Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler: T Harfiyle Başlayan Terimler

Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler: T Harfiyle Başlayan Terimler

T

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Tacir

  Bir ticari işletmeyi kısmen de olsa kendi adına işleten kişi için kullanılan hukuki sıfattır. Ticaret şirketleri ve kanunda belirtilen bazı kuruluşlar da tacir sayılır. Tacir olmanın ticari iş, defter tutma ve sorumluluk bakımından özel sonuçları vardır.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 12 ve 16

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Tacirin Yükümlülükleri

  Tacir sıfatına bağlanan kanuni yükümlülüklerdir. Tacir her türlü borcu için iflasa tabidir; ayrıca kanuna uygun bir ticaret unvanı seçmek, ticari işletmesini ticaret siciline tescil ettirmek ve gerekli ticari defterleri tutmakla yükümlüdür. Her tacirin ticaretine ait faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerekir.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 18

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Taksitli Satış

  Taksitle satış sözleşmesi, satıcı veya sağlayıcının malı teslim etmeyi ya da hizmeti ifa etmeyi üstlendiği, tüketicinin de bedeli kısım kısım ödediği tüketici sözleşmesidir. Sözleşme yazılı kurulmadıkça geçerli olmaz; ancak satıcı bu geçersizliği tüketici aleyhine ileri süremez. Tüketici yedi gün içinde gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden cayabilir. Kalan borcun tamamının istenebilmesi için bu hakkın sözleşmede saklı tutulması, satıcının bütün edimlerini ifa etmiş olması, tüketicinin kanunda aranan asgari taksit temerrüdüne düşmesi ve kendisine en az otuz gün süre verilerek muacceliyet uyarısı yapılması gerekir.

  İlgili mevzuat: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, m. 17–20

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Tasarım Tescili

  Bir ürünün görünümüne ilişkin özelliklerin tescil yoluyla korunmasıdır. Koruma için yenilik ve ayırt edici nitelik aranır. Tescilli tasarımın koruma süresi ve yenileme koşulları Kanunda düzenlenmiştir.

  İlgili mevzuat: 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, m. 55–69

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Telif Hakkı

  Sahibinin hususiyetini taşıyan ve kanunda sayılan eser türlerinden birine giren ürünler üzerindeki manevi ve mali haklardır. Koruma, tescil şartına bağlı değildir ve eserin yaratılmasıyla doğar. İhlal hâlinde tespit, önleme ve tazminat davaları açılabilir.

  İlgili mevzuat: 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, m. 1/B, 13 ve 66–70

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Ticaret Sicili

  Tacir ve ticari işletmeye ilişkin kanunen kaydedilmesi gereken bilgilerin tutulduğu resmî sicildir. Tescil ve ilanın üçüncü kişilere etkisi ilgili hükme göre belirlenir. Her sicil kaydının aynı kurucu veya açıklayıcı etkiyi taşıdığı varsayılmamalıdır.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 24–36

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Ticaret Şirketi Türleri

  Ticaret şirketlerinin kollektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerden ibaret olmasıdır. Kollektif ile komandit şirket şahıs; anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket sermaye şirketi sayılır. Ayrım; ortakların sorumluluğu, sermaye yapısı ve yönetim düzeni bakımından farklı hükümlere tabi olmayı gerektirir.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 124

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Ticaret Unvanı

  Tacirin ticari işletmesine ilişkin işlemleri yaptığı ve işletmeyle ilgili belgeleri imzaladığı addır. Oluşturulması, kullanılması ve sicile kaydı kanuni kurallara tabidir. Malları veya hizmetleri ayırt eden marka ile aynı işlevi taşımaz.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 39–46

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Ticari Arabuluculuk

  Ticari davalardan konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olmasının dava şartı sayılmasıdır. Arabulucu başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde sonuçlandırır; bu süre zorunlu hâllerde en fazla iki hafta uzatılabilir. Taraflar arasında tahkim sözleşmesi bulunan uyuşmazlıklarda dava şartı olarak arabuluculuk aranmaz.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 5/A · 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, m. 18/A

  İlgili rehber ve araçlar: Arabuluculuk Süreleri Hesaplama · Arabuluculuk Ücreti Hesaplama

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Ticari Dava

  Her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ile tarafların tacir olup olmadığına bakılmaksızın Türk Ticaret Kanunu ve kanunda sayılan diğer düzenlemelerde öngörülen hususlardan doğan davalardır. Aksine hüküm bulunmadıkça ticari davalara, değer veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi bakar; deliller ve sunulması Hukuk Muhakemeleri Kanununa tabidir. Kanundaki parasal sınırı aşmayan ticari davalarda basit yargılama usulü uygulanır ve bu sınır her yıl yeniden değerleme oranında artırılır.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 4–5 · 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, ek m. 1

