Hizmet Tespitinde Davalı Şirket Sicilden Terkin Edilmişse İhya Davası için Süre Verilmeli

MAHKEMESİ: İş Mahkemesi

SAYISI: 2014/222 E., 2022/414 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay 21. (kapatılan) Hukuk Dairesince Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davalı Kurum vekili ile davalı ... Tarım ve Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

1.Davacı vekili asıl dava dilekçesinde özetle; davacının 15.02.2005 - tarihinden itibaren davalı işveren ...'e ait ... İnşaat Tahmil Tahliye Ltd. Şti.'ye bağlı olan ... Tarım A.Ş.'de torbacı olarak çalışmaya başladığı, 07.07.2010 tarihine kadar aynı iş yerinde çalıştığı, SGK girişinin 10.11.2005 yılında yapıldığı, davalı işverenin ... İnşaat Tahmil... Ltd. Şti.'ndeki hisselerinin bir kısmını 20.11.2006 tarihinde ...'e 27.04.2006 tarihinde de bir kısmını ...'e devrettiği, ...'in 07.12.2006 tarihinde ... İnşaat Nak. Ltd. Şti.'yi kurduğu, bu şirketteki hisselerin de 14.02.2008 tarihinde ...'e ve ...'a devrettiği, son olarak 28.12.2007 tarihinde ... İnş. Ltd. Şti.'ndeki hisselerinin ...'in ...'e devrettiğini, şirketlerin adları değişse de davacının ... Tarım A.Ş.'de gübreleme-torbalama ünitesinde torbacı olarak kesintisiz çalıştığı, 07.07.2010 tarihinde işten çıktığı, kıdem tazminatı, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücreti, yıllık izin ücreti ile fazla çalışma ücreti alacağının bulunduğu iddiasıyla SGK bildiriminin 10.11.2005 - 07.07.2010 tarihleri arasında ... İnşaat Tahmil Tahliye ve Kimyevi Maddeler Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti., ... İnşaat Nak. Tahmil Tahliye Temizlik Taah. Tic. İth. İhr. Ltd. Şti. ve ... Nak. İnş. Taah. Tem. Taş. Tur. ve Tic. Ltd. Şti.'de 15.02.2005 - 07.07.2010 tarihleri arasında sürekli çalıştığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

2.Davacı vekili birleşen dava dilekçesinde özetle; davacının 15.02.2005 - 07.07.2020 tarihleri arasında kesintisiz olarak davalı ... Tarım San. ve Tic. A.Ş.'ye ait fabrikada torbalama biriminde çalıştığı, asıl işveren ...'in ... İnşaat Ltd. Şti.'ndeki ve ... Nakliyet İnşaat...Ltd. Şti.'ndeki hisselerini devrettiği, alt işveren isimleri değişse de asıl işverenin ... Tarım San. ve Tic. A.Ş. olduğu, işçilik alacaklarının ödenmediği iddiasıyla bu alacaklar ile davacının davalı asıl işverene ait iş yerinde 15.02.2005 - 07.07.2020 tarihleri arasında sürekli çalıştığının tespiti ile diğer çalışmalarının birleştirilmesine, somut dosyanın Mersin 2. İş mahkemesinin 2010/752 Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

1.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının tespiti istenilen dönem itibariyle dava dışı ... İnşaat Ltd. Şti. adlı iş yerinde 10.11.2005 - 31.03.2006, 01.04.2006 - 30.01.2007 ve 01.02.2007 - 31.01.2008 tarihleri arasında çalıştığı, daha sona yine dava dışı ... İnşaat Ltd. Şti. adlı iş yerinde 01.02.2008 - 28.02.2009 ve 01.03.2009 - 14.04.2010 tarihleri arasında çalıştığı, 15.04.2010 tarihinde ise davalı ... Nakliyat şirketinde çalışmaya başladığı, 48 gün çalıştığını, bu durumun kesintili çalıştığını gösterdiği, tespiti istenilen dönemin bir kısmının 5 yıllık zamanaşımı süresinin geçtiği savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... Tarım San. ve Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının davalı şirketin işçisi olmadığı, davalı şirketin bazı işlerini üstlenmiş olan ... İnş. Nak. Şti.'nde çalıştığı, davalı şirkete husumet yöneltilemeyeceği, ... İnş. Şirketi ile yapılan sözleşme gereği işçilik alacaklarından bu şirketin sorumlu olduğu savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.MAHKEME İLK KARARI

