Dairesi 2026/476 E. , 2026/2994 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 29. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2025/1394 E., 2025/493 K.

DAVA TARİHİ : 08.11.2023

İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 8. İş Mahkemesi

SAYISI : 2023/367 E., 2025/98 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin, davalı işyerinde 28.07.2016-01.09.2023 tarihleri arasında en son bölge satış şefi olarak çalıştığını, davacının aynı işyerinde çalışmaya devam etmesine karşın, davalı Şirketin Ticaret Sicil Müdürlüğünde sürekli olarak ünvan değişikliği yapması sebebiyle işe giriş çıkış yapılmış gibi gösterildiğini, davacının son aylık ücretinin 18.183,07 TL olduğunu, işyerinde ücrete ilave prim ödemesi uygulaması bulunduğunu, davacının sigorta primlerinin düşük ücretten yatırılması, fazla çalışma ücreti ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının ödenmemesi, kendisinden iş sözleşmesinin imzalandığı tarihte ve daha sonrasında teminat senedi alınması nedenleriyle iş sözleşmesini 01.09.2023 tarihinde noter vasıtasıyla gönderdiği ihtarname ile 4857 sayılı İş Kanunu’nun 24/II-(e) hükmü uyarınca haklı nedenle feshettiğini ileri sürerek kısmi dava yoluyla kıdem tazminatı,yıllık ücretli izin ve asgari geçim indirimi alacaklarının, belirsiz alacak davası yoluyla fazla çalışma ücreti ve ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; dava konusu alacakların zamanaşımına uğradığını, dava konusu alacakların belirsiz alacak davasına konu edilemeyeceğini, davacının davalı işyerinde 01.04.20 23... .09.2023 tarihleri arasında satış pazarlama şefi olarak çalıştığını, iş sözleşmesinin devamsızlık nedeniyle haklı nedenle feshedildiğini, bu nedenle kıdem tazminatına hak kazanamayacağını, fazla çalışma alacağı doğuracak bir çalışmasının bulunmadığını, davacının tüm ücretlerinin banka kanalıyla ödendiğini, kullandırılmamış yıllık ücretli izni bulunmadığını, ulusal bayram ve genel tatil ücret alacağı bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının 28.07.2016-01.09.2023 tarihleri arasında davalıya ait işyerinde çalıştığı, 01.09.2023 tarihinde ücret alacaklarının ödenmediği gerekçesiyle noterden gönderdiği ihtarname ile iş sözleşmesini feshettiği, toplanan delillere göre davacının haftalık 45 saati aşan çalışması olmasına ve ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışmasına karşın karşılığı ücretlerin ödendiğinin davalı işveren tarafından ispat edilemediği, davacının iş sözleşmesini haklı nedene dayalı olarak sona erdirdiğinin ve ödenmeyen ücret alacaklarının bulunduğu gerekçesiyle kıdem tazminatı, fazla çalışma ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti ile asgari geçim indirimi ve yıllık ücretli izin alacakları hüküm altına alınmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dosya kapsamında bulunan yazı ve belgeler ile tanık anlatımları birlikte değerlendirildiğinde İlk Derece Mahkemesi tarafından verilen karar da isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde;

1. Davalı Şirkete Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun kayyım olarak atandığını, bu nedenle harçtan muaf bulunduğunu,

2. Koşulları oluşmadığı hâlde belirsiz alacak davası olarak açılan davanın dava şartı olan hukuki yarar yokluğundan reddi gerektiğini,

3. Davacının 01.04.20 23... .09.2023 tarihleri arasında satış pazarlama şefi olarak çalışmış olduğunu, iş sözleşmesinin haklı neden olmaksızın işe devamsızlık yapması sebebiyle haklı nedenle feshedildiğini, kıdem tazminatına hak kazanmadığını, ücret alacakları olduğu iddiasının gerçeğe dayanmadığını ve ispat olunamadığını,

4. Davacının ücret bordrolarına bir itirazda bulunmadığını,

5. Kullandırılmayan yıllık izninin olmadığını,

6. Davalı temerrüde düşmediğinden alacaklara faiz işletilmesinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, dava türü, davacının dava konusu kıdem tazminatı, fazla çalışma ücreti, ulusal bayram ve genel tatil ücreti ile asgari geçim indirimi ve yıllık izin ücreti alacaklarına hak kazanıp kazanmadığı ile bu alacakların hesaplanması, hükmedilen faiz ve harç hususlarındadır.

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir .

2. Dairemiz uygulamasına göre primli çalışmada fazla çalışma ücreti hesabı şu şekildedir:

Ücret sadece primden oluşuyorsa; fazla çalışma ücreti ödenen primin saat ücretinin %50 fazlasıyla ödenir.

Ücret, sabit ücret ile hedefe veya kotaya bağlı primden oluşuyorsa; hedefe veya belli bir kotanın aşılmasına bağlı prim ödemesi uygulamalarında işçinin fazla çalışma ücreti sabit ücret üzerinden saat ücretinin %150 fazlasıyla ödenir. Başka bir anlatımla bu tür prim ödemelerinin fazla çalışma ücreti hesabına bir etkisi bulunmamaktadır.

Ücret, sabit ücret ile satışa, sefer sayısına vs. bağlı primden oluşuyorsa; satışa, ürün miktarına, sefer sayısına veya gidilen kilometreye göre prim ödemelerinde, sabit ücret üzerinden %150 zamlı saat ücretine göre hesaplama yapılarak sabit ücrete göre hak kazanılan fazla çalışma ücreti belirlenir. Ödenen prim miktarının %50 zam kısmına göre de hesaplama yapılır ve her iki hesap yöntemi toplanarak fazla çalışma ücreti belirlenir.

Açıklandığı üzere aylık ücret miktarının yanı sıra hedefe veya kotaya bağlı prim ödemesi varsa, bu tür prim ödemelerinin fazla çalışma ücreti hesabına da aylık ücret miktarına da etkisi bulunmamaktadır.

Somut uyuşmazlıkta taraf tanıklarının örtüşen anlatımlarına göre ve dava dilekçesinde de belirtildiği üzere, işyerinde satışa bağlı değil satış hedefine bağlı prim uygulamasının bulunduğu anlaşılmaktadır. Hedefe bağlı olarak ödenen primler, aylık ücret dışında ek ödeme niteliğinde olduklarından, aylık ücret miktarı üzerinden belirlenmesi gereken fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil, yıllık izin ücreti gibi alacakların hesaplanmasında temel ücrete dâhil edilmezler. Buna göre Mahkemece hükme esas alınan raporda, fazla çalışma, ulusal bayram ve genel tatil, yıllık ücretli izin alacaklarının davacının aylık çıplak brüt ücreti olan 15.414,00 TL yerine, hedefe bağlı olan ortalama prim tutarı da ilave edilerek belirlenen brüt 20.414,50 TL üzerinden hesaplanması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

02.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.