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Ticari Defterler

  Ticari defterler, tacirin ticari işlemlerini, işletmesinin iktisadi ve mali durumunu ve her hesap dönemindeki sonuçları açıkça gösterecek şekilde tutmakla yükümlü olduğu defterlerdir; pay, yönetim kurulu karar ve genel kurul toplantı ve müzakere defterleri de bu kapsamdadır. Fiziki ortamdaki defterlerin açılış onayı noterce (anonim ve limited şirketlerin kuruluş tescilinde ticaret sicili müdürlüğünce), yevmiye ve yönetim kurulu karar defterlerinin kapanış onayı noterce yapılır; elektronik ortamda tutulan defterlerde bu onaylar aranmaz. Usulüne uygun tutulan defterler, kanundaki koşullarla sahibi lehine de delil olabilir.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 64–88 · 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 222

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Ticari Elektronik İleti

  Ticari amaçla elektronik iletişim araçları üzerinden gönderilen veri, ses veya görüntü içerikli iletidir. Onay, kanuni istisnalar ve alıcının iletileri reddetme hakkı birlikte değerlendirilir. Bir iletişim bilgisinin elde bulunması her durumda tanıtım mesajı gönderme yetkisi vermez.

  İlgili mevzuat: 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun, m. 2, 6 ve 8

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Ticari İş

  Türk Ticaret Kanununda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiillerdir. Bir tacirin borçlarının ticari olması asıldır; ancak gerçek kişi tacir, işlemi yaptığı anda bunun işletmesiyle ilgili olmadığını karşı tarafa açıkça bildirmişse veya iş ticari sayılmaya elverişli değilse borç adi sayılır. Yalnız taraflardan biri için ticari iş niteliğinde olan sözleşmeler, kanunda aksine hüküm bulunmadıkça diğer taraf için de ticari iş sayılır.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 3 ve 19

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Ticari İşlerde Temerrüt Faizi

  Ticari işlerde temerrüt faizi, ticari işlerden doğan para borçlarında temerrüde düşen borçludan istenebilen ve oranı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının kısa vadeli avanslar için uyguladığı faiz oranına bağlanan faizdir. Önceki yılın 31 Aralık tarihindeki avans oranı, 3095 sayılı Kanun’un 1. maddesindeki kanuni faiz oranından (31/7/2026’dan itibaren reeskont oranının yüzde seksenidir) yüksekse, sözleşme olmasa bile bu oran istenebilir; oran yıl ortasında kanundaki koşullarla güncellenebilir. Ticari işletmeler arası mal ve hizmet tedarikinde geç ödemelerde ise, sözleşmede oran yoksa Merkez Bankasının her yıl ocak ayında ilan ettiği daha yüksek oran uygulanır.

  İlgili mevzuat: 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun, m. 1–2 · 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 1530

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Ticari İşletme

  Esnaf işletmesi sınırını aşan düzeyde gelir sağlamayı hedefleyen faaliyetlerin devamlı ve bağımsız yürütüldüğü işletmedir. Ticari işletme ile onu işleten kişi ayrı kavramlardır. Her gelir getirici faaliyet, devamlılık ve diğer koşullar incelenmeden ticari işletme sayılmaz.

  İlgili mevzuat: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 11

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Ticari Reklam

  Ticaret, iş, zanaat veya meslekle bağlantılı olarak bir mal veya hizmetin satışını ya da kiralanmasını sağlamak, hedef kitleyi bilgilendirmek veya ikna etmek amacıyla herhangi bir mecrada yapılan pazarlama iletişimi niteliğindeki duyurulardır. Reklamların doğru ve dürüst olması esastır; tüketiciyi aldatan veya tecrübe ve bilgi eksikliğini istismar eden reklam yapılamaz, reklam olduğu açıkça belirtilmeden yapılan örtülü reklam yasaktır. Aynı ihtiyaçları karşılayan ya da aynı amaca yönelik rakip mal veya hizmetlerin karşılaştırmalı reklamı yapılabilir; reklamdaki iddiaların doğruluğunu ispat yükü reklam verene aittir.

  İlgili mevzuat: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, m. 61

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Ticari Temsilci

  İşletme sahibinin, ticari işletmeyi yönetmek ve işletmeye ilişkin işlemlerde ticaret unvanı altında kendisini temsil etmek üzere açıkça veya örtülü olarak yetkilendirdiği kişidir. Ticari temsilci iyiniyetli üçüncü kişilere karşı işletme sahibi adına kambiyo taahhüdünde bulunmaya ve işletmenin amacına giren her türlü işlemi yapmaya yetkili sayılır; açıkça yetkilendirilmedikçe taşınmazları devredemez veya bir hakla sınırlandıramaz. İşletme sahibi yetkiyi ticaret siciline tescil ettirmek zorundadır; ancak ticari temsilcinin fiillerinden sorumluluğu tescile bağlı değildir.