Mahkeme tarafından 29.01.2013 tarihli ve 2012/163 Esas, 2013/27 Karar sayılı kararla davacı 506 sayılı Kanunu'nun 79/10. maddesi uyarınca sigortasız çalışmalarının tespitini istediği, bu tür tespit davaları çalıştıran işverenler aleyhine açılabildiği, ... Limited Şirketi, ... Limited Şirketi ve ... Limited Şirketi ... torbalama işini alt işveren sıfatıyla yüklendiği, hizmet tespiti davalarında asıl hasım işçiyi çalıştıran işveren olduğu, üst işveren sigorta primleri yönünden davalı gösterilebildiği, davalı tarafta yer alan ... limited şirketi 15.04.2010 tarihinde 5510 sayılı Kanun kapsamına alındığı, bu şirket yanındaki çalışma sigortaya kısmi olarak bildirildiği, Kurum kayıtlarındaki çalışmanın aksi ispatlanamadığı, bu sebeple hizmet tespiti davasının reddine, tazminat-alacak davası hizmet tespiti davasının sonucunu beklemesi gerekeceği gerekçesiyle alacak davasının tefrikine, davanın reddine karar verilmiştir.

IV.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

1. Mahkemenin 29.01.2013 tarihli ve 2012/163 Esas, 2013/27 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuş ve Yargıtay (kapatılan) 21. Hukuk Dairesinc 15.05.2014 tarihli ve 2013/5504 Esas, 2014/10819 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Mahkeme kararı bozulmuştur:

"...Yapılacak iş; yukarıdaki açıklamalar ışığında, davalı ... Nak. İnş.Tahmil Tahliye Taah. Ltd. Şti ile dava dışı ... İnş. Nak. Tahmil Tahliye Tem. Taah. Tic. İth. ve İhr. Ltd. Şti. ve ... İnş. Tahmil Tahliye ve Kimyevi Maddeler Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti. arasında organik bağ bulunduğu dikkate alınarak dava dışı şirketlerin tüm ihtilaflı dönemi kapsayan dönem bordroları dosyaya getirtildikten sonra, dava konusu dönemde davacı ile aynı iş yerinde çalışan diğer çalışanların tespiti ile resen belirlenen tanıkları dinlemek, olmadığı takdirde, Sosyal Güvenlik Kurumu, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle iş yerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde ihtilaflı dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları; yoksa işyeri sahiplerini resen tespit edip dinlemek ve davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınıp araştırma genişletilerek tüm deliller birlikte değerlendirilip ihtilaflı dönemde davacının çalışmasının kesintisiz olup olmadığını tereddüde yer vermeyecek şekilde belirleyip çıkacak sonuca göre karar vermektir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir..."

2.Mahkeme tarafından bozma ilamına uyularak yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Mahkememizin dosyası ile birleşen Mersin 1. İş Mahkemesinin 2011/1184 Esas sayılı dosyası birlikte değerlendirilerek; davacının davasının kabulüne, davacının; davalı asıl işveren ... Tarım Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketine ait iş yerinde, 15.02.2005 - 31.01.2008 tarihleri arasında davalı alt işveren ... İnşaat Tahmil… Şirketi adına kayıtlı iş yerine bağlı olarak, 01.02.2008 - 14.04.2010 tarihleri arasında davalı alt işveren ... İnşaat Nakliyat… Şirketi adına kayıtlı iş yerine bağlı olarak, 15.04.2010 - 07.07.2010 tarihleri arasında davalı alt işveren ... Nakliyat… Şirketi adına kayıtlı iş yerine bağlı olarak, Kuruma bildirilen süreler dışında asgari ücretle sürekli ve kesintisiz çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; cevap dilekçesini tekrarla yeterli araştırma yapılmadığı ve davaya neden olmadıkları iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Davalı ... Tarım ve Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi vekili temyiz dilekçesinde özetle; cevap dilekçesini tekrarla, kendilerine husumet yöneltilemeyeceği, hak düşürücü sürenin geçtiği, eksik araştırma ile karar verildiği iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

1.Dava ehliyeti, kişinin bizzat veya vekili aracılığıyla bir davayı davacı veya davalı olarak takip etme ve usuli işlemleri yapabilme ehliyetidir. Dava ehliyeti, medeni hakları kullanma ehliyetinin usul hukukunda büründüğü şekildir; dolayısıyla, medeni hakları kullanma ehliyetine ( fiil ehliyetine ) sahip gerçek ve tüzel kişiler dava ehliyetine de sahiptirler.

