İş ve Sosyal Güvenlik: S Harfiyle Başlayan Terimler

İş ve Sosyal Güvenlik: S Harfiyle Başlayan Terimler

S

• İş ve Sosyal Güvenlik

  Sendika

  İşçilerin veya işverenlerin çalışma ilişkilerinde ortak ekonomik ve sosyal hak ve çıkarlarını korumak ve geliştirmek için en az yedi kişinin bir araya gelerek bir işkolunda faaliyet göstermek üzere kurduğu tüzel kişiliğe sahip kuruluştur. On beş yaşını dolduran işçiler işçi sendikasına üye olabilir; üyelik serbesttir ve kimse üye olmaya veya olmamaya zorlanamaz. Üyelik e-Devlet üzerinden başvuru ve sendikanın kabulüyle kazanılır; başvuru otuz gün içinde reddedilmezse kabul edilmiş sayılır.

  İlgili mevzuat: 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu, m. 2 ve 17

• İş ve Sosyal Güvenlik

  Sendikal Tazminat

  İşverenin işe almada, çalışma şartlarında veya iş sözleşmesinin feshinde, işçinin sendikaya üye olup olmaması ya da sendikal faaliyeti nedeniyle farklı işlem yapması hâlinde hükmedilen, işçinin bir yıllık ücret tutarından az olmayan tazminattır. Sendikal nedenle feshedilen işçi 4857 sayılı Kanunun 20 ve 21. maddelerine göre dava açabilir; sendikal neden tespit edilirse işe başlatma şartı aranmaksızın sendikal tazminata hükmedilir, ancak ayrıca işe başlatmama tazminatı verilmez. Fesihte fesih nedenini işveren, feshin sendikal nedene dayandığını ise işçi ispat eder.

  İlgili mevzuat: 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu, m. 25

• İş ve Sosyal Güvenlik

  Sigortalılık Başlangıcı

  Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarının uygulanmasında, kişinin 5510 sayılı Kanuna veya önceki sosyal güvenlik kanunlarına tabi olarak bu sigortalara ilk defa girdiği tarihtir; emeklilikte aranan sigortalılık süresi bu tarihten hesaplanır. 5510 sayılı Kanunun uygulanmasında 18 yaşından önce bu sigortalara tabi olanların sigortalılık süresi 18 yaşını doldurdukları tarihte başlamış sayılır; önceki primler gün sayısına eklenir. Başlangıçtan önceki süreler borçlanılırsa başlangıç, borçlanılan gün sayısı kadar geriye götürülür.

  İlgili mevzuat: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, m. 7, 38 ve 41 · 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, geçici m. 7

• İş ve Sosyal Güvenlik

  Sigortalılık Statüleri (4/a, 4/b, 4/c)

  Sosyal güvenlik sisteminde sigortalıların çalışma biçimlerine göre ayrıldığı üç statüdür. 4/a hizmet akdiyle bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanları; 4/b köy ve mahalle muhtarları ile hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanları; 4/c ise kamu idarelerinde kadro veya pozisyonlarda çalışan ve kanunlarında 4/a kapsamında sigortalı olması öngörülmeyenleri kapsar. Günlük dilde bu statüler için sırasıyla SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı ifadeleri kullanılır.

  İlgili mevzuat: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, m. 4

• İş ve Sosyal Güvenlik

  Sosyal Güvenlik Destek Primi

  5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden önce sigortalı olup emekli aylığı alırken hizmet akdiyle çalışmaya devam eden kişiler için ödenen primdir. Bu kişiler bakımından prim, prime esas kazanç üzerinden, kısa vadeli sigorta kolları prim oranına yüzde otuz oranı eklenerek bulunan toplam oranla hesaplanır; yüzde otuzun dörtte biri sigortalı, dörtte üçü işveren hissesidir ve bunlar hakkında yalnız iş kazası ve meslek hastalığı sigortası hükümleri uygulanır. Kanunun yürürlüğünden sonra ilk kez sigortalı olanlarda ise emeklilikten sonra bağımsız çalışma dışında bir çalışmaya başlanması kural olarak aylığın kesilmesine yol açar.

  İlgili mevzuat: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, m. 30 ve geçici m. 14

• İş ve Sosyal Güvenlik

  Sürekli İş Göremezlik Geliri

  İş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az yüzde on oranında azaldığı Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilen sigortalıya bağlanan gelirdir. Sürekli tam iş göremezlikte aylık kazancın yüzde yetmişi oranında gelir bağlanır; kısmi iş göremezlikte bu tutarın iş göremezlik derecesine isabet eden kısmı ödenir, başkasının sürekli bakımına muhtaç olanlarda oran yüzde yüzdür. Malullük aylığından ayrı bir haktır; bağımsız çalışanlarda prim ve prime ilişkin borçların ödenmiş olması gerekir.

  İlgili mevzuat: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, m. 16 ve 19

Önceki harf: R · Hukuk sözlüğü ana sayfası · Sonraki harf: Ş

Kaynaklar ve Güncellik

Son kaynak kontrolü: 26 Eylül 2026. Tanımlar, 16/7/2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunla yapılanlar dâhil yürürlükteki değişiklikler gözetilerek Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki güncel metinlerle karşılaştırılmıştır. Tanımlar genel bilgi verir; terim sayfalarındaki kanun bağlantıları resmî mevzuat metinlerine yönelir, akademik görüşler Doktrin başlığıyla ayrılır. İşlem yapılacak tarihte yürürlük, geçiş hükümleri ve olayın özellikleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Kaynak ve Güncelleme Politikası · İletişim · Hukuki Hesaplama Araçları · Av. Mete ŞAHİN — 2026 Yargıda Parasal Sınırlar