  İlgili mevzuat: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 547–548

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Tüketici

  Ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişidir. Aynı kişi bir işlemde tüketici, başka bir işlemde ticari amaçla hareket eden taraf olabilir. Değerlendirme yalnız kişinin mesleğine veya işlemin tutarına göre yapılmaz.

  İlgili mevzuat: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, m. 3/1-k

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Tüketici Arabuluculuğu

  Tüketici mahkemelerinde görülecek uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmasını zorunlu kılan dava şartıdır. Tüketici hakem heyetinin görevine giren uyuşmazlıklar, hakem heyeti kararlarına itirazlar, kanunda sayılan bazı davalar ve tüketici işlemi niteliğindeki taşınmazın aynından doğan uyuşmazlıklar bu şartın dışındadır. İlk toplantıya katılmamaya bağlanan gider ve vekâlet ücreti yaptırımı tüketici aleyhine uygulanmaz; anlaşma sağlanamaması gibi hâllerde tüketicinin payına düşen arabuluculuk ücreti kanundaki üst sınırla Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır.

  İlgili mevzuat: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, m. 73/A · 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, m. 18/A

  İlgili rehber ve araçlar: Arabuluculuk Süreleri Hesaplama · Arabuluculuk Ücreti Hesaplama

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Tüketici Hakem Heyeti

  Kanundaki görev ve parasal sınırlar içinde tüketici uyuşmazlıklarını inceleyip karara bağlayan heyettir. Başvuru yılına göre geçerli sınır ve uyuşmazlığın niteliği kontrol edilir. Mahkeme olmamakla birlikte kararlarının bağlayıcılığı ve itiraz usulü kanunla düzenlenmiştir.

  İlgili mevzuat: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, m. 66–70

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Tüketici İşlemi

  Ticari veya mesleki amaçla hareket eden taraf ile tüketici arasında kurulan, kanun kapsamındaki sözleşme ve hukuki işlemdir. Satış yanında sigorta, taşıma veya bankacılık gibi farklı sözleşmeler de kapsama girebilir. İşlem adı kadar tarafların hangi amaçla hareket ettiği de önemlidir.

  İlgili mevzuat: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, m. 3/1-l

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Tüketici Kredisi Sözleşmesi

  Kredi verenin tüketiciye faiz veya benzeri menfaat karşılığında ödeme ertelemesi, ödünç ya da benzeri finansman sağladığı sözleşmedir. Ön bilgilendirme, cayma ve erken ödeme gibi konulara özel kurallar uygulanır. Her kredi ilişkisi veya kredi kartı kullanımı aynı koşullarla bu rejime girmez.

  İlgili mevzuat: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, m. 22–31

• Ticaret, Tüketici ve Kişisel Veriler

  Tüketici Mahkemesi

  Tüketici mahkemesi, tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğan uyuşmazlıklara ilişkin davalara bakmakla görevli mahkemedir. Kanunda belirlenen ve her yıl yeniden değerleme oranında artırılan parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur; tüketici mahkemesinde görülecek uyuşmazlıklarda ise kanundaki istisnalar dışında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Davalar basit yargılama usulüyle yürütülür ve tüketicinin yerleşim yerinde de açılabilir; 6502 sayılı Kanundaki harç muafiyeti ise yalnız Bakanlık, tüketiciler ve tüketici örgütlerinin açtığı davaları kapsar.

  İlgili mevzuat: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, m. 68, 73 ve 73/A

Önceki harf: Ş · Hukuk sözlüğü ana sayfası · Sonraki harf: U

Kaynaklar ve Güncellik

Son kaynak kontrolü: 26 Eylül 2026. Tanımlar, 16/7/2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunla yapılanlar dâhil yürürlükteki değişiklikler gözetilerek Mevzuat Bilgi Sistemi’ndeki güncel metinlerle karşılaştırılmıştır. Tanımlar genel bilgi verir; terim sayfalarındaki kanun bağlantıları resmî mevzuat metinlerine yönelir, akademik görüşler Doktrin başlığıyla ayrılır. İşlem yapılacak tarihte yürürlük, geçiş hükümleri ve olayın özellikleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Kaynak ve Güncelleme Politikası · İletişim · Hukuki Hesaplama Araçları · Av. Mete ŞAHİN — 2026 Yargıda Parasal Sınırlar