Yabancı Hukuka Tâbi İşçilik Alacaklarında Bir Yıllık Zamanaşımı Defi Gözetilmeli

9. Hukuk Dairesi 2025/503 E. , 2025/10238 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

SAYISI : 2021/789 E., 2024/383 K.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda;

Miktar veya değeri temyiz kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihaî kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 362. maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366. maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352/1-(b) hükmü uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

Dosya içeriğine göre Dairenin bozma kararından sonra İlk Derece Mahkemesince, 6100 sayılı Kanun’un 373/4 hükmü uyarınca bozmaya uyularak verilen kararda reddedilen ve davacı tarafça temyize konu edilen toplam miktarın (karar tarihindeki ... Bankası efektif satış kuru üzerinden Türk lirası karşılığı), karar tarihi itibarıyla ilk derece mahkemeleri tarafından verilen kararların kesinlik sınırı olan 28.250,00 TL'nin altında kaldığı anlaşılmakla; davacı vekilinin temyiz dilekçesinin miktardan reddine karar vermek gerekmiştir.

Davalı ve taraf olmaktan çıkarılan davalı vekilinin gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildi.

Davalı ve taraf olmaktan çıkarılan Şirket vekili tarafından temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasının istenilmesi üzerine, işin duruşmaya tâbi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 06.05.2025 Salı günü tayin edilerek taraflara tebligat gönderilmiştir.

Duruşma günü davalı ve taraf olmaktan çıkarılan Şirket vekili Avukat ... ile davacı vekili Avukat ... geldiler.

Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verildi.

Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 13.11.2014-08.12.2016 tarihleri arasında davalı Şirketin ...'da bulunan Yüksek Hızlı Batı Çevreyolu İnşaatı işinde kaynak ustası olarak çalıştığını, iş sözleşmesinin işverence feshedildiğini, fazla çalışma ücretinin yanında hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücretlerinin de ödenmediğini, en son aylık net 2.200,00 Euro ücretinin bir kısmının ...'daki hesaptan bir kısmının da Türkiye'deki banka aracılığı ile ödendiğini belirterek kıdem ve ihbar tazminatları, fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ile yıllık ücretli izin alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Taraf olmaktan çıkarılan davalı ...-... İnş. AŞ (yeni ünvanı: ... ve Endüstriyel Tesisler Yapım AŞ) vekili cevap dilekçesinde; davalı Şirket ile davacı arasında iş sözleşmesi bulunmadığını, ... Yüksek Hızlı Batı Çevreyolu İnşaatının davalı Şirket tarafından üstlenilmediğini savunarak davanın pasif husumet yokluğu sebebiyle reddine karar verilmesini istemiştir.

2. Davalı ... Köprü ve Üst Yapı İnş. AŞ vekili cevap dilekçesinde; uyuşmazlığa Rus hukukunun uygulanması gerektiğini, davanın süresinde açılmadığını, davanın belirsiz alacak davası olarak açılamayacağını, davacının iş sözleşmesinin ikale ile sona erdiğini, tüm alacaklarının ödendiğini, fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil günlerindeki çalışmalarının ödendiğini, menfaat birliği içindeki tanık beyanlarına itibar edilemeyeceğini savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 16.04.2019 tarihli kararı ile; toplanan delillere ve bilirkişi raporuna göre yazılı gerekçe ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 16.09.2019 tarihli kararına karşı süresi içinde davalı vekilince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin 02.06.2021 tarihli kararı ile; İlk Derece Mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden kanuna aykırılık bulunmadığı gerekçesi ile davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

... Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin 02.06.2021 tarihli kararının süresi içinde davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine Dairece; uyuşmazlık konusu döneme ilişkin davacı işçinin banka hesap kayıtlarının incelenmesinde, ilgili dönemde ücretin dava dışı ...-... İnşaat AŞ tarafından yatırıldığı, dosyaya sunulan ticaret sicil kayıtları içeriği ile ...-... İnşaat AŞ'nin davalı Şirketten ayrı bir tüzel kişiliğe sahip olduğu, Mahkemece bu husus dikkate alınmadan dava dışı Şirket ile davalı arasında organik bağ bulunduğu gerekçesiyle davalı aleyhine hüküm kurulmasının hatalı olduğu, davacı vekilinin talepte bulunması hâlinde 6100 sayılı Kanun’un 124. maddesi çerçevesinde değerlendirme yapılarak, taraf teşkili sağlandıktan sonra sonuca gidilmesi gerektiği gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalı ... Köprü ve Üst Yapı İnşaat AŞ tarafından cevap dilekçesinde yabancı hukukun uygulanması gerektiğine dair itirazı bulunduğu, uyuşmazlığın çözümünde Rus hukukunun uygulanması gerektiği, iş sözleşmesinin fesih tarihinden önce yapılan değişiklikle işçi alacakları için zamanaşımı süresinin 1 yıl olduğunun belirlendiği, işten çıkış tarihinin 08.12.2016 tarihi olduğu ve davanın 24.02.2017 tarihinde açıldığı, davanın zamanaşımına uğramadığı gerekçesiyle ve ... İş Kanunu'na göre hazırlanan 13.06.2024 tarihli bilirkişi raporundaki hesaplamalar doğrultusunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davalı ... Köprü ve Üst Yapı İnş. AŞ vekili temyiz dilekçesinde;