2.Taraf sıfatına gelince; bir hakkı dava etme yetkisi ( dava hakkı ) kural olarak o hakkın sahibine aittir. Bir hakkın sahibinin kim olduğu, dolayısıyla o hakkı dava etme yetkisinin kime ait olduğu, ( o davada davacı sıfatının kime ait olacağı ) tamamen maddi hukuk kurallarına göre belirlenir. Ancak, bir davanın davacısının o dava yönünden davacı sıfatına sahip bulunmadığının belirlenmesi halinde, mahkeme dava konusu hakkın mevcut olup olmadığını inceleyemeyeceği ve sıfat yokluğundan davanın reddine karar vermek zorunda olduğu için, taraf sıfatı usul hukukunun da düzenleme alanındadır.

3. Eş söyleyişle, sıfat, dava konusu subjektif hak (dava hakkı) ile taraflar arasındaki ilişkidir. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu sübjektif hakka ilişkindir (Baki Kuru-Ramazan Arslan-Ejder Yılmaz, Medeni Usul Hukuku, 7. baskı, Ankara 1995, s. 231). Bu nedenle, davanın tarafları, taraf ehliyetine sahip olmalıdır. Yani, bir davada taraf olabilmek için, ya, hakiki şahıs; ya da, hükmi şahıs olmak gerekir. Zira, taraf ehliyeti, medeni hukukun haklardan istifade ehliyetine tekabül eder ( Saim Üstündağ, Medeni Yargılama Hukuku, C. I-II, 7. Baskı, İstanbul 2000, s.288).Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 06.06.2007 tarih, 2007/10-358 Esas, 2007/337 Karar sayılı kararında da benimsendiği üzere; ticari şirketin tüzel kişiliği ticaret sicilinden silinmesi (terkini) ile sona erer. Tüzel kişiliğin sona ermesi için tasfiye işlemlerinin eksiksiz yapılmış olması gerekir. Şayet tasfiye işlemleri gerektiği gibi tamamlanmamış ve tasfiyesi gereken hususlar eksik bırakılmış ise, tüzel kişilik ticaret sicilinden silinse bile şirketin tüzel kişiliğinin sona erdiğinin kabulü olanaksızdır. Bu durumda, tüzel kişiliğin yeniden ihyasına gidilerek taraf teşkili sağlanmak suretiyle yargılamanın devamının sağlanması gerekir. Şu halde yapılması gereken iş; anılan Hukuk Genel Kurulu kararı çerçevesinde, tüzel kişiliği sona eren davalı şirketin ihyası için tasfiye memurluğu ile Ticaret Siciline husumet yöneltilerek ayrı bir dava açılması için davacı tarafa uygun bir süre verilmeli, dava açıldığı takdirde bu davanın sonucu beklenmeli, tüzel kişiliğin yeniden ihyası halinde, taraf teşkili sağlanarak, sonucuna göre karar verilmelidir.

4. Somut olayda, yargılamanın devamı sırasında Ticaret Sicil Gazetesi nüshasında yayımlanan ilana göre davalılardan ... Nakliyat İnşaat Tahmil Tahliye Taahhüt Temizlik Taşımacılık Turizm ve Ticaret Limited Şirketi'nin Ticaret Sicilinden terkin edildiğinin anlaşılmasına ve anılan davalı şirketin iş bu dava nedeniyle ihya edildiğini gösterir kaydın dosya kapsamında bulunmadığı anlaşılmaktadır.

5. Bu açıklamalar doğrultusunda anılan davalı şirketin bağlı olduğu Ticaret Sicil Müdürlüğünden iş bu terkin kaydının olup olmadığı usulünce araştırılıp söz konusu durumun varlığı halinde yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda davacı tarafa iş bu davalı şirketi ihya etmesi için dava açmak için önel vermek, iş bu ihya davası sonucuna göre anılan davalı yönünden de usulüne uygun şekilde taraf teşkilinin sağlanarak yargılama yapılması gerekirken, başka bir dava için verilen ihya kararının bu dava için bağlayıcı olmadığı da gözetilerek hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm tesisi hatalı olmuştur.

6. Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgilisine iadesine,

Dosyanın Mahkemeye gönderilmesine,

24.12.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.