a. Rus İş Kanunu'na göre belirlenen sürenin zamanaşımı niteliğinde olduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporunda Türk hukukuna göre 5 yıllık zamanaşımı süresi dikkate alınarak hesaplamaların yapıldığını, Rus hukukuna göre 1 yıllık zamanaşımı süresinin dikkate alınması gerektiğini,

b. Davacının iş sözleşmesinin ikale ile sona erdiğini, tüm alacaklarının ödendiğini,

c. Menfaat birliği içindeki tanık beyanlarına itibar edilemeyeceğini ileri sürmüştür.

2. Taraf olmaktan çıkarılan ...-... İnş. AŞ (yeni ünvanı: ... ve Endüstriyel Tesisler Yapım AŞ) vekili temyiz dilekçesinde; lehlerine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

3. Davacı vekilinin temyiz dilekçesi miktardan reddedildiğinden, temyiz sebeplerine yer verilmemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık; ... hukukunun uyuşmazlığa doğru uygulanıp uygulanmadığı, zamanaşımı, iş sözleşmesinin feshi ile davacının kıdem ve ihbar tazminatlarına hak kazanıp kazanmadığı, fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının ispat ve hesabı noktalarında toplanmaktadır.

1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı ... Köprü ve Üst Yapı İnş. AŞ vekilinin ve taraf olmaktan çıkarılan Şirket vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. İş sözleşmesinden doğan taleplerde, talebin tâbi olduğu hukukun (esasa uygulanan hukuk) zamanaşımı süresi bakımından da yetkili olduğu dikkate alındığında ... Federasyonu İş Kanunu'nun bu konudaki hükümlerinin uyuşmazlıkta uygulanması, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un 2. ve 8. maddelerinin bir gereğidir.

Somut uyuşmazlıkta davalıya ait yurt dışı işyerlerinde çalışan davacının ... hukukuna tâbi olan çalışma döneminin 08.12.2016 tarihinde sona erdiği, davanın 24.02.2017 tarihinde açıldığı, ... Federasyonu İş Kanunu'nun bireysel iş uyuşmazlığının çözümü için mahkemeye başvurma sürelerinin düzenlendiği 392. maddesinde sözü edilen sürelerin zamanaşımı süresi niteliğinde olduğu, davalı tarafın cevap dilekçesi ve ıslah dilekçesine karşı usulüne uygun şekilde zamanaşımı def'inde bulunduğu anlaşılmaktadır.

İlk Derece Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda dava açma süresinin 1 yıl olduğu ve dava tarihi dikkate alındığında bu sürenin kaçırılmadığı belirtilerek davacının tüm çalışma süresi dikkate alınarak hüküm altına alınan alacakların hesaplandığı görülmektedir. Ne var ki davacının ... hukukuna tâbi çalışmalarına ilişkin alacak talepleri bakımından dava ve ıslah dilekçesine karşı yapılan zamanaşımı def'ine göre 1 yıllık zamanaşımı süresi dikkate alınarak dava konusu alacakların hesaplanması ve hüküm altına alınması gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

3. 6100 sayılı Kanun'un 124/4 hükmü şöyledir:

"Dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesi kabul edilebilir bir yanılgıya dayanıyorsa, hâkim karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliği talebini kabul edebilir. Bu durumda hâkim, davanın tarafı olmaktan çıkarılan ve aleyhine dava açılmasına sebebiyet vermeyen kişi lehine yargılama giderlerine hükmeder."

Somut uyuşmazlıkta; taraf olmaktan çıkarılan ... - ... İnşaat AŞ'nin (yeni ünvanı: ... ve Endüstriyel Tesisler Yapım AŞ) bu dava açısından taraf sıfatı kalmasa da aleyhine dava açılmasına sebebiyet vermediği açıktır. 6100 sayılı Kanun'un 124/4 hükmü gereğince bu Şirket lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekmekte olup bu hususun gözetilmemesi de hatalıdır.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

A. Davacı Temyizi Yönünden

Davacı vekilinin temyiz dilekçesinin miktardan REDDİNE,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

B. Davalı ve Taraf Olmaktan Çıkarılan Davalı Temyizi Yönünden

Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgililere iadesine,

Davalı ve taraf olmaktan çıkarılan davalı yararına takdir edilen 28.000,00 TL vekâlet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

23.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.